Кіріспе

Жапон-американдық ақын және белсенді (1923 жылы туған)

Мицуе Ямада (1923 жылғы 5 шілдеде туған) – жапон-американдық ақын, эссеші, феминист және адам құқықтарын қорғайтын белсенді. Ол жапондық американдықтардың соғыс кезіндегі қамауда ұсталуы туралы жазған алғашқы және ең белсенді азиялық-американдық әйел жазушылардың бірі.

Ерте өмір

Мицуе Ямада 1923 жылдың 5 шілдесінде Жапонияның Фукуока қаласында Мицуе Мей Ясутаке болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Джек Кайчиро Ясутаке және Хиде Шираки Ясутаке, екеуі де Сиэтл қаласында тұратын бірінші буын жапон-американдықтар (Иссей) еді. Оның анасы туған кезде Жапонияда туыстарына барып қайтқан болатын, бірақ ағаларының біреуін күту үшін Сиэтлге қайта оралуға мәжбүр болды. Мицуе 3 жарым жасқа дейін Фукуокадағы көрші отбасының қамқорлығында қалды, содан кейін әкесінің досы оны Сиэтлге әкеліп жеткізді. 9 жасында ол 18 айға әкесінің ата-анасымен бірге тұру үшін Жапонияға оралды. Қайтып келгеннен кейін балалық шағының қалған бөлігін Сиэтлде ата-анасы мен үш ағасымен өткізді. Мицуе отбасы Азия тұрғындары шоғырланған Beacon Hill ауданында тұрды. Ол Кливленд орта мектебін бітірді және Пуялуп жинау орталығында тұтқындалғанда диплом алды.

Түрмеде қалу

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мицуе әкесі Джек Ясутаке жау шетелдік деп белгіленіп, тыңшылық күдігімен тұтқындалды. Жүздеген басқа жапон-американдықтар сияқты, ол да ешқандай қылмысы дәлелденбеген күйде тұтқындалды және соғыс аяқталғаннан кейін ақталуға ие болды. Джек Иммиграция және натурализация қызметінде аудармашы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Сеатлдағы отбасылық үйінде өлеңдерін оқитын жергілікті сенрю клубын құрды. 1942 жылы 9066-шы атқару бұйрығына қол қойылғаннан кейін Мицуе және оның отбасы мүшелері тұтқындалды, бірінші Пуялуп жинау орталығында, содан кейін Айдахо штатындағы Минидока соғыс көшіру орталығында.

Түрмеде болғаннан кейінгі өмір

Мицуе мен оның інісі Майк Жапон императорына адалдықтан бас тартқандықтан концлагерден шығуға рұқсат алды. Екеуі де Цинциннати университетінде оқыды. Бірақ Майк АҚШ Әуе күштерінің кампуста "қауіпті соғыс уақытындағы зерттеулер" жүргізіп, оны алып тастауды сұрағандықтан, көп ұзамай университеттен шығарылды, ал Мицуйе оқуын жалғастыруға рұқсат алды (Ямада, 1981). Мицуйе өскен кезде жапон қоғамы әйелдерге көптеген құқықтарды бермеді; олар жоғары білім алуға немесе өздеріне ұнайтын күйеуді таңдауға мүмкіндік алмайтын. Ямаданың Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі жеке және отбасылық қиындықтары, сондай-ақ анасының өмір салтын бақылауы, оның туындыларына нәсілшілдікке қарсы және феминистік көзқарастарды әкелді. Мицуе 1950 жылы Ёсиказу Ямадаға үйленді және олардың төрт баласы болды. Мицуйенің жеті немересі және үш шөбересі бар. Мицуе 1955 жылы АҚШ азаматы болды. Ол өзін Nisei (жапон-американдықтардың екінші буыны) деп есептейді.