Грегорио Кортес: Аңыз және шекара балладасы

Кіріспе

Мексикалық америкалық адам өлтіруге айыпталды

Грегорио Кортес Лира (22 маусым 1875 – 28 ақпан 1916) 1875 жылдың 22 маусымында Мексиканың Тамаулипас штатында дүниеге келді және АҚШ мен Мексиканың шекаралық аймақтарының халық қаһарманы болды. Шериф В. Т. (Брак) Морристі өлтіргеннен кейін Кортес Техас рейнджерлерінен он үш күн бойы қашып жүрді. 1901 жылдың 14 маусымынан 22 маусымына дейін ол АҚШ тарихындағы ең ірі адам аулау операциясының нысаны болды. Ол екі шерифті өлтірді деген айып тағылып, ақырында жылқы ұрлығы үшін сотталды. Биліктен қашу шеберлігімен және соттағы құлшынысты сөздерімен әріптес мексикалық американдықтар тарапынан құрметтелген Кортестің өмірі Рио-Гранде шекарасындағы халық үшін аңызға айналды. Бұл аңыз "Грегорио Кортестің корридосы" атты танымал ән арқылы бейнеленді, Кортестің билікке қарсы күресін көрнекті етіп, оны мексикалық-американдық шекара аймақтары үшін шабыт көзіне айналдырды. Бұл корридо (немесе шекаралық баллада) жергілікті мейрамханаларда орындалып, тыңдаушылардың құлағына әуенмен жетіп, шекарадағы өмір салтына деген мақтаныш сезімін оялдырды. Кортестің аңызға айналуын Америка Паредес өзінің "Қолындағы тапаншасымен" атты кітабында талдады, онда осы корридоның көптеген нұсқалары мен оқиғаның тарихи негізі зерттеледі, соның арқасында Грегорио Кортестің сияқты қарапайым адам қалай фольклорлық батырға айналып, шекара тұрғындарына жігер бергенін түсінуге болады. Кортестің тарихы Эдвард Джеймс Олмостың ойнауымен "Грегорио Кортестің балладасы" фильмінде де бейнеленген.

Өмірбаян

Техас 1821 жылдан 1836 жылға дейін жаңа тәуелсіз Мексиканың бір бөлігі болды, содан кейін тәуелсіздігін жариялады. 1845 жылы Техас пен АҚШ конгрестері АҚШ-қа қосылуды мақұлдады, ал 1846 жылы республикадан Техас штатына билік берілді. Бірақ Мексиканың осы қосылуды қабылдамауы және жаңа шекараның орналасуы туралы келіспеушілік, атап айтқанда Рио-Гранде және Нуэсес өзендері арасындағы аумаққа қатысты дау, Мексика-Америка соғысына әкелді. 1848 жылдың 2 ақпанында қол қойылған Гуадалупе-Идальго шартында Мексика Техасқа деген құқығынан бас тарды және Мексика мен АҚШ арасындағы жаңа шекара Рио-Гранде бойымен белгіленді. АҚШ-қа қосылу Техас халқына жерлердің жоғалуына және саяси құқықтардың шектелуіне алып келді. Гуадалупе-Идальго шарты Техаста қалуды қалаған тұрғындарға АҚШ азаматтығын уәделеді, бірақ Рио-Гранде аңғарының төменгі бөлігіндегі техаслықтар екінші дәрежелі азаматтарға айналды. Шартта мексикалықтардың мүлік құқықтары бұзылмайтыны айтылғанмен, кейіннен АҚШ билігі осы құқықтарды күдікке түсірді. Көптеген мексикалық-американдықтар нәсілдік кемсітушілікке ұшырады, ал англо-испандықтар арасындағы мәдени, этникалық және діни айырмашылықтар Мексика соғысынан кейінгі ондаған жылдар бойы сақталды. Этностық зорлық-зомбылық эпизодтық болғанымен, тарихшы Алонзо: «Англо үстемдігі Техаста кең таралған идеяны ақтады, яғни мексикалықты өлтіруге ешқандай кінә жоқ, тіпті этникалық мексикалықты өлтіру мақтанышпен атқарыларлық іс» деп мәлімдеді. Грегорио Кортестің өмірі туралы кітабында Америко Паредес Техас рейнджерлерінің шекарадағы мәдени қақтығыстарды шиеленістірудегі рөлін атап көрсетті. Техаста бандиттік топтар, Техас рейнджерлері және жазықсыз мексикалық-американдықтардың құрбандығына қатысты кек алу циклы салдарынан англо-американдықтар мен мексикалық-американдықтар арасындағы жауымдастық қарым-қатынас қалыптасты. Дегенмен, Техас рейнджерлерінің кемсітушілікке қатысты рөлі тарихи даудың нысаны болып табылады. Бір жағынан, Техас рейнджерлері отаршылдарды үнді шабуылдарынан және мексикалық қарақшылардан қорғаған батырлар ретінде бейнеленді. Екінші жағынан, олар мексикалықтар мен үндістер бұрын қоныстанған жерлерге англо-американдықтардың кеңінуінің басты құралы ретінде сипатталды. Роберт М. Утли тарихшысы осы қарама-қайшылықтан арылу үшін мексикалық-американдықтар мен Техас рейнджерлері арасындағы қарым-қатынастың күрделілігін ашады. Оның пікірінше, кейбір рейнджерлер «жантүршікті, қатыгез және олар қудалаған қылмыскерлерден де заңсыз» болғанымен, бұл полиция күшінің мексикалық-американдықтарды жүйелі түрде қудалағанына ешқандай дәлел жоқ.

Texas was part of newly independent Mexico from 1821 until 1836 when it declared its independence. The annexation by the United States was approved by the congresses of Texas and the United States in 1845, and the transfer of authority from the republic to the state of Texas took place in 1846. However, Mexico's rejection of this annexation and a disagreement over the location of the new border, namely, a dispute over the area between the Rio Grande and the Nueces River, led to the Mexican American War. In the Treaty of Guadalupe Hidalgo, signed on February 2, 1848, Mexico gave up its claim to Texas and the new border between Mexico and the United States was settled along the Rio Grande. The U. S. annexation brought land loss and limitations to political access for Tejanos. The Treaty of Guadalupe Hidalgo promised American citizenship to residents who wanted to stay in Texas, but Tejanos in the lower Rio Grande Valley were relegated to second class status. Also, while it provided that the property rights of Mexican subjects would be inviolable, these rights were later challenged by the United States authorities. The vast majority of Mexican Americans also suffered racial discrimination, and cultural, ethnic, and religious differences between Anglos and Hispanics persisted in the decades after the Mexican War. Although the episodes of ethnic violence were episodic, the historian Alonzo argues that "Anglo superiority also served to rationalize the very common idea in Texas that it is no wrong to kill a Mexican and, worse still, that killing an ethnic Mexican was an act to be proud of." In his book about Gregorio Cortez's life, Américo Paredes highlights the role of the Texas Rangers division in exacerbating the cultural conflicts on the border due to their alleged violent methods. An antagonistic relationship between Anglo Americans and Mexican Americans has developed in Texas due to a cycle of revenge involving Bandit Gang, Texas Rangers and innocent Mexican American collateral victims. However, the role of the Texas Rangers in discrimination is a subject of historical controversy. On the one hand, the Texas Rangers were portrayed as heroic figures protecting settlers from Indian raids and Mexican banditry. On the other hand, they have been described as the main tool of Anglo expansion on lands formerly occupied by Mexicans and Native Americans. To move beyond this dichotomy, historian Robert M. Utley exposes the complex nature of the relationship between the Mexican Americans and the Texas Rangers. While some rangers may have been "ruthless, brutal and more lawless than the criminals they were prosecuting," he argues that there is no systematic evidence of persecution of Mexican Americans by this police force.

Ерте өмір

Грегорио Кортез Лира Мексиканың Тамаулипас штатында, АҚШ-Мексика шекарасына жақын жерде, фермер Роман Кортез Гарза мен Розалия Лира Кортинастың ұлы ретінде дүниеге келді. 1887 жылы Кортес отбасы Остинге жақын орналасқан Техас штатындағы Манор қаласына көшіп барды. Екі жылдан кейін Кортес үлкен ағасы Ромальдо Кортеске қосылып, Оңтүстік Техастың фермаларында және ранчоларында маусымдық жұмыс іздеді. Соңында Кортес Леонор Диасқа үйленді, олардың төрт баласы болды. Он бір жыл вакеро, яғни ковбойлар мен шаруалар болып жұмыс істегеннен кейін Кортес пен оның ағасы Карнес округіндегі фермаға қоныстанды, жергілікті фермерден жерді жалға алды. Ол ағылшын тілінде сөйлейтіні және жылқылары болғаны белгілі. Балалары болмады, кейін ажырасып кетті. Кортес пен оның отбасы Оңтүстік Техасқа көшіп келген кезде, аңглолар да аймаққа көбейе бастады, әсіресе темір жол келгеннен кейін. Саяси және экономикалық билік жаңа келгендерге ауысқанда, Кортез сияқты көптеген мексикалық американдықтар жалдамалы ауыл шаруашылығы жұмысшылары немесе жалға алушы фермерлер ретінде өмір сүрді. Әлеуметтік топ және ұлттық белгілері оларды ағылшындар басымдығын көрсететін Техас қоғамының ең төменгі сатысына жіберді.

Оқиға

Сот деректеріне сәйкес, Грегорионың ағасы Ромальдо (сондай-ақ Роман) Кортестің және шериф В.Т. (Брак) Морристің өлімі ат саудасына қатысты болған. Моррис өзінің орынбасары Бун Чойтпен бірге келді, ол испан тілін білгендіктен аудармашы ретінде тағайындалды. Оқиға 1901 жылдың 14 маусымында болды. Кортездің оңтүстікке, шекараға қарай қашып кетеді деп ойлағандықтан, оны қуушыларды жаңылыстыру үшін солтүстікке қарай жүруге шешім қабылдады. Техас қылмыстық апелляциялық сотының мәліметтеріне сәйкес, 1904 жылдың 15 маусымында шериф Моррис өлтірілген кезде шериф Гловер Техас штатының ДеУит округіндегі Куэро қаласында болған. Гловер ДеУит округі шерифінің орынбасарымен бірге Карнес округіне, Кендиге барды. Сол жерде ол Кортестің шериф Морристі өлтірген адам екенін бірінші рет анықтады. Кортездің қайда тығылғанын білген Гловер, Кортездің шериф Морристі өлтіргенін естігеннен кейін шамамен жиырма минут өткен соң пойызға отырып, Гонзалес округіне қарасты Отин қаласына мүмкіндігінше жылдам жетті; ол жерде аттар сақталды, содан кейін Гонзалес округі шерифінің екі орынбасары, оның ішінде орынбасар Свифт және басқа да адамдармен бірге Шнабл ранчосына бірнеше шақырым жол тартты; және Кортездің Мартин Роблероның үйінде екенін білді. Ол өзінің тобымен Роблероға барды. Олар үйге солтүстік жағынан жақындағанда, топ екіге бөлінді; Гловер және бір немесе бірнеше серіктері үйдің шығыс жағынан оңтүстікке қарай айналып өтті; ал қалғандары үйдің батыс жағынан оңтүстікке қарай айналып өтті. Соттың айтуынша, кейбір куәліктер шерифтің тобы бірінші оқ атқандығын көрсетеді, бірақ дәлелдердің көп бөлігі Кортез бен Бонафасио бірінші оқ атқандығын көрсетеді. Шерифтің тобы үйге келгенге дейін Кортез Бонафасиого шерифтің тобы оның соңынан келе жатқанын айтып, не істеу керектігін сұрады – күресуге ме, әлде бас беруге ме. Бонафасио «Біз шайқасамыз» деген жауап берген болуы керек. Гловер үйдің оңтүстік жағындағы галереяға қарсы нүктеге жеткенде, галереяда болған Кортез және Бонафасио Роблеро (Роблероның үлкен ұлы) Гловерге оқ атып, оны өлтірді. Пойыздың және Кортез бен Бонафасионың тарапынан бірнеше оқ атылды. Алайда, Кортез өзінің куәлігінде офицерлер келгенде бірден оған оқ атқандарын және ол да жауап бергенін айтты. Сан-Антонио экспресс бұл оқиғаны «Белмонт шайқасы» деп атады, ол офицерлердің батылдығы мен мексикалықтардың әрекетсіздігі туралы әңгіме болды. Бұл нұсқаға сәйкес, Кортез тығылып күтіп отырған, шериф Гловер мен Поссеман Шнабель жақындағанда оқ ашқан. Шериф Гловер мен Поссеман Шнабель қаза тапты. Кортез ранчоға келгеннен кейін бірнеше сағат өткен соң Гловер мен оның тобы үйді қоршап алып, шабуылға көшкен. Кортез Гловерге оқ атып, ол қаза тапты, ал Кортез үйдің артындағы бұталарға жасырынып кетті. Робледо, оның үлкен ұлы және Сандовал оқ атысқа қатысты, ал Робледоның әйелі, оның екі кіші ұлы және Рамон Родригес үй ішінде қарусыз қалды. Оқтар айқышталды, нәтижесінде Рамон Родригес және Робледоның әйелі жараланды. Пойыздың тағы бір мүшесі өзінің серігі Генри Шнабельді қасақана емес, абайсызда атып өлтірді. Ақырында, пойыз мексикалықтардың бесеуін, оның ішінде екі жараланғанды ұстады. Бірақ Кортез қашып кетті. Флорес Кортезге саяхатын жалғастыру үшін ат пен жабдық берді. Кортез көбінесе дөңгелектермен жүріп, түрлі бағыттарда іздер қалдырып, биліктің қуып жете алмайтындай етіп жаңылыстыратын. Бірнеше күн сапар шеккен соң, есек шаршап, өліп қалды. Көп ұзамай Кортез тағы бір кішкентай жылқыға мініп, Флоресвиллдің сыртына, Котуллаға жақын жерге қарай жол тартты. Кортез офицерлердің іздерін жаңылыстыруға сәттілікке жетсе де, ол Корпус-Кристиден Ларедоға баратын темір жолға жақын жүріп, Ларэдоға қарай бет алғанын анық көрсетті. Сол он күн ішінде Кортездің артынан кейде 300-ге дейін адамнан тұратын топ қуып жете берді. Ол атпен шамамен 640 шақырым, ал жаяу 160 шақырымнан астам жол жүрді. Оның оқиғасы Оңтүстік Техастағы ағылшын-американдықтар мен мексикалық-американдықтар арасындағы күрес символы болды.

Court records show that the killings of Romaldo (also known as Román) Cortez, Gregorio's brother, and Sheriff W. T. (Brack) Morris were related to the subject of a horse trade. Morris arrived accompanied by one of his deputies, Boone Choate, who could speak Spanish and would thus serve as an interpreter. The killing occurred on June 14, 1901. As officers thought Cortez would be heading south to the border to escape, he decided to head north instead to confuse his pursuers. According to the Texas Court of Criminal Appeals report of facts, on June 15, 1904, at the time Sheriff Morris was killed, Sheriff Glover was in Cuero, DeWitt County, Texas. Glover proceeded with a deputy sheriff of De Witt County to Kenedy, in Karnes County, and there for the first time learned that Cortez was the man who had killed Sheriff Morris. Glover, knowing the rendezvous of Cortez, boarded a train in about twenty minutes after receiving the information that Cortez had done the killing and proceeded as expeditiously as he could to the town of Ottine, in Gonzales County; there secured horses, and accompanied by two deputy sheriffs of Gonzales County, including Deputy Swift, and other parties, went a few miles in the country to the Schnable ranch; and there learned that Cortez was at the home of Martin Roblero. He and his posse went to Roblero's. The posse divided as they approached the house from the north side; Glover and one or more companions going on the east side of the house around to the south side; and the other parties going on the west side around to the south side of the house. According to the Court, some of the testimony tends to show that the sheriff's posse shot first; but the preponderance of the evidence shows that Cortez and Bonafacio fired the first shot. Just before the time that the sheriff's posse arrived at the house, Cortez informed Bonafacio that the Sheriff's troop would be on his tail and asked him what he should do, whether to fight or surrender. Bonafacio would have said, "We will fight". Immediately upon Glover getting around to a point opposite the gallery on the south side of the house, Cortez and Bonafacio Roblero (the Roblero's eldest son), who were in the gallery, allegedly fired upon Glover and killed him. There was a general fusillade of shots on the part of the posse and Cortez and Bonafacio. On the other hand, in his testimony, Cortez asserts that the officers came up and immediately fired upon him; that he returned this fire. The San Antonio Express called the Battle of Belmont, as it came to be known, “a tale of bravery unsurpassed on the part of the officers and of desperation on the part of the Mexicans.”. According to this version of the story, Cortez was waiting in ambush, and as Sheriff Glover and Posseman Schnabel approached, he opened fire. Sheriff Glover and Posseman Schnabel were killed

The actual story, according to the scholar Américo Paredes, was less heroic. Just hours after Cortez arrived at the ranch, Glover and his posse had surrounded the house and began to attack. Cortez fired at Glover, who fell dead, and Cortez ran into the brush behind the house to hide. Robledo, his eldest son, and Sandoval were involved in the shooting, while Robledo's wife, his two younger sons and Ramón Rodríguez stayed unarmed inside the house. Shots were exchanged and Ramón Rodríguez was wounded, as well as Robledo's wife. Another member of the posse shot and killed accidentally his companion, Henry Schnabel. In the end, the posse captured five of the Mexicans, including the two wounded. Cortez, however, escaped. Flores gave Cortez a horse and saddle to continue his journey. Cortez would frequently ride in circles and create paths in different directions to throw off the authorities. After days of travel, the mare grew weary and dropped dead. Soon saddling another small horse, Cortez continued south, just outside of Floresville, close to Cotulla. Though Cortez succeeded in creating disorientating routes for officers to follow, he traveled close to the Corpus Christi to Laredo railroad and made it evident that he was moving toward Laredo. During those 10 days, Cortez was pursued by a posse that at times included up to 300 men. He traveled nearly 400 miles on horseback and more than 100 miles on foot. His story was symbolic of the struggles between the Anglo Americans and Mexican Americans in South Texas.

Ұстау

Грегорио үш жүз адамға дейінгі топтардан қашып құтылу үшін төрт жүз мильдей биелермен жол жүріп, Техас-Мексика шекарасы бойында кем дегенде 120 мильдей жаяу өтіп, ақырында 22 маусымда қолға түсті.

Қолдаушылар

Кортез тұтқындалғаннан кейін, сот процесі басталмас бұрын, бүкіл елдегі мексикалық американдықтар Кортезді қорғау үшін қаражат жинады, оған қолдау көрсетілмесе, ол әділ сотқа түсе алмайтынын айтты. Тағы бір куәгер, Мануэль Том, Кортездің Робледо сипаттаған қораның жанында екі адамды өлтіргенін мойындағанын айтып, бұл мәлімдемені нығайтты. Бірақ, «granero» сөзінің испан тіліндегі мағынасын сұрағанда, Том «casa» – үй деген сөзді ғана айта алды. Сотта А. Л. Сандерс Кортездің кінәсіз екеніне сенгеннен басқа, барлық қазылар алқасы өз пікірін білдірді. Алайда, Сандерстің туысы ауыр сырқатқа шалдығып, ол отбасына қайтуға мәжбүр болды. Сандерс қазылар алқасының қысымына көніп, Кортездің кінәлі екеніне келісті; нәтижесінде Кортезді екінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін 50 жылға бас бостандығынан айырды. Кейін Сандерс қорғанысқа ауру туысының қасында болу үшін «кінәлі» деп дауыс бергенін айтса да, адвокаттар жаңа сот процесін сұрады, бірақ олардың өтініші қабылданбады және Сандерске сотқа деген құрметсіздігі үшін 100 доллар айыппұл салынды. Көптеген жергілікті полиция қызметкерлері Кортезге өлім жазасы берілуін қалағандықтан, үкімге ашуланды. Бірнеше айдан кейін Кортез Гонзалес түрмесінде болғанда, 300-ден астам адам жаңадан сотталған тұтқынды дарға асуға әрекеттенді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ 1902 жылдың 15 қаңтарында Техас қылмыстық апелляциялық соты Кортездің үкімін өзгертті. Кортез 1901 жылдың 7-11 қаңтарында Карнес қаласында (Техас штаты) өткен сотта шериф Морристі өлтіргені үшін өлім жазасына кесілген болатын. Сот барысында «Моррис пен Гловердің отбасылары алдыңғы қатарда отырды, сол жерде прокурор оларды қазылар алқасына көрсетіп тұрды». Бірақ, Карнес үкімінен сегіз ай өткен соң, Қылмыстық апелляциялық сот үкімді әділетсіздік негізімен өзгертті. Сот процесі Плезантон қаласына (Техас штаты) көшірілді, онда Кортез ат ұрлағаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды. Бірақ, сот шешімі тез арада күшін жойды. Кортездің тыңдауы Голиадқа (Техас штаты) көшті, онда қазылар алқасы Кортездің жазасы туралы келісе алмады: «бірінші дәрежелі кісі өлтіру үшін жеті, екінші дәрежелі кісі өлтіру үшін төрт және бір адам ақтауға дауыс берді». Сот процестері Уортон округіне көшті, онда ол бірден тоқтатылды, содан кейін Корпус-Кристиге, онда Кортез 1904 жылдың 25-30 сәуірінде сотталды. Он екі ақ фермерден тұратын қазылар алқасы Кортезді Морристі өлтіргені үшін кінәсіз деп тапты, өйткені ол өзін-өзі қорғаған деп шешті. Бірақ, ақталуға байланысты қуаныш болмады, өйткені көп ұзамай Колумбустағы (Техас штаты) сот Кортезді шериф Гловерді өлтіргені үшін кінәлі деп танып, өмір бойына түрмеге кесті. Қорғау апелляциялық шағым қабылданбаса да, Кортездің адвокаттары Бельмонт шайқасында Кортез Гловерге жақын жерде оқ атпағанын айтып, жақсы қорғаныс құрды, бірақ көптеген куәгерлер бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Қылмыстық апелляциялық сот бұл үкімді бекітті, ал 1905 жылдың 1 қаңтарында Грегорио Кортез шериф Гловерді өлтіргені үшін Хантсвилл түрмесінде өмір бойына қамауға алынды. 1916 жылдың 28 ақпанында Кортез 40 жасында үшінші рет үйленді, оның әйелінің есімі Эстер Мартинес болған деп есептеледі.

After the capture of Cortez, before court proceedings would begin, Mexican Americans across the country started a defense fund for Cortez, saying that without the support it would be impossible for him to get a fair trial. Another witness, Manuel Tom, strengthened the claim, saying that Cortez had confessed to him about killing the two men near a barn where Robledo described. However, when asked what was the Spanish word for barn (granero) the best Tom could do was say casa, the word for house. The trial swayed all jurors, besides an A. L Sanders who believed Cortez to be innocent. However, as a family member of Sanders's soon developed a serious illness and the juror needed to return home. Sanders succumbed to the jury's pressure and agreed with the others that Cortez was guilty; ultimately sentencing Cortez to 50 years in prison for second degree murder. Though Sanders later told the defense he voted "guilty" to be there for his sick family member and the attorneys motioned for a new trial, however, their plea was struck down and Sanders was fined $100 for contempt of court. Many local officers were enraged about the verdict as they wanted to see Cortez face the death penalty. A few months later, as Cortez was in a Gonzales jail, over 300 men arranged a lynching of the recently sentenced prisoner. The attempts were unsuccessful, but tensions grew further as soon thereafter, on January 15, 1902, the Texas Court of Criminal Appeals reversed Cortez's sentence. Cortez had faced a previous trial from Oct 7 11, 1901 in Karnes City, Texas and was sentenced to death for the murder of Sheriff Morris. At this trial, "the families of both Morris and Glover were sat in the front row, where the prosecution could point them out to the jury." However, eight months after the Karnes verdict, the Court of Criminal Appeals reversed the sentence on the grounds of prejudice. Legal proceedings transferred to Pleasanton, Texas where a ruling imprisoned Cortez for two years for horse theft. The court ruling was soon reversed. Cortez's hearings continued to Goliad, Texas where the jury could not agree on a sentence for Cortez with "seven for first degree murder, four for second degree murder, and one for acquittal." The trials soon went to Wharton County, where it was dismissed almost immediately, and then to Corpus Christi where Cortez was tried April 25–30, 1904. The jury, consisting of twelve white farmers, found Cortez not guilty for the killing of Morris, saying he acted in self defense. However, there was no celebration of the acquittal, as soon thereafter, a court in Columbus, Texas found Cortez guilty for the murder of Sheriff Glover and sentenced him to life in prison. Though the defense was optimistic about their appeal being upheld, Cortez's lawyers had built a case saying that Cortez had not fired shots anywhere near Glover in the Battle of Belmont which many witnesses denied. The Court of Criminal Appeals soon upheld the conviction, and on Jan 1, 1905, Gregorio Cortez began his life sentence in the Huntsville Penitentiary for the murder of Sheriff Glover. Then on February 28, 1916, having been recently married for the third time to an assumed Esther Martínez, Cortez died suddenly at the age of 40.

Грегорио Кортестің жолжолы

Кортестің оқиғасы Америка Құрама Штаттары мен Мексикадағы мексикалық-американдық елді мекендерге тарағанда, ол балладаға айналды, онда ол көбінесе шекарадағы мексикалық қауымның батыры ретінде құрметке ие болды, және оның қатыгездікпен қуғын-сүргінге қарсы көрсеткен қайрытпалығы көптеген адамдарға шабыт берді. Америко Паредестің "Қолындағы тапаншасымен" атты кітабында ол "El Corrido de Gregorio Cortez" әнінің он бір нұсқасын келтіреді, оларды Мексика-Америка шекарасының жанындағы көптеген гитаршылар орындаған. Әр коридоның өзіндік стилі, ерекшелігі немесе жеткізілгісі келген хабары болғанымен, олардың барлығы Кортестің өмірін жоғары бағалап, оны мексикалық халық қаһарманына айналдырды.

Қолында мылтығы бар

Грегорио Кортестің өмірі мен аңызын ғалым Америко Паредес корридо туралы докторлық диссертациясында зерттеді, кейін 1958 жылы Техас университетінің баспасында «Қолдағы мылтығымен» деген атпен қайта қаралып жарияланды. Паредестің жұмысы Кортестің өмірі, оның аңызы, корридоның формальды аспектілері мен түрлері және осы туындыларда көрініс тапқан мәдени маңызы туралы. Бұл кітап Чикано мәдени зерттеулеріндегі ең ықпалды кітаптардың бірі болып саналады және академиялық ортада кең танылып, үлкен жетістікке жетті. Бірінші және үшінші тараулар тарихи мазмұнды қамтиды. Бірінші тарауда ол этникалық шиеленістердің пайда болуын түсіндіру үшін бұрынғы испан провинциясы Нуэво-Сантандердің әлеуметтік және саяси жағдайын қайта қарастырады. Үшінші тарауда Кортестің өмірін толыққанды зерттеу үшін сот есептері, газеттер және куәліктер сияқты мол дереккөздерді пайдаланады. Екінші тарау аймақтық фольклорды зерттеуге жатады, себебі ол «аңғыменің идеалданған және формалдануға жеткен нұсқасын» сипаттайды. «El Corrido de Gregorio Cortez, a Ballad of Border Conflict» кітабының екінші бөлімінде Паредес корридоның повестік құрылымын зерттейді. Бұл бөлім сөздерді таңдау және ағылшын мен испан тілдерінің араласуын талдау арқылы социолингвистикалық элементтерді, антропологияны – шекаралық мәдениеттің этнографиялық сипаттамасын, этномузыкологияны – Грегорио Кортестің балладасының әртүрлі түрлерін және олардың мағыналарын зерттеу арқылы үйлестіреді. Фильм мифтің қалыптасуымен, сондай-ақ Грегорио Кортестің өмірі мен оқиғаларының тарихи шындығын қайта жаңғыртумен айналысады. Фильм вестерн жанрына жатады, бірақ тарихи реализмімен басқа фильмдерден ерекшеленеді. Фильмде ат жарысы, линч жасауға ұмтылу, батыр шериф және Техастың кең шөлейт кеңістігі сияқты классикалық вестерн элементтері болғанымен, фильмнің шынайылығы осы жанрдан айқын ерекшеленеді. «Cinéaste» журналы бұл фильмді «Батыстың нағыз тарихы» деп сипаттады. Бұл шынайылық сезімі режиссердің Грегорио Кортестің өмірін баяндау үшін қолданған деректі стильге және Вильясенордың оқиғаға қатысқан адамдардың көзқарасын, олардың ұлтына қарамастан, дамытуға жасаған таңдауына байланысты, осылайша мифтің стереотиптері емес, нақты тарихи тұлғаларды көрсетеді. Бұл процесс Оңтүстік Техастағы қауымдастықтар арасындағы антагонизмді және Техас рейнджерлерінің немесе линч жасаушылардың мексикалық американдықтардың жер құқығын бұзуын бейнелеуге мүмкіндік береді. Сценарийшілер осы арқылы мифтің пайда болуын және оның құрылысының кезеңдерін көрсетуге қол жеткізді. Миф ағылшын-американдықтар мен мексикалық-американдықтар арасындағы қақтығыстың тарихындағы бір эпизод ретінде ұсынылады. Янг екі этникалық топтың құратын қиялдарды көрсетуді көздеді, атап айтқанда, мексикалықтар үшін Кортестің ерліктерін асыра көрсету және ағылшын тілдес үшін Кортестің бүкіл банданың басшысы болғанына сену. Ол «Cinéaste» журналына «көргендерді ағылшын тілдес адамдардың қателіктерін қайталауға тырысқанын және кейіннен, олар не болғанын білгенде, ағылшын кейіпкерлеріне қарағанда өздерін жоғары сезінбейтінін, бірақ олар да дәл сол қателікті жасағандарын түсінуге тырысқанын» мәлімдеді.

The life and legend of Gregorio Cortez were studied by the scholar Américo Paredes in a doctoral thesis on corridos that was later published in a revised version by the University of Texas Press in 1958 under the title With His Pistol in His Hand. Paredes's work is about the life of Cortez, his legend, the formal aspects and variants of the corrido, and the cultural significance reflected in these products. The book is one of the most influential books in Chicano cultural studies and has received wide recognition and outstanding success in the academic world. The first chapter and the third chapters are historical. In the first one, he retraces the social and political background of the former Spanish province of Nuevo Santander to explain the origin of ethnic tensions. In the third chapter, through extensive corpus sources (judicial reports, newspapers, and testimonies) he reconstructs in detail the whole life of Cortez. The second chapter could be classified as a study of regional folklore because he describes "an idealized and formalized version of the legend." In the second part of the book "El Corrido de Gregorio Cortez, a Ballad of Border Conflict,” Paredes provides a study of the narrative form of the corrido. This part integrates elements of sociolinguistics, through an analysis of the choice of words and the mixing of English and Spanish, anthropology, through an ethnographic description of the border culture, ethnomusicology with a study of the different variants of Gregorio Cortez's Ballad and their meanings The film deals with the creation of the myth as well as the reconstruction of the historical reality of the life and adventure of Gregorio Cortez. The film is classified as a Western, but it is different from other films of the genre due to its historical realism. While classic elements of a western are present in the film such as horse racing, a lynch mob, a heroic sheriff and the vast desert space of Texas, the film's authenticity is a profound departure from this genre. The magazine Cinéaste described the film as "the true history of the West". This sense of authenticity is due in part to the documentary style used by the director to tell the life of Gregorio Cortez, but also to the choice made by Villasenor to develop the point of view of the people involved in the story, regardless of their ethnicity, thus presenting real historical characters and not the stereotypes of a myth. This process makes it possible to represent the hostility between communities in South Texas and the violation of the land rights of Mexican Americans by Texas Rangers or lynch mobs. On the other hand, through this process, the scriptwriters were able to highlight the origins of the myth as well as the stages of its construction. The myth is presented as an episode in the history of the conflict between the Anglo Americans and The Mexican Americans. Young wanted to represent the fantasies created by the two ethnic groups, namely the exaggeration of Cortez's exploits for the Mexicans and the belief that Cortez was at the head of an entire gang for the Anglos. He declared to Cinéaste that he "tried to take the audience into the story so they would make the same mistakes as the Anglos and, later, when they find out what happened, they wouldn't feel superior to the Anglo characters but realize that they'd made the same error".