Кіріспе

Неміс футболшысы және жаттықтырушысы (1927–2007)

Йозеф "Юпп" Дервалл (10 наурыз 1927 – 26 маусым 2007) – неміс кәсіби футбол жаттықтырушысы және футболшысы. 1978–1984 жылдары Батыс Германия ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болды, 1980 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында жеңіске жетті және 1982 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының финалына өтті. Дерваллдың шашы оның "Күміс доға" (Häuptling Silberlocke) деген лақап атына себеп болды.

Ойын мансабы

Дерваль 1938 жылы «Рейнья Вюрселен» командасымен ойыншылық жолын бастады. Кейін Германияның бес аймақты бірінші лигасының – «Oberliga» батыс дивизионында «Alemannia Aachen» және «Fortuna Düsseldorf» командаларында ойнады. «Aachen» құрамында Дерваль 1953 жылы DFB Pokal финалына жетті, онда «Rot Weiss Essen» командасына 1:2 есебімен жеңіліске ұшырағанда бір гол соқты. Бес жыл өткен соң ол «Дюссельдорф» командасымен кубок финалына шықты, бірақ «VfB Stuttgart» командасына 3:4 есебімен жеңілді. 1954 жылы Гербергер командасы ФИФА әлем чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін Дерваль екі рет Батыс Германия құрамасына шақырылды.

Ерте мансап

Ол әлі зейнеткерлікке шықпаған, бірақ Швейцарияда «Биль-Бьен» (1959–1961) және «Шаффхаузен» (1961–1962) командаларында ойыншы-бапкерлік қызметін бастады. Ойыншылық карьерасын толық аяқтағаннан кейін, ол «Фортуна Дюссельдорф» клубының жаңа басқарушысы болды. Дервалл 1962 жылы «Фортунамен» кубок финалына шықты, бірақ қосымша уақыттан кейін 1:2 есебімен «1. ФК Нюрнбергке» жеңілді. Содан кейін ол алты жыл бойы Саар аймақтық федерациясын басқарды. 1965 жылы ол «1. ФК Саарбрюккеннің» де басқарушысы болды, 1964–1965 жылғы Regionalliga Südwest турнирін жеңіп, «Саарбрюккенді» Бундеслигаға жолдады.

Батыс Германия

1970 жылы Дервалл Удо Латтектің орнын басып, Батыс Германия ұлттық құрамасының көмекші жаттықтырушысы болып тағайындалды. 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ол Батыс Германия құрамасының жауапкершілігін жүктеді, оларды жартылай финалға дейін жеткізді. Дервалл 1978 жылғы ФИФА әлем чемпионатынан кейінге дейін Шённің көмекшісі қызметін атқарды. Шён бас жаттықтырушылықтан зейнеткерлікке шыққанда, турнирдегі жетістіктерін ескере отырып, Дервалл Батыс Германияның бас жаттықтырушысы болып таңдалды. Осы тағайындауға оның басты қарсыластары жаттықтырушылар штабының әріптесі Эрих Риббек және Германияның сол кездегі чемпионы ВфБ Штутгарттың директоры Хельмут Бентаус болды, бірақ ол клубынан рұқсат алмады. Дерваллдың Батыс Германияның бас жаттықтырушысы ретіндегі алғашқы ірі турнирі 1980 жылғы Италияда өткен УЕФА Еуро чемпионаты болды. Оның басшылығымен Батыс Германия турнирді сәтті жеңіп алды, бес ойынның төртеуінде жеңіске жетіп, турнирдің үздік мергені атанған Клаус Аллофспен аяқтады. 1982 жылғы Испанияда өткен ФИФА әлем чемпионаты алдында үміттер жоғары болды. Дерваллдың Алжирмен өткен алғашқы ойынға дейін: «Егер біз Алжирді жеңбесек, мен келесі пойызбен үйге қайтам!» деген сөздері естілді. Бірақ ол уәдесін орындамады. Алжирмен 1–2 есебімен күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін, Дерваллдың Батыс Германия құрамасы қайта жиналды және бірнеше қиын матчтардан кейін финалға дейін жетті, соның ішінде «Джионның ұяттылығы» деп аталған Австрияға қарсы 1–0 есебімен жеңіс және еске қаларлық Францияға қарсы жартылай финал, онда немістер 1–3 есебімен жеңіліске ұшырап, пенальтилер сериясында жеңіске жетті. Финалда Германия Италиядан 3–1 есебімен жеңілді. Бұл команданың жұлдыздары Карл Хайнц Румменигге және Пол Брайтнер болды. Осы сәтсіздікке қарамастан, Дервалл жоғары саналатын жаттықтырушы болып қала берді және Батыс Германия 1984 жылғы УЕФА Еуро чемпионатында да фавориттердің бірі саналды, бірақ Франциядағы олардың көрсеткіштері көңіл көншітпеді және Дерваллдың командасы топтан шыға алмады. Батыс Германиядағы қоғамдық пікір тез арада Дерваллға қарсы бұрылды. Бұл жағдай ең төменгі шегіне жеткенде, адамдар оны көшеде көргенде ашуланып, айқайлауға дейін барды. Нәтижесінде, кең ауқымды қоғамдық науқаннан кейін, ол лауазымынан кетуге мәжбүр болды, оның орнына бұрын сынақтан өтпеген Франц Беккенбауэр команда директоры болып тағайындалды.

Галатасарай

Дервалл кейін Бундеслигадағы бірнеше жұмыс ұсыныстарын қабылдамай, түрік клубы «Галатасарайдың» бас жаттықтырушысы лауазымын қабылдап, бақылаушыларды таң қалдырды. Ол кезде түрік футболы Еуропада жақсы бағаланбаған, ал түрік клубтары халықаралық аренада ешқандай көзге түспеген. Халықаралық деңгейде құрметке ие және тәжірибелі жаттықтырушы Дерваллдың келуі бұл пікірді өзгертті, ал оның «Галатасарайдағы» қызметі түрік футболының жаңаруына көмектескені үшін жиі мақталады. Бір ұлттық чемпионат пен бір Түркия кубогын жеңумен қатар, Дерваллдың Стамбулдағы уақыты түрік футболына батыс еуропалық заманауи жаттығу әдістері мен тактикалық идеяларды енгізуді де қамтыды. Сондықтан ол түрік футболының революционері деп есептеледі. Түркияның ең беделді жаттықтырушыларының екеуі – Фатих Терим мен Мустафа Денизли, Дерваллдың Түркиядағы кезінде оның шәкірттері болған, олар Дерваллдың ықпалын жоғары бағалады. Дервалл 1987 жылы «Галатасарайдың» лига чемпионы болуына көмектескеннен кейін (1973 жылдан бері алғаш рет), зейнетке шығу үшін Германияға оралуды таңдады, Түркия ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болуы мүмкін деген болжамдарға қарамастан, бұл лауазым соңынан неміс және Дерваллдың шәкірттерінің бірі – Сепп Пионтекке берілді. Ол «Галатасарайдың» 1988–89 жылдарғы Еуропа кубогының (УЕФА Чемпиондар лигасының алдындағысы) жартылай финалына шығуына және 2000 жылы УЕФА кубогы мен УЕФА Суперкубогын жеңіп алуына қуанды, бұл оның салған ұшқынының үлкен өсімді көрсетті. Түркиядағы жұмысы Германия мен Түркия қарым-қатынасына зор үлес қосты деп есептеледі және Анкарадағы Хаджеттепе университетінің құрметті докторлық дәрежесімен және 1-сыныпты Германияның Еңбегі үшін орденімен (Bundesverdienstkreuz) марапатталды.

Денсаулыққа байланысты проблемалар мен өлім

Дервалл 2007 жылғы 26 маусымда Санкт-Ингберт қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 1991 жылы да жүрек талмасынан зардап шеккен. Оның бұрынғы клубы «Галатасарай» оның құрметіне қайтыс болғаннан кейін жаттығу алаңына оның есімін берді.