Кіріспе

Құстар туысы

Түнгі құстар – түнгі құстар мен бақа ауыздарға жақын шағын, көбінесе сумерек уақытында белсенді болатын құстар. Олардың көп бөлігі Жаңа Гвинеяда қоныстанады, ал кейбір түрлері Австралия, Молукк аралдары мен Жаңа Каледонияға таралады. Жаңа Зеландияда ұшуға қабілетсіз бір түр жойылған. Aegotheles туысын қамтитын Aegothelidae монотиптік туысы бар. Түнгі құстар жәндіктермен қоректенеді, олар көбінесе ауада, кейде жерде аң аулайды; олардың жұмсақ қауырсыны қоңыр және ақшыл түстердің жасырын қоспасынан тұрады, оларда салыстырмалы түрде кішкентай, әлсіз аяқтары бар (бірақ бақа ауызы мен түнгі құстардан ірі және күшті), айналасын айқын миықтармен қоршалған өте кең ашылатын кішкентай мүңкісі бар. Қанаттары қысқа, 10 бас қауырсыны және шамамен 11 екінші қауырсыны бар; құйрығы ұзын және дөңгелек.

Жүйелілік

2003 жылғы жан-жақты зерттеуде мтДНҚ цитохром b және АТФАЗ 8 суббөлімшесінің тізбектері талданды, нәтижесінде соульді түнгі құстардың 11 тірі түрі, сондай-ақ біздің заманымыздың екінші мыңжылдығының басында жойылған тағы бір түрі анықталды. Соульді түнгі құстар мен (дәстүрлі) Caprimulgiformes арасындағы қарым-қатынас ұзақ жылдар бойы даулы және түсініксіз болып келді және бүгінге дейін де солай. 19 ғасырда олар бақа аузылардың кіші туысы ретінде қарастырылған, ал қазір де бақа аузылармен және/немесе түнгі құстармен байланысты деп есептеледі. Алайда, бұрын ойланғандай, олардың бір-бірімен тығыз байланысы жоқ, соульді түнгі құстар Apodiformes-пен жақында ортақ ата-текті бөліседі. 1960 жылдардан бері бас сүйегінің морфологиялық зерттеулерінде айтылғандай, олар жеке тәртіп – Aegotheliformes деп саналады. Осы тәртіп, caprimulgiform желісі және Apodiformes Cypselomorphae деп аталатын кладты құрайды, ал соульді түнгі құстар мен Apodiformes Daedalornithes кладын құрайды. Пішіні мен мінез-құлқы жағынан олар caprimulgiform тобына немесе, бір қарағанда, үлкен көздері бар кішкентай соуларға өте ұқсас. Морфологиялық жағынан өте ерекше екі құс тобы – жылдам құстар мен колибрилердің ата-бабалары, күшті аяқтары мен кең аузымен кішкентай соульді түнгі құсқа ұқсас көрінеді, ал қазіргі жылдам құстар мен колибрилердің аяқтары мен табандары өте қысқарған, соңғыларында мүңкісі тар. Соульді түнгі құстар – эксклюзивті Австралиялық топ, бірақ жақын туыстары, көрінеді, палеогеннің соңында Еуразияның барлық аймақтарында гүлдеген.