Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхитындағы тайфун маусымы
Typhoon season in the Pacific Ocean
1961 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымының ресми шектері болған жоқ; ол 1961 жылы жыл бойы жалғасты, бірақ тропикалық циклондардың көпшілігі маусым мен желтоқсан аралығында Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде пайда болады. Бұл мерзім әдетте Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде тропикалық циклондардың көпшілігі қалыптасатын кезеңді көрсетеді. Бұл мақала Тынық мұхитымен, экватордың солтүстігімен және Халықаралық дата сызығының батысымен шектеледі. Дата сызығының шығысында және экватордың солтүстігінде пайда болатын дауылдар – ғажайып дауылдар деп аталады; 1961 жылғы Тынық мұхитындағы ғажайып дауылдар маусымына қараңыз. Батыс Тынық мұхитының барлық аймағында пайда болған тропикалық дауылдарға Бірлескен тайфун ескерту орталығы ат қойды. Осы аймақтағы тропикалық депрессиялардың нөміріне "W" әрпі қосылды.
The 1961 Pacific typhoon season had no official bounds; it ran year round in 1961, but most tropical cyclones tend to form in the northwestern Pacific Ocean between June and December. These dates conventionally delimit the period of each year when most tropical cyclones form in the northwestern Pacific Ocean. The scope of this article is limited to the Pacific Ocean, north of the equator, and west of the International Date Line. Storms that form east of the dateline and north of the equator are called hurricanes; see 1961 Pacific hurricane season. Tropical storms formed in the entire west pacific basin were assigned a name by the Joint Typhoon Warning Center. Tropical depressions in this basin had the "W" suffix added to their number.
Рита тропикалық дауыл
8 қаңтарда Эурипиктің оңтүстігіне қарай 140 миль жерде тропикалық төмен қысымдық аймақ пайда болды. Келесі күндері батыс-солтүстік бағытта жылжу кезінде оның қысымы біртіндеп төмендеді. 14 қаңтарда жүйе тропикалық депрессия ретінде жіктелуге жеткілікті деңгейде ұйымдасты. Келесі күні депрессия тропикалық дауылға күшейіп, Бірлескен Тайфун ескерту орталығы оған Рита деген ат берді. Рита 16 қаңтарда ең жоғары қарқындылығына және ең төменгі беткі қысымына жетті. Осы кезде солтүстіктен келген суық фронт және оның артындағы субтропикалық жота дауылды солтүстік-шығысқа қарай күрт бұруға мәжбүр етті. Рита осы кезде әлсіреуге кірісіп, 17 қаңтарда қайта депрессияға айналды. Ол келесі үш күн бойы депрессия күйінде қалды. 19 қаңтарда Рита төмен қысымдық аймаққа дейін әлсіреп, өтіп бара жатқан фронттың соңына қосылды. 21-ге қарай Ритадан қалғандары аталған фронтқа толық сіңіп кетті. Рита көбінесе теңізде болды, Палау мен Мариан аралдарына аз ғана әсер етті, тек кейбір жаңбыр мен дауылды ауа-райы болды.
A tropical low developed from the ITCZ about 140 miles to the south of Eauripik on January 8. The low gradually deepened as it moved west northwest during the following days. Early on January 14, the system organized itself enough to be classified as a tropical depression. The next day the depression strengthened into a tropical storm and was named Rita by the Joint Typhoon Warning Center. Rita reached a peak intensity of and a minimal surface pressure of on January 16. At this time a cold front to the north and a subtropical ridge positioned behind it forced the storm to turn sharply to the north northeast. Rita began to, at this time, weaken, and became a depression on January 17. It remained a depression for the next three days. On January 19 Rita weakened to a remnant low and became attached to the tail end of a passing front. By the 21 what was left of Rita became fully absorbed by the aforementioned front. Rita stayed largely at sea with little to minor effects to Palau or to the Mariana Islands, besides some rain and squally weather.
Элис тайфуны
"Алиса" тайфуны 17 мамырда Филиппиннің шығысында пайда болды. Алис жылдам күшейіп, 18-і күні Гонконг үстінен 85 миль/сағаттық соққымен өтіп, Қытай материгі арқылы қайта бұрылды. 1960 жылғы Мэри тайфуны сияқты дабыл сигналы берілді, бірақ тұрақты желдер тайфун күшіне жетпегендіктен, бұл шара толыққанды негізделмеген. Гонконгтағы тұрақты желдер тайфун күшіне жетпеді; Ваглан аралындағы ең жоғары 60 минуттық жел жылдамдығы 90 км/сағатқа, ал RHKO-да 83 км/сағатқа жетті. Гонконгта 4 адам қаза тауып, 20 адам жарақат алды.
Typhoon Alice formed to the east of the Philippines on the 17th of May. Alice quickly strengthened and passed directly over Hong Kong with gusts of 85 mph on the 18th before recurving through the Chinese Mainland. The hurricane signal was again like Mary in 1960, not strictly justified as sustained winds were far fledged from hurricane force. Sustained winds in Hong Kong never reached hurricane force; maximum 60 minute winds reached 90 km/h in Waglan Island and 83 km/h at the RHKO. 4 people were killed and 20 people were injured in Hong Kong.
Тайфун маусым
6 тамызда Тайваньның оңтүстік-шығысын 90 миль/сағат жылдамдықпен "Жун" тайфуны шапқанда, қатты жаңбыр мен тау көшкінінен 20 адам қаза болды.
20 people were killed from heavy rain and mudslides, when 90 mph Typhoon June hit southeastern Taiwan on August 6.
Мари тропикалық дауыл
29 қыркүйекте 30 түйін жел жылдамдығымен тропикалық депрессия пайда болды. Жүйе батысқа қарай жылжыды және қысқа мерзімге тропикалық дауылға дейін күшейді. Жүйе Жапонияның Шикоку аралына тропикалық депрессия ретінде соқты.
On September 29, a tropical depression formed with 30 knot winds. The system tracked westwards, briefly intensifying into a tropical storm. The system made landfall on the Japanese island of Shikoku a tropical depression.
Ольга тропикалық дауыл
4 қыркүйекте Филиппиннің шығыс жағалауында тропикалық циклонда пайда болды. Оңтүстік Қытай теңізіне өткен соң, циклон ұйымдасып, қысымы төмендеді. 8 қыркүйекте жүйе тропикалық дауылға дейін күшейді. Циклон одан әрі нығайып, 9 қыркүйекте JTWC оны тайфун деп белгіледі. Ольга тайфуны Гонконгтың солтүстік-шығысына қарай 50 шақырым жерге соқты, нәтижесінде 7 адам қаза тапты, көбінесе тау жылаудан. Жүйе құрлық үстінде тез күйреп, Гонконгтың солтүстік-батысына қарай 180 шақырым жерде тарап кетті.
On September 4, a low developed off of the eastern coast of the Philippines. Upon crossing into the South China Sea, the low became more organized and started dropping in pressure. On September 8, the system was upgraded to a tropical storm. The system continued to strengthen, and on September 9, it was designated as a typhoon by the JTWC. Typhoon Olga made landfall 50 kilometers to the northeast of Hong Kong, killing 7 people, mostly due to landslides. The system rapidly deteriorated over land and dissipated 180 kilometers to the northwest of Hong Kong.
Памела тайфуны
8 қыркүйекте пайда болған «Памела» тайфуны 11 қыркүйекте шарықтап, 180 миль/сағаттық ең жоғары жылдамдыққа жетті. 11-ші күні кешке Тайваньның шығысын шалған кезде «Памела» 145 миль/сағаттық жылдамдыққа дейін әлсіреп, аралды және Тайвань бұғазын кесіп өткен соң, шығыс Қытайға 65 миль/сағаттық жылдамдықпен тропикалық дауыл ретінде соқты. «Памела» 12 қыркүйекте 98 адамның қаза болуына (27 адам жоғалып кеткен), 5 миллион долларлық (1961 жылғы АҚШ доллары) зиянға және 50 мың адамды үйсіз қалдырғаннан кейін тарады.
Typhoon Pamela, which formed on September 8, rapidly intensified to a peak of 180 mph on the 11th. Pamela weakened to a 145 mph typhoon by the time it hit eastern Taiwan late on the 11th, and after crossing the island and the Taiwan Strait, the storm hit eastern China as a 65 mph tropical storm. Pamela dissipated on the 12th, after causing 98 casualties (with 27 missing), $5 million in damage (1961 USD), and leaving 50,000 homeless.
Нэнси тайфуны
7 қыркүйекте ашық Батыс Тынық мұхитында пайда болған «Нэнси» тропикалық даулы 9 қыркүйекте супер тайфун статусына тез жете алды. «Нэнси» одан әрі күшейіп, 12-сі күні максималды жел жылдамдығына жетті. Бұл көрсеткіштер болжамды, себебі барлау ұшақтарының мүмкіндіктері шектеулі болды және көптеген интенсивтілік бағалауларға негіделді. Сонымен қатар, кейінірек жасалған талдаулар «Нэнсидің» жел жылдамдығын жоғары бағалаған болуы мүмкін екенін көрсетті; егер өлшемдер дұрыс болғанда, «Нэнси» Жердегі тропикалық циклон үшін ең жоғары жел жылдамдығы бойынша «Патрисия» даулымен теңесер еді. Дегенмен, «Нэнси» өте күшті тайфун болды және Окинаваға жақындағанша 14-ші күнгейін дейін супер тайфун статусын сақтап тұрды. Тайфун солтүстік-шығысқа бұрылып, 16-сы күні Жапонияның оңтүстігіне 100 миль/сағат (160 км/сағ) жылдамдықпен соқты. Ол солтүстік-шығысқа қарай жылдам қозғала берді және 17-сі күні Охот теңізінде экстратропикалық дауылға айналды. Уақтылы ескертулер «Нэнсидің» салдарының ауырлығын азайтты, бірақ тайфун салдарынан 172 адам қаза тауып, кең ауқымды қиратулар болды.
Tropical Storm Nancy, having developed on September 7 in the open West Pacific, rapidly intensified to reach super typhoon status early on the 9th. Nancy continued to strengthen and reached peak winds of 215 mph (187 knots) on the 12th. Such intensity is speculative, as Reconnaissance Aircraft was in its infancy and most intensities were estimates. Furthermore, later analysis indicated that equipment likely overestimated Nancy's wind speed; if the measurements were correct, Nancy would have been tied with Hurricane Patricia for the highest wind speeds for a tropical cyclone on Earth. Regardless, Nancy was a formidable typhoon and retained super typhoon status until the 14th as it neared Okinawa. The typhoon turned to the northeast, and made landfall on southern Japan on the 16th with winds of 100 mph. It continued rapidly northeastward, and became extratropical on the 17th in the Sea of Okhotsk. Well executed warnings lessened Nancy's potential major impact, but the typhoon still caused 172 fatalities and widespread damage.
Тильда тайфуны
26 қыркүйекте Гуамның батысынан 300 миль қашықтықта кемеден алғашқы айналым байқалды. Кейін жүйе тез арада тайфунға айналып, тікелей Жапонияға қарай солтүстікке бұрылды. Осы кезеңдегі қолайлы ауа-райы тайфунның жел жылдамдығын сағатына 160 мильге дейін күшейтті. Содан кейін дауыл батысқа бұрылып, Окинавадан 15 миль төменнен өтті. Окинавадағы Наха қаласындағы желдің күші сағатына 85 миль болды, ал соққысы – 120 миль. 4 қазанда әлсіреген тайфун Шанхайдан оңтүстікке қарай 160 шақырым жердегі Қытай құрлығына соқты. Ол 11 адамның қаза болуына, 6 миллион доллардан астам егіс зиянына әкелді, ал Ливандық "Шейк" сауда кемесі Китадайтодзима жағалауында қарсы соғылып, 2 адам қаза тапты. Тайфунға байланысты Тайвань әскери жаттығуы "Көк әскері" тоқтатылды. Жүйе батыс желдің әсерінен қайта бұрылып, желдің күші сағатына 30 миль болған Жапон теңізіне қарай жылжыды. Қалдықтары экстратропикалық өзгеріске ұшырап, Охот теңізінде тарады.
A circulation was first reported from a ship 300 miles west of Guam on September 26. The system then quickly intensified into a typhoon and made a northward turn directly towards Japan. During this period, a favorable environment allowed the typhoon to intensify to peak winds of 160 mph. The storm then turned westwards, passing 15 miles under Okinawa. The town of Naha, Okinawa received sustained winds of 85 mph with gusts of 120 mph. The much weakened typhoon made landfall on the Chinese mainland 100 miles south of Shanghai on October 4. It caused 11 deaths, over $6 million in crop damage, and the Lebanese merchant ship Sheik ran aground off of Kitadaitōjima, killing 2. The Taiwanese military exercise Sky Soldier was canceled due to the typhoon. The system then recurved outwards due to westerly winds into the Sea of Japan with sustained winds of 30 mph. The remnants began an extratropical transition and dissipated in the Sea of Okhotsk.
Вайолет тайфуны
Вайолет алғаш рет Маркус аралының оңтүстік-батысында шағын айналым ретінде байқалды. 2 қазанда жүйеде қосымша тергеу жүргізу үшін жеткілікті түрде ұйымдастырылды. Бірнеше күндік бақылаудан кейін тропикалық дауыл күшіндегі жел туралы хабар JTWC-ге жіберілді және 4 қазанда ол Тропикалық дауыл Вайолетке дейін көтерілді. Вайолет ерекше жолмен, қалыптасқаннан кейін оңтүстікке қарай қозғалды. Бұл оның жоғары қысым жүйесінің батысында орналасуына байланысты болды, оны дауыл айналып өтуге тырысты. Оңтүстікке қарай бұрылысын аяқтағаннан кейін Вайолет тез арада тайфунға айналды. Субтропикалық жотаның шығысқа қарай жылжуы Вайолеттің кенеттен солтүстік-батысқа қарай бұрылуына әкелді. Вайолет күшейе берді және көп ұзамай 7 қазанда ең жоғары қарқынына жетті, желдің тұрақты күші және жер бетіндегі ең төменгі қысымды көрсетті; алайда, барлау кезеңіндегі жел өлшемдері қате жоғары болды. Вайолет солтүстікке қарай тегіс жолмен жүріп, Токиоға жақын Босо түбегінің аймағын қиып өтті. Құрғаққа шыққаннан кейін Вайолет экстратропикалық циклонға айналып, солтүстікке қарай қозғала берді. 10 қазанда Вайолет толыққанды экстратропикалық циклонға айналды. "Шейх" атты тағы бір кеме "Пионер Музадан" бірнеше шақырым қашықтықта қиын жағдайда қалды, кейіннен бұрқасынды теңіздің салдарынан екіге бөлінді. Жапонияда Вайолеттің салдарынан екі адам қаза тапты. Уилда кейін аз уақыттан соң тарап кетті. Қалған ылғал 22 қазанда қазіргі Рахин аймағында тропикалық депрессияның пайда болуына көмектескен болуы мүмкін. Егер әсер болса, ол минималды болды немесе бір апта бұрын соққан Уилда тропикалық жүйесінен ажырату қиын болды.
Violet was first observed as a small circulation to the southwest of Marcus Island. On October 2, the system had organized enough to warrant further investigation. After a few days of observation, a report of tropical storm force winds was relayed back to the JTWC and on October 4, it was upgraded to Tropical Storm Violet. Violet took an unusual track, moving in a southern direction after formation. This was due to its location west of a high pressure system, which the storm struggled to move around. After completing a curve to the south of the ridge, Violet quickly intensified into a typhoon. The movement of the subtropical ridge to the east resulted in Violet turning abruptly to the northwest. Violet continued to intensify and soon reached its peak intensity, on October 7, with sustained winds of and a minimal surface pressure of ; however, the wind readings during this era of reconnaissance were erroneously high. Violet moved in a smooth path northward and clipped the Boso Peninsula area of Japan, near Tokyo. After landfall, Violet began to transition into an extratropical cyclone and continued to move northward. By October 10, Violet had become fully extratropical. Another ship, The Sheik, also was stranded a few miles from The Pioneer Muse, it would later break in two due to rough seas. Two fatalities were reported in Japan due to the passage of Violet. Wilda proceeded to dissipate a short time later. The remaining moisture may have helped aid the development of a tropical depression, on October 22, near present day Rakhine. Impact, if any, was minimal or discernable from the previous tropical system Wilda, which had struck a week before.
Билли тайфуны
Билли Понпей маңындағы кең көлемді төмен қысым аймағынан пайда болды. Жапонияның метеорологиялық агенттігі жүйені алғаш рет 18 қазанда батысқа қарай жылжуын байқады. Бастапқыда ұйымдасқандығы нашар болды, себебі айналым ішінде бірнеше құйын болды. Үлкен тайфун дерлік солтүстікке қарай жылжыды, қарқындылығын сақтап, полярлық фронтқа кездескенше жалғасты. 30 қазанда ол Курил аралдары маңындағы төмен қысым аймағымен бірікті. Осы кезде Билли толығымен тропикалық циклондан экстатрапикалық циклонда айналып, Камчатка түбегінен өтті. Батысқа қарай жылжыған Клара қайтадан тропикалық дауылға дейін әлсіреп қалды. Клара келесі бірнеше күнде біртіндеп әлсіреп, траекториясында иректелген қозғалыстар жасады. 1 қарашада Клара солтүстікке бұрылып, полярлық фронтқа кездескеннен кейін экстатрапикалық циклонда айналды. Осы уақытта Дот солтүстік-шығысқа қарай қисай бастады, солтүстіктен келген тропосфералық ойыстың әсерінен біртіндеп әлсіреп қалды. 13 қарашада тайфунның күші үшінші санатқа дейін төмендеді және солтүстік-шығысқа қарай жылдамдады. Бұл қозғалыс үш күнге созылды, содан кейін 15 қарашада Дот экстатрапикалық циклонда айналды. Доттың әсері көбінесе Мариан аралдарынан өтуімен шектелді. Аламаганға келген зиян зор болды. Осы уақытта Элен құрлыққа ең жақын келді. Элен 10 желтоқсанда солтүстік-шығысқа қарай бұрылып әлсіреуді бастады. 11 желтоқсанда тайфун екінші деңгейдегі қарқынға жетті, осы кезде оның көзінде ұсақ бұршақ жауғанын байқады. 13 желтоқсанда циркуляция нашар анықталды және Элен қайтадан тропикалық дауылға дейін әлсіреп қалды. Элен 14 желтоқсанда ашық мұхитқа қарай солтүстік-шығыс бағытта жылжу кезінде тарады. Элен 1961 жылы Филиппин үшін ең қиратушы тайфун болды. Эленнің әсері ең ауыр Катандуанес аралында болды, оның орталығы аралдың солтүстік нүктесінен он шақырымдай жерден өтті. Осы кезде тайфунның көзінің диаметрі шамамен 58 километрге (36 миль) жетеді, ал көз қабырғасындағы желдің жылдамдығы сағатына 240 километрді (150 миль) құрады. Жағалау күзетінің Лоран станциясындағы зиян шамамен 500 000 долларға бағаланды, ал басқа жерлердегі зиян 2 миллион песоға бағаланды. Бірнеше адам жоғалып немесе қаза тапқандары хабарланды. Гонконгқа ағаш тасымалдап бара жатқан Панамалық жүк кемесі 9 желтоқсанда Спратли аралдары маңындағы Оңтүстік Қытай теңізінде дауылды ауа райы салдарынан батып кетті. Экипаждың 33 мүшесі толқынды теңізде қаза тапты.
Billie originated from an extensive area of low pressure near Pohnpei. The Japan Meteorological Agency first picked up on the system on October 18 as it tracked to the west. The organization, at first, was poor as multiple vortices were present within the circulation. The large typhoon continued almost straight north, maintaining its intensity, before encountering a polar front. It merged with the associated low pressure area near the Kuril Islands on October 30. At this point, Billie had completely translated into an extra tropical low and passed over the Kamchatka Peninsula. Moving in a westward direction Clara weakened back into a tropical storm. Clara continued to gradually weaken over the next few days, performing swaying movements in its track. On November 1 Clara turned to the north and transitioned into an extra tropical low after encountering a polar front. During this time Dot began to curve to the northeast, weakening gradually from the influence of a trough to the north. By November 13 the typhoon had weakened to a category three and was accelerating to the northeast. This motion was carried on for three days before Dot transitioned into an extra tropical low on November 15. Impacts from Dot were mostly confined to its passing of the Mariana Islands. Damage to Alamagan was substantial. During this time Ellen made its closest approach to land. Ellen began to weaken on December 10 as it curved to the northeast. By December 11, the typhoon reached secondary peak intensity, and small hail was observed within the eye during this time. On December 13, the circulation had become poorly defined and Ellen weakened back to a tropical storm. Ellen dissipated on December 14 while moving in a northeastern direction out into the open ocean. Ellen was the most destructive typhoon of 1961 for the Philippines. Impacts from Ellen were most severe on Catanduanes island when the center passed within ten miles from the northern point of the island. The eye during this time was about thirty six miles across and had winds of 150 mph within the eyewall. Damages were placed at about $500,000 at the Coast Guard Loran Station while damage elsewhere is estimated at ₱2 million. Several people were reported either missing or dead. A Panamanian freighter carrying logs to Hong Kong sank in the South China Sea, near the Spratly Islands, due to squally weather on December 9. Thirty three of the crew members were lost to the turbulent sea.