Кіріспе

Питер Йейтс режиссерлік еткен 1973 жылғы фильм.

"Эдди Койлдің достары" – Роберт Митчем мен Питер Бойл қатысқан, Питер Йейтс режиссерлік еткен 1973 жылғы американдық нео-нуар қылмыстық фильмі. Пол Монаш жазған сценарий Джордж В. Хиггинстің 1970 жылғы "Эдди Койлдің достары" романы негізінде жасалған. Фильм Бостон, Массачусетс штатындағы ирланд мафиясындағы кәсіби қылмыскер Эдди Койлдің (Митчем) тағдырын баяндайды. Атауы сарказмды: Эддидің достары жоқ. Фильм сыншылар тарапынан жағымды бағаланғанмен, әсіресе Митчемнің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, бірақ көрермендер арасында танымал болмады және 1973 жылы (жыл ортасында шыққанда) немесе 1974 жылы үздік 30 фильмнің қатарына ілемеді, сонымен қатар прокаттан түскен қаражат бюджетін өтемеді.

Сюжет

Эдди Койл – Массачусетс штатының Куинси қаласындағы төмен деңгейдегі қару-жарақ саудагері. Ол Джимми Скализ бен Арти Ван басқаратын банк тонаушыларына тапанша жеткізеді, ал қаруды алдымен Джеки Браун деген тағы бір қару сатушыдан алады. Сонымен қатар, Койл Нью-Гэмпширде жүк көлігін қасықтап, оны Дилонға тапсырған, ол Койл жиі баратын жергілікті бардың иесі болғандықтан, бірнеше жылға бас бостандығынан айырылу қаупіне тап болады. Койл өзінің жазасын жеңілдету үшін ATF агенті Дэйв Фоулимен ынтымақтасады, бірақ Дилонның Фоулидің құпия хабаршысы екенін білмейді; Дилон Фоулимен әр апта сайын жеке кездесіп, одан 20 доллар алады. Банк менеджері мистер Партриджті ұрлағаннан кейін, топ Оңтүстік жағалаудағы Ұлттық банкті тонап, із жазылмай қашып кетеді. Кейін Койл Фоулимен кездесіп, өзінің жазасын талқылайды. Койл оған, егер ол Джеки есімді қару сатушыны тұтқындаса, жазасы жеңілдеуі мүмкін екенін айтады; Фоули бұл идеяны қарастырады. Темірқасықта, Джеки Кембриджде M16 мылтығын сатып алуға ниеттенген хиппилер жұбымен танысады. Ол оларды белгілі бір уақытта жасырын жерде сатуға келіседі. Содан кейін Джеки Койлмен кездеседі, ол Джекиден ертеңге қару әкелуін талап етеді. Басында тапсырманы орындай алатынына сенімсіз болған Джеки келіседі және сол түні серігімен бірге Род-Айлендке қару алуға кетеді, ол сәтті аяқталады. Топ екінші банкты тонайды, бұл жолы Оңтүстік Веймутта. Тонаудың соңында кассирлердің бірі жасырын дабыл қағып, тонаушылардың бірі оны атып өлтіреді, сондықтан олар асығыс түрде қашуға мәжбүр болады. Топ полициядан қашып құтылады, бірақ нәтижесінде адам өлтіргені үшін іздеуге салынады. Кейін Джеки Койлмен Дедхэмдегі азық-түлік дүкенінің тұрақ орнында кездесіп, қаруды тапсырады. Алмасу аяқталғаннан кейін, Койл Фоулиге қоңырау шалып, Джекидің Шарон вокзалында хиппилер жұбымен жасаған келісімі туралы хабарлайды. Сол жерде Фоули мен агенттер тобы снайперлік мылтықтармен алыстан аймақты бақылайды. Жұп келді, бірақ Джеки оларды кейінірек басқа жерде кездесуге шақырады, өйткені олардың бақыланып отырғанына сенімді. Жұп кеткен соң, Фоули мен оның командасы тұтқындау үшін ішкі аймаққа кіріп, Джеки агенттердің көліктерін таниды және қашуға тырысады, бірақ шығу жолында тоқтатылып, тұтқындалады, Койл оны алдап соққан екенін бірден түсінеді. Фоули келесі кездесуде Койлға Джекиді тұтқындау оның жазасын жеңілдету үшін жеткіліксіз екенін айтады. Үшінші тонауға дайындалып, топ банк менеджерін ұрлауға көшеді, бірақ Фоули мен басқа да ATF агенттері оларды қоршап алып, тұтқындайды. Келесі күні Койл Фоулиге Скализ бен оның командасы туралы хабарлауға шешім қабылдайды, бірақ олардың тұтқындалғанын білмейді. Фоули оған газеттегі хабарды көрсетеді және кетеді, Койл қайғыға батып қалады. Біраз уақыттан кейін Дилонға мафия басшысы Койлді өлтіруді бұйырады, өйткені Койл тонаушылардың құпиясын ашқан деп есептейді. Дилон Койлді Бостон бағындағы Бостон Брюинс ойынына шақырады, сондай-ақ Дилонның "әйелінің туысы" деп мәлімдеген бір адамды әкеледі. Ойын кезінде Койл қатты мас болып, кейін көлікпен келе жатқанда есінен танып қалады. Адам оларды жасырын жерге апарады, онда Дилон Койлдың басына оқ жасайды. Олар боулинг аллеясының тұрақ орнында көліктерін ауыстырып, кетіп қалады. Дилон мен Фоули келесі күні Бостон қалалық әкімшілігінің алдында кездеседі, онда Фоули Дилонға Скализ бен оның командасын ұстап беруі үшін алғыс айтады. Фоли Дилонның Койлді кім өлтіргенін айта алмайтынына мән бермейді, бұл оның Дилонның қатысы бар екенін білетінін, бірақ Койлді өлтіруге өзі араласпағанын көрсетеді. Сөздерін аяқтағаннан кейін, екеуі әрқайсысы өз жолымен кетеді.

Өндіріс

Фильм түсірілімі Бостон аймағында, оның ішінде Бостондағы Үкімет орталығында, сондай-ақ Дедхем, Кембридж, Милтон, Куинси, Шарон, Сомервилл, Малден және Веймут қалаларында, Массачусетс штатында жүргізілді. Фильм түсірілімі барысында Митчем өзінің зерттеулерінің бір бөлігі ретінде жергілікті қылмыскерлермен кездесуге қызығушылық танытты. Журналист Джордж Кимболл, сол кезде Boston Herald газетіндегі спорт жазушысы, Митчемнің Уайти Булгермен кездесуді қалағанын және Хиггинс оны ескерткенін айтты. Бірақ, актерлік құрамның мүшесі Алекс Рокко, Сомервиллде өскен, Митчемді Винтер Хилл тобының Хауи Винтермен таныстырғандығы мәлім етілді.

Дедхамда түсірілім

1972 жылдың 17 қазанында Дедхэм Плазада В. Т. Грант, Вулворт, Барбоның жиһаз дүкені, Лигеттің дәріханасы, Капитолий супермаркеті, Френдли және Плаза ликёр дүкендерінің кадрлары түсірілді. Бірнеше аптадан кейін, 1 желтоқсанда, фильмнің бастапқы көрінісі Дедхэм алаңында түсірілді. Оңтүстік жағалау банкі фильмде тоналған банк ретінде қолданылды. Geishecker's, P. J. кондитерлік дүкені, McLellan's және Gilbert's пакеттік дүкені сияқты жергілікті кәсіпорындарды фильмдегі банк директоры алаңнан өтетін сатте көруге болады. Митчем түсірілім арасында жанкүйерлеріне автографтар берді.

Қабылдау

"Эдди Койлдің достары" фильмі көрермендер тарапынан жақсы қабылданалмады. 1973 жылы (жылдың ортасында шыққанда) немесе 1974 жылы фильмдердің кірісі бойынша алдыңғы 30 фильмнің қатарына ілесе алмады, сондай-ақ кассадан түскен ақшасы 3 миллион долларлық бюджетін ақтамады. Дегенмен, фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және бүгінде кейбір кино мамандары үшін 1970-ші жылдардағы ең бағалы қылмыстық фильмдердің бірі саналады. Time журналы былай деп жазды: "Соңғы рет Митчем Питтер Йейтстің Джордж В. Хиггинстің бестселлер романының күшті, реалистік және толыққанды қызықтырушылықпен жасалған нұсқасында өзінің шыңына жетті. Митчем 56 жасында, көптеген құрбылары жастық шақтарының естеліктеріне тығылып отырғанда, өзіне тән дағдыларын және батылдығын жинап, керемет актерлік шеберлігін көрсетті." Фильм шыққаннан кейін "Чикаго Сан-Таймс" газетінің Роджер Эберт оған ең жоғары бағасы – төрт жұлдыз берді, ал "Нью-Йорк Таймс" газетінің Винсент Канби де оны "жақсы, қатал және сентименталдықтан алыс фильм" деп атап, жағымды пікір білдірді. Екі рецензент те Митчемнің ойнаған басты рөлін фильмнің сәттілігіне үлкен үлес қосқан фактор деп атады. Эберт былай деп жазды: "Эдди Койл рөлі Митчем үшін жаратылған: шаршаған, орта жастағы, бірақ қатал және мақтаншыл адам; өмірінде көп ренжіген, сондықтан ауырсынуды құрметтейтін; өз мүддесін қорғау үшін тәуекелге баратын адам." Rotten Tomatoes сайтында 41 рецензияға негізделген 98% мақұлдау көрсеткіші бар, ал орташа бағасы 8.50/10 құрайды.

Үйдегі ақпарат құралдары мен нақты өмірдегі банк тонау

Criterion Collection 2009 жылғы 19 мамырда фильмнің арнайы DVD нұсқасын жарыққа шығарды. Оған режиссер Питер Йейтстің түсіндірмесі қосылды, ол DVD шыққаннан кейін екі жыл ішінде қайтыс болды. Criterion 2015 жылғы 28 сәуірде Blu-ray нұсқасын шығарды. 2009 жылғы 16 маусымда, DVD жарықтанғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, сол банк фильмдегідей тоналанды. Дельрой Джордж Генри банк ашылуға бірнеше минут қалғанда келді. Одан кейін ол банкке күшпен кіріп, қызметкерлерді қассаны ашуға мәжбүрледі. Сондай-ақ, ол фильмдегідей, қолдарына қару ұстап, қызметкерлерге жерге отыруды бұйырды. Бір қызметкер басқа филиалдағы әріптесіне хабарлама жіберді, ол Дедхэм полициясына хабарласты. 100 метр қашықтықта жұмыс істеген полиция қызметкері жылдам әрекет етіп, Генриді ұстады.