Кіріспе
Британдық әскери және полиция киімдерінің бір бөлігі – Сэм Браун белбеуі. Бұл әскери және полиция офицерлері киетін, оң иықтан өтетін қосымша тірегі бар былғары белбеу. Ол британдық Үндістан армиясының генералы Сэр Сэмюэль Джеймс Браунның (1824–1901) құрметіне аталған.
The Sam Browne belt is a leather belt with a supporting strap that passes over the right shoulder, worn by military and police officers. It is named after Sir Samuel J. Browne (1824–1901), the British Indian Army general who invented it.
Шығу тегі
Генерал Сэр Сэмюэл Джеймс Браун – 19 ғасырдағы британдық Үнді армиясының офицері. Ол Сепой көтерілісі кезінде семсер шабуынан сол қолын жоғалтты. Сол қолы болмағандықтан, семсер қабынын ұстау қиын болды. Браун қабынды бекіту үшін белдікке ілінетін, D-тәрізді сақиналары бар және оң иығынан өтетін қосымша белдік ойлап тапты. Бұл белдік оң жағында қаптамасы бар пистолетті де сенімді түрде ұстады, сондай-ақ мойынға ілінетін бинокль салғышы да болды. Басқа офицерлер де осыған ұқсас жиынтықты кие бастады, нәтижесінде ол стандартты форманың бір бөлігіне айналды. Бур соғысы кезінде басқа әскерлер де осы үлгіні қабылдап, ол стандартты жабдыққа айналды. Жай аударма офицерлері оның өзге түрін киді, ол көлденең белдік емес, екі ілмек тәрізді баудан тұрды. Оны 1878 жылы 60-шы Корольдік атқыштар корпусының лейтенанты Базиль Темплер Грэм Монтгомери Үндістанда қызмет етіп жүргенде ойлап тапқан делінеді.
Әскери
Бұрын семсер тасуға арналған құрал ретінде пайдаланылғандықтан, оны дәстүрлі түрде тек семсер берілетін адамдар ғана таққан, атап айтқанда, офицерлер мен кіші офицерлер.
Финляндия
Фин армиясында (сондай-ақ Фин әуе күшінде) ресми түрде "командалық белбеу" немесе "офицерлік белбеу" деп аталатын Сэм Браун белбеуін офицерлер мен аға сержанттар, сондай-ақ офицерлік курсанттар қызметтік, мерекелік немесе парадтық форма киген кезде қолданған. Қазіргі уақытта оны негізінен жоғары ранкті офицерлер парадтар мен басқа да салтанатты шараларда киеді, себебі ол тек M58 мерекелік формасымен және M83 қызметтік формасымен тағылады; Ұлттық қорғаныс колледжінде оқитын курсанттар мен салтанаттық міндеттерді атқаратын сарбаздарды есептемегенде, армия мен әуе күштерінің көп бөлігі M05 камуфляждық формасын қызметтік форма ретінде қолданады, ал "командалық белбеуді" M62 (қолданыстан алынған) камуфляждық формасынан басқа ешқандай камуфляждық формамен киюге қатаң тыйым салынған.
Германия
Сэм Браун белбеуі нацистік Германияда нацистік партияның көптеген формаларында кеңінен қолданылды, бұл да ертерек еуропалық формаларды үлгі еткендігінің нәтижесі. Ол Адольф Гитлер және басқа да жетекші нацистік лауазым иелерінің арасында танымал болды.
Грекия
Сэм Браун белбеуі 1937 жылдан 1970 жылға дейін Грек армиясы және Грек жандармериясы британдық үлгідегі формамен бірге қолданылды.
Ирландия
Ирландиялық Азаматтық Армиясы, Ирландиялық Болашақтар және Ирландиялық Республикалық Армия (ИРА) Ирландия революциялық кезеңінде (1916–23) Сэм Браун белбеулерін кеңінен пайдаланды. Бұл Ирландиялық Азаматтық Армиясында қызмет атқаратын әйелдерді, соның ішінде Констанс Маркевичті де қамтыды. "The Broad Black Brimmer" халық әнінде де Сэм Браун белбеуі туралы айтылады. Кейіннен оларды Garda Síochána және Ұлттық Армия қолданды.
Ұлыбритания және Комонвелл
ХХ ғасырда ол Британ армиясы офицерлік корпусының маңызды бөлігі болды, Үндістанда шектеулі қолданылғаннан кейін 1900 жылы Екінші Бур соғысы кезінде әскерде кеңінен қабылданып, кейін Комонвеллдегі әскери күштердің арасында танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сэм Браун белбеуінің Комонвеллде қолданылуы азайды. Ол 1943 жылы стандартты офицерлік формадан алынып, 1937 және 1944 жылғы матадан жасалған жабдықтармен ауыстырылды. Дегенмен, британдық армия мен Корольдік теңіз жаяу әскері офицерлері мен I сыныптағы сержанттары оны әлі де (No. 2) формасымен және No. 1 формасының салтанатты емес нұсқаларымен киеді. Канада әскері 1968 жылы қарулы күштерді біріктіруден бастап оны кезең-кезеңмен қолданудан тоқтатты. Австралияда барлық офицерлер мен I сыныптағы сержанттар белбеуді салтанатты формамен киюге құқылы. Австралия армиясының корпусында да кейбір айырмашылықтар бар, Корольдік Австралия броньдық корпусы, Корольдік Австралия армиясының медбикелер корпусы және Австралия армиясының авиация корпусы мүшелері қара Сэм Браун белбеуін киеді. Үнді армиясында Сэм Браун белбеуін офицерлер мен кіші офицерлер 1980-ші жылдардың басына дейін киген, содан кейін оны қолдану тоқтатылды. Алайда, ол әлі де Үндістан полициясы офицерлерінің формасының бір бөлігі болып табылады.
Америка Құрама Штаттары
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сам Браун белбеуін американдық офицерлер үшін шендік белгі ретінде киюге AEF қолбасшысы генерал Першинг мақұлдаған. Алайда, армияның толық құрамы оны бірден қолдануға келіспеді. Әскери полиция (MP) ел ішіндегі портоларда орналасып, қайтып келген офицерлерден оны тәркіледі. АҚШ әскері 1918 жылы «Тәуелсіздік белбеуі» деген атпен шетелдегі сарбаздар үшін, ал 1921 жылы барлық әскери қызметшілер үшін Сам Браун белбеуін міндетті түрде бекітті, бұл жолы халықаралық деңгейде қабылданған «Сам Браун белбеуі» деген атаумен. Бұл белбеу Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар аралығында стандартты форманың бөлігі болды. 1940 жылы армия қылыштардан бас тартып, офицердің киімшесіне тігілген мата белбеуге ауысқанда, оның қолданылуы шектелді. Белбеулердің арқасында, форма киген полиция қызметкерлері үшін «Жақтаулы бұқа» немесе «Жақтаулы полицей» деген сленгтік атаулар пайда болды. Бүгінде американдық полиция қызметкерлері киетін пайдалы белбеулерде көбінесе көлденең таспа мен оларға арналған қосымша құралдар болмайды. Белбеу сол тәсілмен бекітіледі: қалқанның тірегі ілгектерге, ал белбеудің ұшы тіреуіш және сақшы тізбегіне бекітіледі. Олар сондай-ақ, жабдықты белбеудің бойымен ұстап тұру үшін, ескі үлгідегі жартылай қапталған белбеулерге қарағанда, көбінесе толық қапталған болады. Бұл белбеу әлемдегі азаматтық полиция органдары арасында кең танымал болды және 1940-1950 жылдары осы салаларда ең көп қолданылды. Қауіпсіздік мәселелеріне байланысты оның қолданылуы біртіндеп тоқтатылды. Бұл қауіпсіздік мәселелеріне қарамастан, Нью-Джерси штатының полиция қызметкерлері әрқашан өздерінің жеке қаруларын толық Сам Браун белбеуінде тасиды. Толық Сам Браун белбеуін Нью-Джерси штатының полициясының полковнигі Норман Шварцкопф аға қолданды, өйткені белбеу киюшіге дұрыс «жақтау» береді (армия генералы Джон Першинг «Вест-Пойнт жақтауы» деп атаған). Ол көптеген мекемелердің салтанатты формасының бөлігі болып табылады, ең әйгілісі – Канадтық Корольдік атты полициясының (RCMP) киетін қызыл сержант формасы. RCMP сержанттары және басқа шенділер оң жақтағы тапаншаны ұстап тұру үшін сол иықтан жіңішке көлденең белбеу тартады. Солқолды әскери қызметшілер сол жақтағы тапаншаны ұстап тұру үшін оң иықтан сол көлденең белбеу тартады. RCMP офицерлері қызыл сержант формасын киген кезде семсерді ұстап тұру қажеттілігіне байланысты оң иықтан кең көлденең белбеу тартады. Шенді және шенсіз қызметкерлер үшін әртүрлі иықтардан көлденең белбеу тарту айырмашылығы Сам Браун белбеуін киген кезде де сақталады (тапанша немесе семсер жоқ).
Азаматтық
Соғыс аралық кезеңде белбеу кейбір американдық және еуропалық әйелдер арасында сәнге айналды. Сол кездегі АҚШ-тың бірінші ханымы Элеонора Рузвельт бұл әдетке қарсы ашық түрде сөйледі. Америка Құрама Штаттарында белбеу "автобус жүргізушілерінен бастап ерікті мектеп оқушылары жол бақылаушыларына дейін" барлығы үшін азаматтық биліктің символына айналды. Американдық жас қауіпсіздік патрульдерінің белбеуді пайдалануы – бұл классикалық мысал. Көрінуі жақсы, Сэм Браун стиліндегі белбеулер велосипедшілердің көрінуін арттыру үшін танымал қауіпсіздік құралы болып табылады, ал жарық қызғылт түсті нұсқасы мектеп өткелдерін күзетушілер кіші қауіпсіздік патрульдерінде жиі қолданылады. Сэм Браун белбеуін полиция қызметкерлерінің белбеуіндегі жабдықтардың салмағынан болатын жарақаттарға қатысты еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау мәселелерін шешу үшін ұсынылған. Дегенмен, кейбір мамандар белбеудің тік дизайны қақтығыс кезінде құқық қорғау органдарына физикалық күш қолдануға мүмкіндік беруі мүмкін деп алаңдайды.