Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Мұнай құсы (Steatornis caripensis), жергілікті жерде гуачаро деп белгілі, Оңтүстік Американың солтүстік аймақтарында, соның ішінде Кариб теңізіндегі Тринидад аралында таралған құс түрі. Бұл Steatornis туысының, Steatornithidae тұқымдасының және Steatornithiformes отрядының жалғыз өкілі. Мұнай құстары үңгірлерде колониялар құрып ұялайды және пальма жемістерімен және тропикалық лавр жемістерімен түнде қоректенеді. Олар әлемдегі жалғыз түнгі ұшатын жеміс жейтін құстар (какапо да түнгі болғанымен, ұшпайды). Олар түнде азық іздейді, арнайы бейімделген көру қабілетін пайдаланады. Дегенмен, олар жарысқандар сияқты эхолокация арқылы бағытталды. Олар шамамен 2 кГц жиілікті, адамдар ести алатын жоғары дыбыстық "щылқы" шығарады.
The oilbird (Steatornis caripensis), locally known as the guácharo, is a bird species found in the northern areas of South America including the Caribbean island of Trinidad. It is the only species in the genus Steatornis, the family Steatornithidae, and the order Steatornithiformes. Nesting in colonies in caves, oilbirds are nocturnal feeders on the fruits of the oil palm and tropical laurels. They are the only nocturnal flying fruit eating birds in the world (the kākāpō, also nocturnal, is flightless). They forage at night, with specially adapted eyesight. However, they navigate by echolocation in the same way as bats, one of the few birds to do so. They produce a high pitched clicking sound of around 2 kHz that is audible to humans.
Таксономия және этимология
Май құстары түнгі құстармен туыс және кейде олармен Caprimulgiformes қатарына жатқызылады. Дегенмен, түнгі құстар мен олардың туыстары жәндіктермен қоректенеді, ал май құсы – жеміс жейтін маманданған түр, сондықтан ол өзінің жеке отбасысы (Steatornithidae) және кіші қатарына (Steatornithes) жатқызуға лайық. Кейбір зерттеулер оны тіпті жеке рет (Steatornithiformes) деп санау қажеттігін көрсетеді. *caripensis* деген сөз "Карипеге тән" дегенді білдіреді, ал *Steatornis* деген туыс атауы "майлы құс" дегенді білдіреді, бұл балапандарының майлы болуымен байланысты. Испан тілінде май құсына "гуачаро" немесе "тайо" деп ат қояды, екі атау да жергілікті тілдерден алынған. Тринидадта оны кейде "диаблотин" (француз тілінде "кішкентай шайтан" деген мағынаны білдіреді) деп атаған, бұл оның қатты дауысына байланысты болуы мүмкін, оны азап шеккен адамдардың айқайымен салыстырады. "Май құсы" деген атаудың себебі – бұрын балапандарын ұстап алып, май алу үшін қайнатып дайындаған. Осы отбасының қазба қалдықтары олардың бір кезде бүкіл әлемде кең таралғандығын көрсетеді. Алғашқы май құсының қазбасын 1987 жылы Сторрз Олсон Вайоминг штатындағы Грин-Ривер формациясынан табылған қазбадан сипаттады. *Prefica nivea* түрі, май құсынан айырмашылығы, қалықтап ұшуға немесе үңгірлерде өмір сүруге бейімделмеген. Қазіргі май құсы жейтін өсімдіктердің кейбір туыстары мен тұқымдары Грин-Ривер формациясында табылған, бұл тарихқа дейінгі түрлер де сол жемістерді жеп, сол тұқымдарды таратуы мүмкін екенін көрсетеді. Францияда жоғарғы эоцен дәуірінен қалған тағы бір түр табылды.
Oilbirds are related to the nightjars and have sometimes been placed with these in the order Caprimulgiformes. However, the nightjars and their relatives are insectivores while the oilbird is a specialist fructivore, and it is sufficiently distinctive to be placed in a family (Steatornithidae) and suborder (Steatornithes) of its own. Some research indicates that it should even be considered a distinct order (Steatornithiformes). The specific name caripensis means 'of Caripe', and the generic name Steatornis means 'fat bird', in reference to the fatness of the chicks. The oilbird is called a guácharo or tayo in Spanish, both terms being of indigenous origin. In Trinidad it was sometimes called diablotin (French for 'little devil'), presumably referring to its loud cries, which have been likened to those of tortured men. The common name oilbird comes from the fact that in the past chicks were captured and boiled down in order to make oil. The fossil record of the family suggests that they were once more widely distributed around the globe. The first fossil oilbird was described by Storrs Olson in 1987 from a fossil found in the Green River Formation in Wyoming. The species, Prefica nivea, was probably not adapted to hovering flight or living in caves, unlike the oilbird. Some of the same families and genera of plants the present day oilbird feeds on have been found in the Green River Formation, suggesting that prehistoric species may have eaten the same fruit and spread the same seeds. Another species from the Upper Eocene has been discovered in France.
Сипаттама
Бұл ірі, жұқа құс, қанаттарының ұзындығы - 1,5 метрге жетеді. Ересегінің салмағы шамалы, бірақ балапандары ата-аналары оларды ұшу алдында көп жеміспен қоректендіргенде, 1,8 кг-ға дейін салмақ алады. Мұнай құсының қауырсыны көптеген түнгі құстар сияқты жұмсақ, бірақ соулар мен түнгі құстар сияқты тым жұмсақ емес, себебі олар жыртқыш түрлердей үнсіз болуға мұқтаж емес. Мұнай құсының түсі негізінен қызғылт қоңыр, мойны мен қанаттарында ақ дақтар бар. Кеудесі және құрсағы – қызыл қоңыр түсті, қара жиекті, ақ ромб тәрізді дақтармен өрнектелген. Бұл дақтар мойын тұсында кішкентай, ал артқа қарай ұлғайып кетеді. Қатты құйрық қауырсындары бай қоңыр түсті, екі жағында ақ дақтармен. Торлы қабықта таяқша жасушалары басым, 1 мм²-де 1 миллионнан астам таяқша бар, бұл омыртқалы жануарлардың көзіндегі ең жоғары тығыздық.
This is a large, slim bird at , with a wing span of It has a flattened, powerfully hooked, beak surrounded by deep chestnut rictal bristles up to long. The adult weighs but the chicks can weigh considerably more, at up to , when their parents feed them a good deal of fruit before they fly. The feathers of the oilbird are soft like those of many nightbirds, but not as soft as those of owls or nightjars, as they do not need to be silent like predatory species. The oilbird is mainly reddish brown with white spots on the nape and wings. Lower parts are cinnamon buff with white diamond shaped spots edged in black, these spots start small towards the throat and get larger towards the back. The stiff tail feathers are a rich brown spotted with white on either side. The retina is dominated by rod cells, 1,000,000 rods per mm2, the highest density of any vertebrate eye,
Олар көру арқылы азық табуға бейімделген, бірақ жеткілікті жарық болмағанда көру қабілетін эхолокациямен толықтыратын сирек құстардың бірі. Олар үшін өткір дыбыстық сигналдарды пайдаланады. Бұл қабілетке шаянның кейбір түрлері ғана ие. Эхолокацияға қолданылатын сигналдардан басқа, мұнай құстары үңгірлерде әртүрлі қатты дауыстар шығарады. Жарықпен үңгірге кіргенде осы дауыстар ерекше күшейеді, сондай-ақ құстар қараңғыда үңгірден ұшып шығар алдында да естілуі мүмкін.
Although they have specially adapted vision to forage by sight, they are among the few birds known to supplement sight by echolocation in sufficiently poor light conditions, using a series of sharp audible clicks for this purpose. The only other birds known to do this are some species of swift. In addition to clicks used for echolocation, oilbirds also produce a variety of harsh screams while in their caves. Entering a cave with a light especially provokes these raucous calls; they also may be heard as the birds prepare to emerge from a cave at dusk.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Мұнай құсы Гайана мен Тринидад аралынан бастап, Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия және Бразилияға дейін таралған. Олар теңіз деңгейінен жоғары биіктікке дейін кездеседі. Бұл түрдің өмір сүру ортасына қатысты қатаң талаптары бар, олар көбейіп, ұя салу және жиі тоқтау үшін үңгірлерге, ал жеміс беретін ағаштар бар орманға мұқтаж. Қолдануға жарамды үңгірлер болмаған жағдайда, мұнай құстары тар шатқалар мен жартастардағы үңгірлерде ұялайды және тоқтайды. Эквадордағы мұндай бір колонияда өсімдіктермен қоршалған жартастардағы каньонда жүз құсқа жуық тіршілік етеді. Кейбір кішкентай үңгірлер мен шатқалар тек тоқтау үшін пайдаланылады. Ол өзінің ареалының кейбір бөліктерінде маусымдық көші-қон жасайды, көбейетін үңгірлерінен жеміс ағаштарын іздеп көшеді. Коста-Рика, Панама және Арубада сирек кездесетін құс ретінде тіркелген. Венесуэланың солтүстігіндегі Монагас штатының таулы Карипе ауданындағы Гуачаро үңгірі (Мұнай құсы үңгірі) – осы түрді алғаш зерттеген Александр фон Гумбольдттың зерттеу орны болған.
The oilbird ranges from Guyana and the island of Trinidad to Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia and Brazil. They range from sea level to The species has highly specific habitat requirements, needing both caves to breed in and roost in frequently, and forest containing fruiting trees. Where suitable caves are absent, oilbirds will roost and breed in narrow gorges and grottos with suitable rock shelves. One such colony in Ecuador held a population of a hundred birds in a canyon with ledges protected by vegetation. Some smaller caves and gorges are used only for roosting. It is a seasonal migrant across some of its range, moving from its breeding caves in search of fruit trees. It has occurred as a rare vagrant to Costa Rica, Panama and Aruba. The Guácharo Cave (Oilbird Cave), in the mountainous Caripe district of northern Monagas, Venezuela, is where Alexander von Humboldt first studied the species.
Мінез-құлық
Май құстары түнгі өмір салғанымен өтеді. Күндіз олар үңгірлердің жартастарында тынығады, ал түнде үңгірден шығып жеміс іздейді. Бұрын май құстары тек үңгірлерде ғана демалады, тіпті күн сәулесін көрмейді деп есептелген, бірақ GPS/ үдеу тіркегіштерін пайдаланатын зерттеулер көрсеткендей, көбеймейтін құстардың үш түнін ғана үңгірлерде немесе басқа жартастарда өткізетіні, ал қалған түндерін ағаштарда өткізетіні анықталды. Осы жаңалықты ашқан ғалымдар үңгірде демалатын құстардың түні бойы өте белсенді екенін, ал орманды қоныстанған құстардың әлдеқайда аз қозғалыс жасағанын байқады. Олар әр ортаның өз кемшіліктері бар деген гипотеза ұсынды: орманға қоныстанған құстар жыртқыштарға көбірек ұшырайды, ал үңгірде демалатын құстар бәсекелеспен күресіп, ұялау және демалу орындарын қорғауға көп энергия жұмсайды.
Oilbirds are nocturnal. During the day the birds rest on cave ledges and leave at night to find fruit outside the cave. It was once thought that oilbirds only roosted in caves, and indeed never saw daylight, but studies using GPS/acceleration loggers found that non breeding birds only roosted in caves or other rock shelters one night in three, the other nights roosting in trees. The scientists responsible for the discovery also found that birds roosting in caves were highly active through the night, whereas birds roosting in the forest were far less active. They hypothesised that each environment carried costs; birds roosting in the forest were more vulnerable to predators and birds roosting in caves expended considerable energy competing with rivals and defending nesting and roosting ledges.