Кіріспе

Caprimulgus құстар туысы – ұзын, тік қанаттары, қысқа аяқтары және қысқа тұмсығы бар, түнгі құстардың ішінде кең таралған, ірі туыс. Caprimulgus атауы латын тіліндегі capra – "ешкі" және mulgere – "сүт сауу" сөздерінен шыққан, бұл түнгі құстардың ешкінің сүтін сорады деген ежелгі мифке сілтеме жасайды. "Nightjar" деген жалпы атау алғаш рет 1630 жылы жазылған, ол құстың түнгі өмір салтына байланысты, атаудың екінші бөлігі оның ерекше үнінен шыққан. Caprimulgus түлістері Африка-Еуразия және Австралия аймақтарында кездеседі, және басқа түнгі құстар сияқты, көбінесе жерде ұялайды. Олар көбінесе кешкі және таңертеңгі сағаттарда немесе түнде белсенді болады, ал негізгі тамақтары – көбелектер және басқа ірі ұшатын жәндіктер. Көптеген түрлерінің аяқтары кішкентай, жүруге қолайлы емес, ал жұмсақ қауырсындары қабық немесе жапырақ сияқты боялған, жасыруға көмектеседі. Кейбір түрлері, құстарға тән емес, бұтақтың бойымен емес, көлденеңінен қоныстанады, бұл оларды күндіз жасыруға мүмкіндік береді. Жылы аймақтарда қыстайтын, көшпенді түрлері көп. Caprimulgus түлістерінің тұмсығы салыстырмалы түрде ұзын, ал тұмсығының шетінен қауырсын өседі. Көптеген түрлерінің әндері қайталанатын, көбінесе механикалық дыбысқа ұқсайтын болады.

Таксономия

Caprimulgus тұқымдасы 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің «Systema Naturae» еңбегінің оныншы басылымында енгізілді. Түрлік түрі – Еуропалық түнгі құс (Caprimulgus europaeus). Атау латын тілінен алынған, «едік ешкі» деген мағынаны білдіретін capra және «сүт сауу» деген мағынаны білдіретін mulgere сөздерінің қосындысы. Түнгі құстардың ешкінің сүтін сорып алады деген мифты Егде Плиний өзінің «Табиғи тарих» атты еңбегінде былай деп келтіреді: «Ешкінің сүтін соратын құстар деп аталатын, ірі қара құсқа ұқсайтын бұл құстар түнгі ұрылар. Олар қойшылардың қораларына кіріп, ешкінің сүтін сору үшін оның емізігіне ұшып барады, бұл емізікті зақымдайды және оны құртып жібереді, ал осылай сүті сорылған ешкілер біртінде көру қабілетін жояды».