Кіріспе
Фэрбэрн-Сайкс ұрыс пышағы – екі қырлы, қанжар немесе пышақ сияқты, фольга тұтқасы бар ұрыс пышағы. Оны Уильям Эварт Фэрбэрн мен Эрик Энтони Сайкс екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Қытайдағы Шанхай қалалық полициясында қызмет еткен кезде туған идеялар негізінде Шанхайда жасады. F S ұрыс пышағы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық командостарға, әуе десанттық күштеріне, SAS және көптеген басқа да бөлімшелерге, әсіресе 1944 жылғы маусымда Нормандияға түсу үшін берілгендіктен танымал болды. Өте жіңішкеленген, өткір ұшы бар пышағымен F S ұрыс пышағы көбінесе штилет деп сипатталады, бұл қару ұруға арналған, бірақ F S пышағының кесу жиектері техникалық талаптарға сәйкес кескенде қарсыласына кескіш жаралар келтіруге де қолданылуы мүмкін. Вилкинсон қылыш компаниясы пышақты иық және тұтқа дизайнында шағын өзгерістермен жасады.
Тарих
ФС пышағы британдық коммандостармен, АҚШ-тың стратегиялық қызмет кеңсесімен (OSS) және Marine Raiders (олардың ресми пышағы Fairbairn Sykes негізінде жасалған) және басқа да арнайы күштермен тығыз байланысты. Ол британдық 3-ші командалық бригадасының, бельгиялық командостардың, Нидерланд командалық корпусының (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда құрылған) және Австралияның 1-ші және 2-ші командалық полктерінің, сондай-ақ АҚШ армиясының рейнджерлерінің (барлығы британдық коммандостардың көмегімен құрылған) таңбаларында бейнеленген. "Д" күні Джуно жағалауына түскен 3-ші канадтық жаяу әскер дивизиясы және 1-ші канадтық парашюттік батальонының сарбаздары әртүрлі типтегі, соның ішінде ағаштан жасалған саптары бар Fairbairn Sykes пышақтарын кеңінен қолданды. ФС ұрыс пышағының алтыннан жасалған нұсқасы Вестминстер аббаттығындағы коммандостар ескерткішінің бөлігі болып табылады. 50 ФС ұрыс пышағының алғашқы партиясын 1941 жылдың қаңтарында Wilkinson Sword Ltd. компаниясы өндірді. Фэрбэрн мен Сайкс 1940 жылдың қарашасында Лохайлорттағы арнайы оқу орталығынан өз идеяларын талқылау үшін олардың зауытына барды. 1940 жылдың қарашасында осы үлгідегі 1500 пышаққа тапсырыс берілді. 1941 жылы соғыс қажеттіліктеріне сәйкес сәл өңделген екінші үлгідегі 38 000 данаға тапсырыс қабылданды. Үшінші үлгідегі (1943 жылдың қазанында) жаңалықтар енгізілген кезде, пышақ бірнеше өндірушілерде шығарыла бастады. Соғыстан кейін ресми техникалық сипаттама болмады, бірақ 1949 жылғы Ұлыбритания үкіметінің E/1323E сипаттамасы күшінде қалады. 2019 жылдың желтоқсанында Ауғанстандағы SBS коммандосы ИДҰЛ жауынгерлерінің шабуылы кезінде ФС пышағын қолданды.
Дизайн
F S шайқас пышағы күтпеген шабуылдар мен жекпе-жек үшін жасалған, жіңішке пышағы қабырға қуысына оңай тесіп кіретіндей. Ұстауға ыңғайлы, ваза тәрізді сапқа ие, ал пышақтың жіңішке, өткір ұшы жекпе-жекте қолдануға арналған. Фэрберн бұл туралы "Қатты бол!" (1942) кітабында жазған. Тығыз қарым-қатынаста пышақтан қауіпті қару жоқ. Бышақ таңдағанда екі маңызды факторды ескеру керек: тепе-теңдік және өткірлік. Сабы қолыңызға жайлы орналасуы керек, ал пышақ тым ауыр болмауы керек, әйтпесе бос ұстағанда сабын саусақтарыңыздан шығарып алуы мүмкін. Пышақтың өткір ұшы және жақсы кесу жиектері болуы қажет, себебі артерияның жарылуы (таза кесуден гөрі) қан тоқтауға бейім. Егер негізгі артерия таза кесілсе, жараланған адам тез есінен танып, қайтыс болады. Фэрберн-Сайкс пышағы бірнеше үлгіде шығарылды. Оның негізіндегі Шанхай пышағының ұзындығы шамамен болған. Бірінші үлгідегі пышақтарда S пішіндес крест-қорғауыш астында, пышақтың жоғарғы жағында жалпақ бөлік немесе рикассо бар; бұл бастапқы жобада болмаған және өндірушілер оның себебін түсіндірмеген. Екінші үлгідегі пышақтарда сәл ұзын пышақ (шамамен екі дюймнан кем), кең овалы крест-қорғауыш, тікшелі сап және дөңгелек түйін бар, сондай-ақ крест-қорғауыштың сап жағында "ENGLAND" (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалдық пышақтарды импорттау кезінде АҚШ-тың талабы) таңбасы болуы мүмкін. Кейбіреулерінде крест-қорғауыштың сап жағында "жебе" британдық белгісі және нөмір (мысалы, 21) болуы мүмкін. Үшінші үлгідегі пышақтарда да ұзындығы жеті дюймға жуық пышақ бар, бірақ сабы сақиналы тұтқа ретінде қайта жасалған. Бұл сақиналы тұтқаның бірі, бастапқы дизайнерлердің біреуін көңілін қалдырды, себебі ол қарудың тепе-теңдігін бұзып, ылғал болғанда ұстауды қиындатты, бірақ өндірушілер оны қолданды, өйткені оны жасау оңай және қымбат емес, металлдан құюға болады. Уильям Роджерс, Egginton Group құрамында, НАТО үшін қолдануға арналған, өндірушісін көрсетпейтін қара "стерильді" нұсқасын шығарады. Пышақтың ұзындығы денеге енгеннен кейін, соғыс кезінде киілетін ең қалың киімнің сығуы үшін бірнеше дюймға созылатын етіп таңдалды. F S шайқас пышағының кейінгі өндіріс кезеңдерінде пышақтың ұзындығы шамамен болды. Барлық жағдайларда сап, әртүрлі ұстау опцияларын қамтамасыз ету үшін фольга тәрізді ерекше пішінге ие болды. F S шайқас пышағының көптеген түрлері бар, олардың өлшемі, әсіресе сабы әртүрлі. Бұл дизайн оның енгізілгеннен бері барлық кезеңдерде пышақтардың дизайсына әсер етті.
In all cases the handle had a distinctive foil like grip to enable a number of handling options. Many variations on the F S fighting knife exist, in size of blade and particularly of handle. The design has influenced the design of knives throughout the period since its introduction.
Көшірмелері
Екінші дүниежүзілік соғыста, Корея және Вьетнам соғыстарында Фэрбэрн-Сайкс пышағының табысты қолданылуына байланысты, көптеген компаниялар F S айқас пышағының өзіндік нұсқаларын жасады. Британдық пышақтардың шамамен екі миллионы өндірілді. Бастапқы өндіріс көлемі өте шектеулі болды, ал сұраныс жоғары болғандықтан, көптеген британдық әскерлер оны жеке сатып алуға тырысты.
OSS нұсқасы
АҚШ-тың стратегиялық қызмет кеңсесінің (OSS) қысқа пышағы – Fairbairn-Sykes ұрыс пышағының үлгісімен жасалған екі жиекті пышақ болды. Ол соншалықты бағаланды, АҚШ әскері оның негізінде бірнеше басқа ұрыс пышақтарын жасады. OSS-тің пышақ жасауға берген бағасы британдық бағадан шамамен он бес есе арзан болды, бірақ Коннектикут штатының Нью-Британия қаласындағы Landers, Frary & Clark компаниясы жасаған АҚШ нұсқасы дұрыс қайнатылмағандықтан, материалдары мен сапасы бойынша британдық F S пышағынан нашар болды. Оның репутациясы осыдан кейін төмендеді. OSS пышағының қабыны панкейк шпателіне ұқсайды, оны белдеуге жоғары немесе төмен, солға немесе оңға бұрышты тағуға болады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл өте ыңғайлы бекіту жүйесін ұсынды, бірақ металл белбеу тізгіші оны кигендерге, әсіресе әуе шабуылы кезінде парашютшілерге жарақат келтіру қаупі бар еді.
V42 және smatchet
Генерал Роберт Т. Фредерик, Devil's Brigade (First Special Service Force) құрамында, осыған ұқсас қарумен, Fighting Commando Knife, Type V 42, көбінесе V 42 стилето деп танылатын, және бұл F S дизайнының туындысы екені мәлім. V 42 пышағы W. R. Case & Sons Cutlery Co. компаниясымен шамамен 1942-1943 жылдары АҚШ-та өндірілді. Ол негізінен белгілемелерімен және пышақты ұстау кезінде бағыттауға көмектесетін, қолдың бас бармағы үшін арналған кішкентай, ойықшасымен ерекшеленеді. Фейрберн бірнеше басқа ұрыс пышақтарының, соның ішінде сматчеттің дизайнына толық немесе ішінара үлес қосты.
Бұрынғы
Австралия: Вьетнам соғысында австралиялық әскерлер қолданған. Канада: Бұрынғы Бірінші арнайы күштер тобында қолданылған. Франция: Бұрын француз қарсылық қозғалысының мүшелері қолданған. Гана: 1969-1979 жылдар аралығында 250 FS пышаққа тапсырыс берілді. Кения: 500 FS пышаққа тапсырыс берілді. Нидерланды: 1961 жылы 400 FS пышаққа тапсырыс берілді. Нигерия: 300 FS пышаққа тапсырыс берілді. Норвегия: 1962 жылы 450 FS пышаққа тапсырыс берілді. Ұлыбритания: Бұрын SAS, Арнайы қызмет бригадасы, Чиндиттер, SBS және Парашют полкі (Ұлыбритания) қолданған. Бұл пышақ 3-ші Командос бригадасының және соңғы кезде Армияның арнайы операциялар бригадасының таңбасында бейнеленген. АҚШ: Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Армиясының кейбір арнайы күштері қолданған. Бұрын АҚШ Армиясының рейнджерлері, теңіз жаяу әскерлері және Бірінші арнайы күштер тобы қолданған.