Кіріспе

Жаңа әлем маймылдарының туысы
Автоматты taxobox
| аты = Жүнді маймылдар
| сурет = Lagothrix lagotricha.jpg
| сурет сипаттамасы = Lagothrix lagothricha
| таксон = Lagothrix
| авторы = É. Geoffroy, 1812
| түрі = Lagothrix humboldtii

Осы туыстағы екі түр де Оңтүстік Американың жаңбырлы ормандарынан шыққан. Олардың құйрықтары қолға жаратылған және салыстырмалы түрде ірі әлеуметтік топтарда өмір сүреді.

Сипаттама

Жүнді маймылдар жәндік маймылдарға тығыз байланысты. Олардың қалың қоңыр түсті жүні бар, ал қосымшалары – қара сұр түсті. Құрсақ аймағы қара, ал бастары ашық қоңыр. Еркектер мен ұрғашылардың жүнінің түсі бірдей. Түс өзгешеліктері түршелер арасында кездеседі. Ұстауға қабілетті құйрық көтерілуге көмектеседі және қарсыласатын бас бармақтың көптеген қызметтерін атқарады. Қолдар мен аяқтардың ұзындығы шамамен тең. Барлық түрлер ірі денелі, салмағы шамамен… (салмақ туралы нақты мәлімет жоқ, сондықтан қалдырылды). Еркектер ұрғашылардан орташа есеппен 45% ауыр, бірақ дене ұзындығы бірдей. Бұл түрлер 5-ден 45-ке дейінгі жеке адамдардан тұратын әлеуметтік топтарда өмір сүреді. Алайда, азық іздеуші топтар көбінесе 2-ден 6-ға дейін жеке адамдардан құралады, олар негізгі топтан бөлініп, бұл, әлдебір, жеке тұлғалар арасындағы тамақ үшін бәсекелестікті азайтуға бағытталған. Жүнді маймылдардың рационында жемістер, сондай-ақ жапырақтар, тұқымдар, гүлдер мен жұмырқа салатындар бар. Әр топты альфа-еркек басқарады, ал үлкен топтың әлеуметтік құрылымы жасқа, жынысқа және ұрғашылардың репродуктивтік статусына сәйкес ұйымдастырылған. Бұл топтардағы көбеюде полигамия басым; бір еркек (альфа немесе бағынышты) бірнеше ұрғашымен жұптасады, дәл сол сияқты ұрғашылар да бірнеше еркекпен жұптасады. Ұрғашылар жетілгеннен кейін көп ұзамай, туыстық байланыстарды болдырмау үшін туған топтарынан кетеді, ал еркектер көбінесе туған топтарында қалады. Ойын тек жеке тұлғалар арасындағы қарым-қатынасты нығайтуға ғана емес, сонымен қатар түрдің иерархиялық немесе әлеуметтік тәртібін орнатуға, сондай-ақ пассивті тамақ бөлісуге қызмет етеді, бұл да түрге тән әдет саналады. Жүнді маймылдарда дауыстық, иістік, көру және сезімдік коммуникацияның күрделі жүйесі дамыған. Бұл жүйе топтық іс-қимылды үйлестіру, агрессияны, көңілділік пен аумақты белгілеу үшін қолданылады.

Жәндіктер мен оларды сақтау

Жүнді маймылдарды бүркіттер мен мысықтардың түрлі түрі, мысалы, ягуар аңдайды. Бірақ олардың негізгі жыртқыштары – адамдар, олар осы түрді тамақ үшін де, сондай-ақ заңсыз жануар саудасы үшін де аулайды. Тіршілік ортасының тарылуы да түрдің жоғалу қаупіне себеп болуда; осы факторлардың барлығы түрдің соңғы кездегі азаюына байланысты деп саналады. Қазіргі таңда жүнді маймылдардың саны қатты азайған түрлер қатарына жатады, ал түрдің аман қалуын қамтамасыз ету мақсатында, Құрып кету қаупі төнген түрлердің халықаралық өсіру бағдарламасы аясында, олар жасанды ортада көбейтіледі.