Кіріспе

Марк Фрешет (4 желтоқсан 1947 - 27 қыркүйек 1975) – американдық-канадтық актер. Ол Микеланджело Антонионидің 1970 жылғы «Забриски нүктесі» фильміндегі басты рөлмен танымал, актерлік тәжірибесі болмаса да бұл рөлге шақырылған. Фрешет тағы екі итальян фильмінде де ойнады. Ол сонымен қатар Мел Лайманның коммуналасының белсенді мүшесі болды. Үш жыл өткен соң Фрешет банк тонауға талпыныс жасаған кезде тұтқындалды; тұтқындалғаннан кейін екі жылдан соң түрмеде қайтыс болды.

Өмірбаян

Фрешетт ирланд-американдық анасы мен француз-канадтық әкесінен дүниеге келген. Ол католик отбасында тәрбиеленген. Фрешетт Коннектикут штатының Фэрфилд қаласындағы орта мектепке қатысқан, бірақ оқуын тастап кеткен. 1966 жылдан бастап ол бұрынғы әйелі мен баласымен Бостон мен Нью-Йорк арасында сапарлап тұрды. Бостонда ол біраз уақыт тіршілік табу үшін ақша сұрап, сондай-ақ ағаш ұстасы болып жұмыс істеді. Сол жерде ол "Аватар" кітабын оқып жүріп, Мел Лайманның Форт-Хилл қауымдастығымен танысқан. Фрешетттің Лайманға жақындау әрекеттері сәтсіз аяқталды. Фрешетт Zabriskie Point фильміне кастингтен өтіп, мыңдаған үміткердің ішінде таңдалып алынған, кастингке жуық бір жыл уақыт кеткен. Оны Бостонда Антонионидің ассистенті және кастинг директоры Салли Деннисон тапқан, ол Чарльз көшесіндегі автобус аялдамасындағы дау-жанжалдың ортасында, зорлық-зомбылыққа ұшыраған кезде байқаған. Антониони АҚШ-ты аралап, мәдениеттердің қақтығысын өз көзімен көріп, фондық түсірілімдер жасап жүргенде, Деннисон ағаш ұстасы Фрешетттің көшеде әйелге айқайлап, гүлді тостағанды лақтырғанын көрген. Тағы бір нұсқада Фрешетттің өзі тұрған үйдің үстіндегі пәтердің үшінші қабатындағы адаммен дауласып, кейін көптеген сұхбаттарда айтылған оқиғаға қатысты екені айтылады. "Ол жиырмада, және ол жек көреді", - деді Деннисон Антониониге. Режиссер дереу актер емес Фрешеттті фильмнің басты рөліне, колледж көтерілісі кезінде полицейді өлтіргені үшін полициямен қуылған бейкүнә студент рөліне бекітті. Фрешетт пен Антониони түсірілім барысында сценарий бойынша қатты келіспеген. Фильм сыншылар тарапынан және кассада сәтсіз болғанына қарамастан, Фрешетт үлкен танымалдыққа ие болды, оның суреті 1969 жылғы қарашада Look журналының, ал 1970 жылғы 7 наурызда Rolling Stone журналының мұқабасында жарияланды. Ол Sight and Sound журналының, Films and Filming журналының 1970 жылғы наурыз және қыркүйек айлықтарының мұқабасында, сондай-ақ тағы бірнеше журналдардың мұқабасында пайда болды. Ол сондай-ақ 1969 жылғы қарашада Vogue журналында сән суретіне түскен. Ол The Merv Griffin Show бағдарламасында Әби Хоффманмен бірге қатысты, ол Америка туын футболка ретінде кигеніне байланысты дау тудырды, сондай-ақ Фрешетт басқа бір қонақпен ұрысқасты, бұл оқиға кейін 1970 жылғы сәуірде The Dick Cavett Show бағдарламасында Zabriskie Point серіктесі Дарья Халпринмен бірге талқыланды. Фильмнен кейін ол және Халприн біраз уақыт бойы романтикалық қарым-қатынаста болды және олар көбінесе алғашқы контрмәдениет жұбы деп аталды. Атаққа ие болғаннан кейін Фрешетт Лайманның Форт-Хилл қауымдастығының белгілі мүшесіне айналды. Ол Халпринді қауымға қосылуға шақыруға тырысты. Фрешетт Италия мен Югославияда түсірілген тағы екі фильмде ойнады: Көп соғыс бұрын (Uomini Contro, 1970) және La Grande Scrofa Nera (1971). Ол Zabriskie Point және басқа фильмдерден алған 60 000 долларын Форт-Хилл қауымдастығына садақа етті.

1973 жылғы банктік тонау

1973 жылғы 29 тамызда ол және Форт-Хилл қауымының екі мүшесі Бостон қаласының Массачусетс штатындағы Роксбери ауданындағы Форт-Хилл бөліміндегі «Жаңа Англия саудагері» банкін тонауға тырысты. Үшеудің бірі, Кристофер "Герк" Тейн полициямен қаза болды. Фрешетт пен Шелдон Т. Бернард тұтқындалып, кінәларын мойындады. Фрешеттке алты жылдан он бес жылға дейінгі мерзімге түрме жазасы берілді. Ол Массачусетс штатының Норфолк қаласындағы ең төменгі қауіпсіздік деңгейіне ие мемлекеттік түрмеде ұсталды. Венгрияда туған режиссер Дезсо Мадьяр 1987 жылғы наурыз айында Венгрияның «Filmkultura» журналына берген сұхбатында былай деді: «Менің алғашқы досым – «Забриски Пойнт» фильмінің басты кейіпкері Марк Фрешетт еді. Біз «Қылмыс және жаза» ромасының бір бөлігін бейімдеп, фильм жасағымыз келді, себебі Американы Достоевскийлік әлем деп сезіндік. Марк Бостонда ақша алатынын айтты. Ол маған екі күнде бір рет телефон соғып, ақшаға жақын екенін айтатын. Бір күні ол маған қоңырау шалып, ертең 5 миллион доллар әкелетінін айтты. Тамаша! Мен кешке теледидар көріп отырғанда, Марк Фрешетт банкті қарумен тонауға тырысып, тұтқындалды деген хабар тарады».

Өлім

Фрешетт 1975 жылғы 27 қыркүйекте түрмеде қайтыс болды, ауыр салмақ көтеру кезінде 150 фунттық штанга мойнына түсіп, одан тұншығып қалды. Түрме қызметкерлері күдікпен қараған жоқ. Достары оның депрессиядан қиналғанын айтты. Ол 27 жаста болған. Фрешетт Массачусетс штатының Уолтем қаласындағы Маунт-Фик зиратында жерленген.

Мұра

2008 жылы Майкл Ярошевский Фрешетт туралы "Өлім аңғарының супержұлдызы" атты фильмді жасады. 1960 жылдардың басында Фрешетт Коннектикут штатындағы Бриджпорт Рим-католик епархиясының священнигі Лоуренс Фрэнсис Ксавьер Бретт тарапынан сексуалдық зорлыққа ұшыраған бірнеше құрбандықтардың бірі болды деген күдік туды.