Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрметті Александр Уильям Робертс FRSE FRAS FRSSA (4 желтоқсан 1857 – 21 қаңтар 1938) – Шотландияда туған, Оңтүстік Африка мұғалімі және әуесқой астроном. Ол Оңтүстік жарты шардағы жұлдыздарды жақсы білген сарапшы болды және осы жұлдыздардың көптеген карталарын жасады. Ол Ловедейлдің Робертсі деген лақап атымен белгілі болды.
The Hon. Alexander William Roberts FRSE FRAS FRSSA (4 December 1857–21 January 1938) was Scottish born, South African teacher and an amateur astronomer. He was an expert on the stars of the southern hemisphere and did much mapping of these stars. He was affectionately known as Roberts of Lovedale.
Өмір
Ол Шотландияның Сазерленд графтығындағы Фарр қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Генри Робертс жас кезінде Эдинбургтің солтүстігіндегі Лит қаласындағы Ньюхейвен жолындағы Адмиралтейство үйіне көшіп келді. Александр Лейттегі St James Free Church мектебінде білім алған. Ол Эдинбургтегі Морей Хауста және Эдинбургтегі Free Church College for Teachers мұғалімдер колледжінде оқыды. 1877 жылдан 1881 жылға дейін Шотландияның Уиктегі Солтүстік мектебінде мұғалімнің көмекшісі болып жұмыс істеді. 1881 жылы ол Эдинбург университетіне көмекші болып оралды. Жастық шағында астрономияға қызығушылық танытқан, бірақ Эдинбург обсерваториясындағы қызметке үміттенгенде Шотландияның Корольдік астрономы Чарльз Пиацци Смит оны осы мансаптан бас тартып, кеңес берді. 1883 жылы Оңтүстік Африкаға эмиграциялап, Ловедейл миссионерлік институтында оқытушы болып жұмыс істеді, жергілікті оңтүстік африкалықтарды оқытты. (Кейін институт директорының міндетін атқарушы, содан кейін Ловедейл оқу мектебінің директоры болды). Оңтүстік Африкада ол Дэвид Гиллмен танысты, ол оның астрономияға деген сүйіспеншілігін қайта оятып, жаңаруына себепкер болды. 1894 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болып сайланды. 1898 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның кандидатурасын Ральф Коупленд, Джон Макларен, Лорд Макларен, Питер Гатри Тейт және Джеймс Берджесс қолдады. 1899 жылы Жақсы Үміт мүйісі университетінен құрметті ғылым докторы дәрежесін алды. 1908 жылы жаңадан құрылған Оңтүстік Африка Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оңтүстік Африкада астрономияға деген қызығушылығын одан әрі дамытып, бірінші кезекте Альфа Центавр мен Бета Центаврдың параллаксын және өзіндік қозғалысын өлшеді. Содан кейін ол айнымалы жұлдыздарды, әсіресе екілік жүйеге кіретін жұлдыздарды белсенді түрде бақылап зерттеді. Ол 30 жылдан астам бойы байқауларын жүргізіп, жақын екілік жүйелерді зерттеуде алғашқы қадамдар жасады. Осы тақырыптар бойынша 100-ден астам еңбек жариялады. 1891 жылдан 1920 жылға дейін 98 өзгермелі жұлдызды 250 мыңнан астам рет бақылады. 1913 жылы Оңтүстік Африка ғылымды дамыту қауымдастығының (SAAAS) президенті, ал 1927-1928 жылдары Оңтүстік Африка астрономиялық қоғамының (ASSA) президенті болды. Оның көптеген еңбектері Гарвард колледжі обсерваториясының директоры Эдвард К. Пикеринг арқылы таратылды. Алайда, 1919 жылы Пикеринг қайтыс болғаннан кейін ол зерттеулерін тоқтатты. Оның орнына Оңтүстік Африкадағы саясат және нәсілдік қатынастар мәселелеріне көңіл бөлді, Форт-Хэрдегі Оңтүстік Африканың жергілікті колледжінде сабақ берді. Премьер-министр Ян Смутс оны 1920 жылы жергілікті африкалықтардың мүдделерін қорғайтын сенатор етіп тағайындады, сондай-ақ ол комиссия төрағасы болды. Ол қабілетті және бейтарап делдал ретінде танылып, 1920 жылы Порт-Элизабеттегі және 1922 жылы Бондлсвартс көтерілісіне қатысты комиссияны да басқарды. 1923 жылы ол жергілікті шіркеулер комиссиясының төрағасы болды. 1925 жылы ол Халықаралық Астрономиялық Одақтың (I. A. U.) Бас Ассамблеясына Оңтүстік Африка делегаты ретінде қатысты. 1930 жылы ол жергілікті экономикалық комиссияның мүшесі болды. 1938 жылдың 21 қаңтарында Оңтүстік Африкадағы Алиста қайтыс болды.
He was born in Farr, in the county of Sutherland, Scotland. His father, William Henry Roberts, moved to Admiralty House, on Newhaven Road in Leith, north of Edinburgh in his youth. Alexander was educated at St James Free Church School in Leith. He trained as a teacher at Moray House in Edinburgh and at the Free Church College for Teachers also in Edinburgh. From 1877 until 1881 he served as an assistant teacher at the North School, in Wick, Scotland. In 1881 he returned to Edinburgh to take on an assistant role at the University of Edinburgh. As a youth he developed an interest in astronomy, but, after applying for a post at the Edinburgh Observatory, was dissuaded from a career by Charles Piazzi Smyth, the Astronomer Royal for Scotland. He emigrated to South Africa in 1883, where he took a teaching position at the Lovedale Missionary Institution, teaching the native South Africans. (He would later serve as acting Principal at the institute, then Principal at Lovedale Training School). In South Africa he met David Gill who re inspired his love of astronomy. In 1894 he was elected a Fellow of the Royal Astronomical Society. In 1898 he was elected a Fellow of the Royal Society of Edinburgh. His proposers for the latter were Ralph Copeland, John McLaren, Lord McLaren, Peter Guthrie Tait and James Burgess. He was awarded an honorary doctorate Doctor of Science from the University of the Cape of Good Hope in 1899. In 1908 he was elected a Fellow of the newly created Royal Society of South Africa. In South Africa he pursued his interest in astronomy, first measuring the parallax and proper motion of Alpha Centauri and Beta Centauri. He then became a prolific observer of variable stars, particularly those that were members of a binary system. He continued his observations for over 30 years, and pioneered the study of close binary systems. He published over 100 works on these topics. Between 1891 and 1920 he made over 250,000 observations of 98 variable stars. In 1913 he served as President of the South African Association for the Advancement of Science (SAAAS), and in 1927 1928 as President of the Astronomical Society of South Africa (ASSA). Much of his work was communicated through Edward C. Pickering, the director of the Harvard College Observatory. However, with the death of Pickering in 1919 he ceased further research. Instead he began to focus on politics and race relations in South Africa, teaching at the South African Native College at Fort Hare. The Prime Minister Jan Smuts appointed him as a senator to represent the interests of native Africans on the Native Affairs Commission in 1920, which he also chaired. Seen as an able and unbiased mediator he also chaired the commission into the 1920 riots at Port Elizabeth and the 1922 Bondelswarts Rebellion. In 1923 he also chaired the Native Churches Commission. In 1925, however, he did serve as the South African delegate to the I. A. U. General Assembly. In 1930 he sat as a Member of the Native Economic Commission. He died at Alice in South Africa on 21 January 1938.
Тану
Ай бетіндегі Робертс кратері оның және сэр Исаак Робертстің есімдерімен аталады.
The crater Roberts on the Moon is co named for him and Sir Isaac Roberts.
Отбасы
1894 жылы ол Элизабет Даннеттке үйленді. Олардың үш баласы болды – екі қызы мен бір ұлы.
In 1894 he was married to Elizabeth Dunnett. The couple had three children, two daughters and one son.