Кіріспе

Гарри Бернет Риз (1879 жылғы 24 мамыр – 1956 жылғы 16 мамыр) – американдық ойлап табушы және кәсіпкер, АҚШ-та ең көп сатылатын тәтті брендін – «Риздің Жержаңғақты Шоколадтарын» (Reese's Peanut Butter Cups) жасаған және H. B. Reese Candy Company компаниясын құрған адам. 2009 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Candy Hall of Fame-ге енгізілді.

Ерте өмір

Х. Б. Риз 1879 жылдың 24 мамырында Пенсильвания штатының Йорк округінде, Мадди-Крик-Форкс тарихи ауданына жақын орналасқан, егіншілік және сүт шаруашылығымен айналысатын Фрости-Хилл фермасында дүниеге келді.

Неке және отбасы

1900 жылдың 1 тамызында Риз Бланш Эдна Хайсонға (1882–1968) үйленді, ол Мэри Элизабет Маркидің (1857–1952) және Роберт Бортнер Хайсонның (1853–1930) қызы еді. Олардың 16 баласы болды – 8 қызы мен 8 ұлы (олардың 13-і ересек жасқа жетті). Риздің анасы Энни Белинда Манифолд (1854–1935) және оның әпкелері Элизабет Тернер Манифолд (1846–1910) мен Мэри Коллинз Манифолд (1847–1933) өмірінің соңына дейін оның үйінде тұрды. Риз отбасының кешкі ас дастарқанына әдетте кем дегенде 20, ал кейде 40-тан астам туыс-туған жиналатын.

Мистер Хершидің сүт зауытының менеджері

1916 жылы Риз Милтон С. Гершидің «Йорк Дейли Рекорд» газетіндегі Пенсильвания штатының Херши аймағында орналасқан көптеген сүт шаруашылықтарын басқару және оларды іске қосу үшін адамдарды іздеп жариялаған хабарламасын оқыды. 1917 жылы Герши Ризді 28 А шаруашылығында малшы ретінде жұмысқа алды. 1918 жылы Герши Ризге «Дөңгелек сарай» деп аталатын сүт шаруашылығын басқаруды тапсырды. Герши жаңадан қолданыла бастаған сүт сауу машиналарын (қолымен сауғаннан тиімдірек) сынап жатқан экспериментальдық шаруашылық болғандықтан, «Дөңгелек сарайға» әр екі апта сайын барып тұрды, себебі ол жануарларға күтім жасау және сүт өндірісі саласындағы жаңа тәсілдерді іздеп отырды. 1919 жылы Герши «Дөңгелек сарайды» ұстау өте қымбат екенін түсініп, оны жапты.

H. B. Reese Candy компаниясы

Риз 1923 жылы H. B. Reese Candy Company компаниясын тіркеді. Оның қызметкерлері түрлі-түрлі тәттілерді комиссиямен сатқан, әрбір тәттіні мармар тақталарға қолмен қаптаған, кейбіреулерін сүт шоколадымен, ал басқаларын қара шоколадпен жапқан. Олар екі фунт және бес фунт салмақтағы қораптарға салынып, дүкендердің тәттілер бөлімінде сатылатын. Сатуды жандандыру мақсатында Риз үлкен қалалық дүкендердің терезелеріне арнайы қаптау үстелдерін орнатты. Оның қызметкерлері көшеден өтетін тұтынушылардың көзінше тәттілерді қаптаса, басқалары әлдене жаңадан жасалған үлгілерді таратты. Төменде H. B. Reese Candy Company компаниясының алғашқы өнімдерінің тізімі келтірілген. Олар нағыз какао майы, жаңа қаймақ, жаңа үккіш және жаңа қуырылған жержаңғақ сияқты ингредиенттерден жасалған.

Риздің жаңғақ майынан жасалған тостағандары

1928 жылы Х. Б. және Бланш 16 балалы болды. Сол жылы Риз, Пенсильвания штатының Харрисбург қаласындағы клиенттерінің бірі шоколадқа жағалған жержаңғақ майынан жасалған тәттілерді жеткізуде қиындықтар туып қалғанын айтқаннан кейін, «Риздің жержаңғақ майлы тостағандары» деген жаңа өнімді ойлап тапты. Риз 1956 жылы қайтыс болғанға дейін Пенсильвания штатының Херши қаласында 925 Риз даңғылында орналасқан екінші зауыттың құрылысын бастады. 1957 жылдың 30 қарашасында аяқталған бұл жаңа, заманауи зауыт 100 000 шаршы фут көлемдегі, соңғы үлгідегі өндіріс технологиясын қамтиды және құны 6,9 миллион долларға бағаланған (ол кезде «Риздің жержаңғақ майлы тостағандарының» сатылымы 125 миллион долларға тең болған).

Өлім

Қысқа аурудан кейін Х. Б. Риз 1956 жылдың 16 мамырында Флорида штатының Вест-Палм-Бич қаласындағы Сент-Мэри медициналық орталығында, демалысқа кеткен жерінде, 77 жасқа толуына сегіз күн қалғанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Пенсильвания штатының Херши қаласындағы 630 Linden Road мекенжайында тұрған.

Мұра

1963 жылдың 2 шілдесінде (Х. Б. Риз қайтыс болғаннан кейін жеті жыл өткен соң), Риздің Жержеңпе сары май тостағандарының сатылымы 243 миллион долларға тең болғанда, оның ұлдары Роберт, Джон, Эд, Ральф, Гарри және Чарльз Ричард Риз, H. B. Reese Candy Company компаниясын салықсыз акциялармен Hershey Company компаниясымен біріктірді. 2024 жылы 61 жыл бойы акциялар бөлінгеннен кейін, Риз ағайындарының бастапқы 666,316 акциясы Hershey компаниясының жалпы акцияларының 16 миллион акциясын құрайды, олардың құны 4,4 миллиард доллардан асып, жыл сайын 87,6 миллион доллар көлемінде дивиденд төлейді. 1963 жылы бірігу кезінде H. B. Reese Candy Company өзінің 40 жылдығын тойлап, Хершидегі 925 Reese Avenue зауытына 200,000 шаршы фут жаңа, заманауи өндіріс қуатын қосты. 1969 жылы, Риз/Hershey бірігуінен кейін алты жыл өткен соң, Риздің Жержеңпе сары май тостағандары Hershey Company компаниясының ең көп сатылатын өніміне айналды. 2012 жылдың 20 қыркүйегіне қарай, Риздің Жержеңпе сары май тостағандары АҚШ-тағы ең көп сатылатын конфета бренді болып, 2,603 миллиард доллар сатылымды көрсетті. Сонымен қатар, 1973 жылы H. B. Reese Candy Company зауыты АҚШ-та сату үшін Kit Kat өндірісін бастау мақсатында тағы 200,000 шаршы фут өндіріс алаңын қосты, ол 2012 жылы АҚШ-та 948 миллион доллар сатты, бұл Kit Kat-ті АҚШ-тағы ең көп сатылатын конфета брендтерінің төртіншісіне айналдырды.