Кіріспе

Бурханпур ауданы – Орталық Үндістандағы Мадхья-Прадеш штатының ауданы. Бүрханпур қаласы аудан орталығы болып табылады. Бүрханпур ауданы 2003 жылғы 15 тамызда Хандва ауданының оңтүстік бөлігінен құрылды. Тапти өзені аудан арқылы шығыстан батысқа қарай ағып өтеді. Ауданның солтүстігіндегі Хандва ауданынан Сатпура тауларымен шекара өтеді, бұл Нармада өзені аңғары мен Тапти өзені аңғарының арасындағы суайдырушы жота. Сатпура таулары арқылы өтетін және Бүрханпур мен Хандваны байланыстыратын жол Солтүстік және Оңтүстік Үндістанды байланыстыратын маңызды бағыттардың бірі болып табылады, ал осы жолға қадағалайтын Асиргарх бекінісі "Деканға кіретін кілт" деп белгілі. Аудан екі даму блогына – Бүрханпур және Хакнар – және үш тегілге – Непанагар, Бүрханпур және Хакнар – бөлінген. Бүрханпур ауданы Индор бөлігінің құрамына кіреді. Бүрханпур Дауди Бохра қауымы үшін ең маңызды орындардың бірі болып табылады, себебі Бүрханпурда қауымның ең қасиетті және ірі дарғасы (Дарг-е Хакими) орналасқан. Ескі Бүрханпур қаласы қамал сияқты қақпалармен қоршалған.

Тарих

Аудан тарихи түрде Нимар және Хандеш аймақтарының, Хандеш субхасының (облыстың) бір бөлігі болған және мұнда өркендеп, құлаған түрлі әулеттердің құрамына кірген. Буддизмнің даму кезеңінде аймақ Авантиге қарасты. Мауриялар біраз уақыт бойы аймақты басқарды, олардан кейін Сатаваханалар, Вакаталар билік құрды. Аймақ Гупта империясының бір бөлігі болды, бірақ оның ыдырауынан кейін 608 жылы Харшаварданаға қарады. Асиргарх және оның төңірегін Так раджпуттары биледі. 1296 жылы Алауддин Хилжи Асиргархты бағындырды. Үндістандағы Моғол билігі тұсында аудан Хандеш провинциясының құрамына кірді, ал Бурханпур оның астанасы болды. 1536 жылы Хумаюн Бурханпурге келіп, Бурханпур мен Асиргархты басқарған Раджа Али Ханды, сондай-ақ Адлил Шахты да бағынуға мәжбүр етті. Оның ұлы Бахадур Хан Аскарға қарсы бүлік көтерді, ал Аскар бұл аймаққа жеке келіп, Асиргарх қамалын өзі тексерді. Шах Джахан 1630 жылдан бастап 2 жыл бойы қамалда тұрып, Деканның түрлі күштеріне қарсы операциялар жүргізді. Осы жерде оның сүйікті әйелі Мүмтаз Махал қайтыс болды және бастапқыда Бурханпурда жерленді. 1632 жылы Шах Джахан Деканның вице-патшасы ретінде Махабат Ханды қалдырып, кетіп қалды. Бурханпур 17 ғасырдың соңында Аурангзебтің бақылауында болды. 1681 жылы Маратхалар Хандеш шабуылдап, Бурханпурді тонады. 1720 жылы Хайдарабад низамы Декандағы барлық моғол иеліктерін, соның ішінде Бурханпурді де өз бақылауына алды, бірақ Маратха Пешва Баладжи Рао I күштерімен үнемі қоршалып, соңында Маратхаларға берілді. Аудан 1818 жылға дейін Синдиялар немесе Холкарлардың билігінде болды, одан кейін үшінші Англо-Маратха соғысынан кейін британдықтардың билігіне көшті. 1857 жылы Татья Топе көтеріліс кезінде аудан арқылы өтті. Нимар аймағында түрлі ұлтшыл тұлғалар мен азаттық күрескерлері пайда болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін аудан жаңа құрылған Мадхья-Прадеш штатының құрамына кірді.

География

Бүрханпур ауданы оңтүстікте, оңтүстік-шығыста Махараштра штатымен, солтүстікте Хандва ауданымен, батыста Харгон ауданымен шектеседі. Тапти өзені осы ауданнан өтеді. Непанагар, Шахпур және Иччапур – ауданның басқа да ірі қалалары.