Кіріспе

Америка саясаткері Северн Тикл Уоллис (8 қыркүйек 1816 – 11 сәуір 1894) – американдық заңгер және саяси қайраткер.

Өмірбаян

Северн Тикл Уоллис 1832 жылы Балтимордың солтүстік-батысындағы Сент-Мэри колледжін бітірді, кейіннен бас прокурор Уильям Уерт пен белгілі заңгер Джон Гленнмен заңды оқыды. 1837 жылы Уоллис адвокаттық құқық алды. Уоллис әдебиетке ерте қызығушылық танытып, көптеген мақалаларын әдеби және тарихи сынға арнап, мерзімді басылымдарға жариялады, сондай-ақ кейде өлеңдер де жазды. Ол испан әдебиеті мен тарихын жақсы меңгерді және 1843 жылы Мадридтегі Корольдік тарих академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды. Ол өсіп келе жатқан ақын және жазушы Эдгар Аллан По (1808-1849) және оның досы, жазушы және саяси қайраткер Джон Пендлтон Кеннедимен таныс болуы мүмкін. 1846 жылы ол Дания Корольдігінің Копенгагендегі Солтүстік Ескіліктерді зерттейтін Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. 1847 жылы ол Испанияға сапар шекті, ал 1849 жылы АҚШ үкіметі оны осы елге арнайы миссиямен жіберді. Оның міндеті – бұрынғы Шығыс Флорида (жарым аралдағы) колониясындағы мемлекеттік жерлерге құқықтарды тексеру, 1819 жылғы шартты жасасу кезінде Испан королінің берген гранттарына байланысты мәселелерді қарастыру, Флориданың АҚШ-қа қосылуы және Флорида территориясының құрылуы. 1851 жылы ол Балтимордың жаңадан аталған Орталық орта мектебі үшін өткізілген алғашқы бітіру салтанатында сөз сөйледі (бұл мектеп 1839 жылы жоғары мектеп ретінде құрылған, кейіннен 1844 жылдан бастап ұлдар орта мектебіне айналды, ал 1866 жылы Балтимор қалалық колледжі деп аталды). Ол 1796 жылғы ескі "Келісім залында" орналасқан, Балтимор билеу жиналысы үшін бұрынғы тарихи грек қайта өрлеуі стиліндегі би кештері, әдеби және азаматтық зал ретінде танымал болды. Орта мектеп 1875 жылы Батыс Орталық және Солтүстік Говард көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышындағы жаңа ғимаратына көшті. Уоллис жергілікті мемлекеттік мектепке және жалпы мемлекеттік білім беру жүйесіне үнемі қызығушылық танытты. 1859 жылдан 1861 жылға дейін Уоллис жергілікті газеттің редакциялық бағаналарына көп үлес қосты, «Балтимор Exchange» газетіне және басқа журналдарға да жазды. Ол американдық немесе «Бірдеңе білмеймін» партиясы құрылғанға дейін виг болды, ал ол саяси және моральдық күшін жоғалтқаннан кейін демократқа айналды. 1861 жылдың сәуір айында Уоллис Мэриленд штатының Бас Ассамблеясындағы Мэриленд Делегаттарының төменгі палатасына сайланды және Мэриленд заң шығарушы органының арнайы мәжілісіне белсенді қатысты. Губернатор Томас Х. Хикс (1798-1865) штат астанасы Аннаполисте емес, Фредерикте шақыртқандықтан, штатты Массачусетс және Нью-Йорк ополчениелерінің генерал Бенджамин Ф. Батлер (1818-1893) басқаруындағы әскерлері басып алғандықтан, ол бөліну мәселесі мен күтілетін дағдарысқа және президент Авраам Линкольннің соғыс саясатына қатысты шешім қабылдауға қатысты. Ол Федералды қатынастар жөніндегі комитеттің төрағасы болды және өз есептерімен Федералды билік органдарының наразылығын тудырды. Оның есептері заң шығарушы органмен қабылданды және Азаматтық соғыс мүмкіндігіне, сондай-ақ сол кездегі «әскери қажеттілік доктринасына» қарсы күшті ұстанымдарды алды. Сол жылдың 12 қыркүйегінде, Батлер штаттың ірі қаласын басып алғаннан кейін төрт ай өткен соң, Уоллис Мэриленд заң шығарушы органының көптеген мүшелерімен және қала мен штаттың басқа азаматтарымен бірге (жаңа полиция маршалы Джордж Проктор Кейн (1820-1878) және жаңадан сайланған реформалық мэр Джордж Уильям Браун да бар) тұтқындалды. Олар бірігуге ант беруден бас тартқандықтан, Форт МакГенри, Форт Лафайетт және Форт Уорренде он төрт айдан астам уақыт тұтқында болды. 1862 жылдың қарашасында ол ешқандай шартсыз және тұтқындалу себебі туралы хабарланбастан босатылды. Содан кейін ол Балтимордағы жеке заңгерлік практикасына оралды. 1870 жылы досы Джон Пендлтон Кеннеди (1795-1870) қайтыс болғаннан кейін Уоллис Балтимордағы Мэриленд университетінің проректоры болып сайланды. 1872 жылдың желтоқсанында Мэриленд заң шығарушы органы тағайындаған жеке азаматтардан құралған өнер комитетінің төрағасы ретінде ол Мэрилендтің бас судьясы Роджер Брук Тэнидің (1777-1864) мүсінін ашу кезінде сөз сөйледі. Мүсінші Уильям Генри Ринехарт жасаған бұл мүсін судьяның қайтыс болғаннан кейін сегіз жыл өткен соң ашылды. Судья Тэни 1835 жылдан бастап қызмет еткен және бас судья Джон Маршаллдың да осыған ұқсас ұзақ мерзімге қызмет еткені белгілі.

Қызықты деректер

1860 жылдары осы түрмеде оның бір әріптесі, Генри Мактьер Уорфилд, бесінші ұлын Тикл Уоллис Уорфилд деп атады. Ол 1896 жылы өз кезегінде қызына Бесси Уоллис Уорфилд есімін қойды. Кейіннен ол Уолис Симпсон, Виндзор герцогинясы ретінде әйгілі болды.

Мұра

Уоллистің бейнесімен жасалған қола мүсіні оның есіне арналып орнатылды және Балтимор, Мэриленд штатындағы, Шығыс Монумент көшесі бойында, Сент-Пол көшесіне қарап тұрған, төменге қарай еңіске түсетін бақша алаңындағы, Вашингтон монументінің шығысындағы Батыс Маунт-Вернон алаңында, оның есімі және туған-өлген жылдары жазылған тұғырға қойылған. Уоллистің бюсі Балтимор қаласы округтік сотының Митчелл сотының салтанатты зал сыртында орналасқан.