Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1157 жылы Дания азамат соғысының шешуші шайқасы
1157 final battle of the Danish Civil War
Гратхид шайқасы 1157 жылы Вальдемар I мен Дания тағына таласқан III Суэйннің әскерлері арасында болды. Вальдемардың әскері шайқаста жеңіске жетті, ал III Суэйн қашуға тырысқанда қаза тапты.
The Battle of Grathe Heath was fought in 1157 between the Danish armies of Valdemar I and his rival for the Danish throne, Sweyn III. Valdemar's forces won the battle, and Sweyn III was slain while attempting to flee.
Өмірбаян
1157 жылы 23 қазанда Грат (Сұр) Гейт шайқасы Дания тағына таласқан III Швейн, V Канут және Ұлы Вальдемар I арасындағы азамат соғысының аяқталуын қағыстырды. 1146 жылы Данияның Эрик III тақтан бас тартқаннан кейін, Эрик Эмунаның ұлы III Суэйн Зеландия және Сканияның патшасы деп жарияланды, ал король Магнустың ұлы Канут Ютландияның патшасы болды. Канут Зеландияны жаулауға бірнеше рет (1147 және 1150 жылдары) тырысты, бірақ сәтсіздікке ұшырап, Германияға қашып кетті, онда ол әскер жинауға үміттенді. 1152 жылы Виборг маңындағы Гедебек шайқасында Канут жеңіліске ұшырады және Германия патшасына (кейін император) Фредерик I Барбароссаға көмез сұрады, ол екі патшаны да Мерзебургте кездесуге бұйырды. Фредерик Суэйннің патшалық құқығын бекітті, ал Суэйн оған адалдық серт берді. Дания ақсүйектері Германияның күшейіп бара жатқан ықпалына алаңдады. Бастапқыда Суэйнге қосылып, Шлезвиг герцогы қызметіне тағайындалған Вальдемар жақын өзгертіп, Кануттың әпкесі Софияға үйленуге келісті. 1154 жылы Виборгтағы Ландстингте Канут пен Суэйн патшалар деп жарияланды.
The battle of Grathe (Grey) Heath on 23 October 1157 marked the end of a civil war between Sweyn III, Canute V, and Valdemar I the Great, all contenders for the Danish throne. After Eric III of Denmark had abdicated in 1146, Sweyn III, son of Eric Emune, was declared king of Zealand and Scania, while Canute, son of King Magnus, became king of Jutland. Canute made several attempts to conquer Zealand (1147 and 1150), but was driven off and fled to Germany, where he managed to raise an army. In 1152, a battle was fought at Gedebæk, close to Viborg. Canute lost and appealed to the German king (later emperor), Frederic I Barbarossa, who commanded both kings to meet him at Merseburg. Here, Frederic confirmed Sweyn's rights of kingship, and Sweyn swore fealty to him. The nobles of Denmark were getting worried about the growing German influence. Valdemar, having at first joined Sweyn, who had made him duke of Schleswig, changed sides and was betrothed to Canute's half sister Sophie. Both Canute and Sweyn were hailed as kings at the Landsting in Viborg in 1154.
Қалпына келтіру
Үш қарсылас билікті бөлісуге келісті, сондықтан Вальдемар Ютландияны, Канут Зеландия және Фюн аралдарын, ал Свен Сканнияны билейтін болды. Содан кейін татуласу тойы келісілді және ол 1157 жылдың 9 тамызында Роскильдеде өтті. Бірақ Саксо Грамматикустың айтуынша, Свен өз әскеріне қалған екі патшаны өлтіруге бұйрық берді. Канут қаза тапты, ал Вальдемар жараланғанымен, бірнеше үлкен шамдандарды құлатып, туған өрт пен қақтығыстың арасында қашуға үкілі болды. Ол қараңғыда қашып, Ютландияға қайта оралды.
The three contenders agreed to share power, so that Valdemar would rule Jutland, Canute would rule the islands of Zealand and Funen, and Sweyn would rule Scania. Then a reconciling feast was agreed upon, and it was held in Roskilde on 9 August 1157. But, according to Saxo Grammaticus, Sweyn ordered his men to kill the two other kings. Canute was slain, but Valdemar, though wounded, managed to turn over some great candlesticks and escape in the following fire and confusion. He fled out in the darkness and managed to return to Jutland.
Шайқас
Свеннің сатқындығы ашылғанда, халық Вальдемардың туына жиналды, ол зор әскер жинады. Свен Гренаға (Дюрса өзенінің сағасында) түсті, бірақ оның флоты күш пен хитролықтың арқасында талқандалды. Свен Рандерс қаласына шабуыл жасады, ал Вальдемар Гуденå өзенінің арғы бетіне шегініп, көпірді бұзды. Қыркүйек айының соңында Вальдемар Свеннің әскерімен күресуге жеткілікті күшті екенін сезінді, және 23 қазанда екі әскер Грэт Хитте кездесті. Шайқас қысқа, бірақ қатыгез болды. Свен Вальдемардың бас күшін таба алмады, және күтпеген жерден оған соншалықты күшпен шабуыл жасалды, ол әскерінен қашқан жол тапты. Ол Хауг көлінің бір жағындағы батпақты жерге түсіп, қару-жарағын жоғалтты. Біраз уақыттан кейін, оны ашулы шаруалар қолға түсіріп, дәстүр бойынша, балтамен өлтірді.
People flocked to Valdemar's banner when Sweyn's treachery was revealed, and he gathered a great host. Sweyn landed at Grenå (at the mouth of the Djurså stream), but his fleet was destroyed by a combination of force and guile. Sweyn marched upon Randers and Valdemar retreated to the other side of the Gudenå River and tore down the bridge. At the end of September Valdemar felt that he was powerful enough to face Sweyn's army, and on 23 October the two armies met at Grathe Heath. The battle was short, but vicious. Sweyn failed to locate Valdemar's main force, and was suddenly attacked with such force that he fled his army. He blundered into the swampy areas at one end of the Hauge Lake, and lost his weapons and armour. Shortly afterwards, he was captured and killed with an axe, according to tradition, by angry peasants.
Салдары
Вальдемар барлық қарсыластарынан аман қалғаннан кейін Данияның жалғыз патшасы болды және Свеннің барлық одақтастарын жойды. Ол соғысқа қираған Данияны қайта ұйымдастырып, жаңадан салды. 1892 жылы Тор Ланге шайқас болған жерге ескерткіш тастан жасалған крест орнатты.
Valdemar, having outlived all his rival pretenders, became the sole King of Denmark, and purged all of Sweyn's allies. He reorganized and rebuilt war torn Denmark. In 1892 Thor Lange put up a memorial stone cross at the site of the battle.