Кіріспе

Жаңа әлем маймылы түрі. Алтын арқалы уакари (Cacajao melanocephalus) немесе қара баслы уакари – Питецидтер тұқымдасына жататын Жаңа әлем приматы. Ол Амазонка ормандарында мекендейді және Бразилия, Колумбия, Венесуэла елдерінде таралған. Денесі қара түсті жүнді, ал ішкі жағы, құйрығы мен жоғарғы аяқтары қызғылт, ал беті түксіз. Оның арнайы тістері бар, олармен қабықшасы қатты тұқымдар мен жемістерді жеуге бейімделген.

Таксономия

Cacajao melanocephalus түрін бұрын қара баслы уакари деп атаған, және екі түрше бар деп есептелген: Cacajao melanocephalus melanocephalus (қара арқалы уакари) және Cacajao melanocephalus ouakary (алтын арқалы уакари). Дегенмен, 2008 жылы жаңа қара уакари ашылды және морфологиялық және молекулалық талдаулар қолданылып, түрлер тобы қайта қарастырылды. Cacajao melanocephalus ouakary Cacajao melanocephalus-тің кіші атауы екені анықталды, бірақ оның жалпы атауы, алтын арқалы уакари, бұрынғы қара баслы уакари атауын ығыстырды. Cacajao melanocephalus melanocephalus түр мәртебесіне көтеріліп, Cacajao hosom (Neblina уакари) деп аталды, ал жаңа түр Cacajao ayresi (Aracá уакари) деп аталды. Сонымен қатар, Aracá уакариін алтын арқалы уакаридің түршесі ретінде тануға және Cacajao ouakary-ны C. melanocephalus-тан бөлек түр ретінде мойындауға ұсыныс жасалды, бірақ бұл түзету кеңінен қабылданбады.

Сипаттама

Алтын арқалы уакари қара шашы бар басымен, қара түксіз бет терісімен, қара төменгі аяқтары мен қолдарымен, қол және аяқ табандарының қара түсімен, сондай-ақ қызғылт реңді қабырғасы, құйрығы және жоғарғы аяқтарымен сипатталады. Қара баслы уакарилер игаполардан өзге, жер бедері, пальма батпақтары, ашық ақ құмды ормандар, жаңбырлы ормандар және кампинарана сияқты әртүрлі орталарда кездеседі.

Диета

Бұл уакарилер негізінен тұқымдар мен жемістермен қоректенеді, бірақ жапырақтар, шөптесін бөліктері мен жәндіктерді де жейді. Олардың үлкен клықтары қатты қабықшасы бар жемістердің тұқымдарын жеуге мүмкіндік береді, ал кесу тістері ішкі тұқымдарға қол жеткізу үшін қабықты сындыра алады. Олар көптеген түрлі ағаштардың жемістерін де жейді. Жапырақтар да жейді, әсіресе құрғақ маусымда жемістер азайған кезде. Тамақтанудың тағы бір түрі – жәндіктермен қоректену, ол жемістер жетіспеген кезде, жәндіктерге шаңқанған жемістерді жеу арқылы немесе ақуыз алу үшін жәндіктерді аулау арқылы ең жоғары деңгейге жетеді. Уакарилер араның ұяларын тонауға және тіпті өзен тасбақаларының жұмыртқаларын жеуге бейім.

Мінез-құлық

Олар әдетте 5-40 жеке басқа топтарда тіршілік етеді, бірақ кейде 100-ден астам жеке бас жиналады. Кіші топтардағы жеке бас бір-біріне жақын болады және жиі өзара әрекеттеседі. Уакарилер күндіз белсенді. Олар төрт аяғымен жүріп, шауып, тіпті өрмелеп, шапшаңдайды. Секіру – басты қозғалыс тәсілі, олар бір секіруде 10 метрге дейін қашықтыққа жете алады. Суға тек қана қажет болған жағдайда ғана жүзеді, мысалы, суға түсіп қалғанда. Жаңа туған балалар анасының дене ұзындығының 25%-дан 67%-ына дейін болады. Туғаннан кейін балалар анасынан бір жарым жыл бойы ажыраспайды, оның арқасына немесе қарнына мінгізіліп, соңынан еріп жүреді.