Кіріспе

Уильям Томас Пайпер (8 қаңтар 1881 – 15 қаңтар 1970) – американдық ұшақтар өндіруші және бизнесмен. Ол «Piper Aircraft Corporation» компаниясының негізін қалаушы және президенті болды, 1929 жылдан 1970 жылы қайтыс болғанға дейін компанияны басқарды. 1903 жылы Гарвард университетін бітірді, кейін «әуе қатынасының Генри Форды» деп танылды. Пайпердің сәтті бизнес-карьерасына дейін ол Испан-Америка соғысында қызмет еткен АҚШ армиясының офицері болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Инженерлік корпусында болды. Барлығы Пайпер армияда 18 жыл қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін ол 1929 жылға дейін мұнай өнеркәсібінде инвестор және бизнесмен болды, содан кейін «Taylor Brothers Aircraft Corporation» компаниясына инвестор болды. Ол жақын арада «Taylor Aircraft Corporation» деп аталған компанияны сатып алып, 1937 жылы компанияны «Piper Aircraft» деп қайта ұйымдастырғанға дейін басқарды, нәтижесінде үлкен жетістікке жетіп, 20 ғасырдың танымал авиациялық тұлғасына айналды. Ол компанияны басқарған кезде «Piper Aircraft» 80 000-нан астам ұшақ сатты, бұл Пайпердің әлемдік әуе-ғарыш өндірісіндегі қуатын бекітті. Пайпер қайтыс болғаннан кейін 1980 жылы Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді. Пенсильвания штатының Лок-Хейвен қаласындағы Уильям Т. Пайпер ескерткіш әуежайы оның құрметіне аталған. Пайпердің ұлы Уильям Пайпер кіші 1970 жылы Пайпердің қайтыс болуынан кейін компанияны басқарды.

Ерте өмір

Пайпер 1881 жылдың 8 қаңтарында Нью-Йорк штатының Кнапп-Крик қаласында, Каттарагус округінде, Олеаннан оңтүстікке қарай 8 миль жерде дүниеге келді. Пайпер Томас пен Сара Элизабет Пайпердің (құрметті аты Малтби) 5 баласының екінші кішісі болды. Оның әкесі сүт шаруашылығымен де, үміттендіретін шикі мұнай бизнесімен де айналысты, ал Пайпер өскен кезде әкесіне көбінесе көмектесетін. Сегіз жасқа келгенде Пайпер сиыр сауды және бірнеше шақырым қашықтықты жүріп, бір бөлмелі ауылдық мектепке барып оқыды. Тоғыз жасында ол әкесіне ұңғымалық сорғыларды жөндеуге көмектесіп, мұнай бизнесімен танысты. Отбасының қаржылық жағдайы жақсарғаннан кейін Пайперлер отбасы Пенсильвания штатының Брэдфорд қаласына көшіп кетті. 1898 жылы USS Maine кемесінің батып кетуіне байланысты Пайпер жасы туралы жалған мәлімдеме жасап, АҚШ армиясына қосылды. Пайпер Гарвард университетінде оқыды, онда жеңіл атлетика командасының мүшесі болды. 1903 жылы бизнес және механикалық инженерия мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді.

Әскери және авиациялық мансап

Пайпер испан-американ соғысында және Бірінші дүниежүзілік соғыста, соңғысында инженерлер корпусының капитаны болып қызмет етті. Ол байлығының басым бөлігін мұнай кеніштерінен тапты. 1929 жылы ол Тейлор бауырлары ұшақ корпорациясына 400 доллар (2017 жылы 5647 доллар) инвестиция жасаған алғашқы инвестор болды, сол кезде оны ұшақ конструкторы және авиация кәсіпкері Кларенс Гилберт Тейлор басқарды. Бір жылдан кейін, Ұлы депрессия басталғанда компания банкротқа ұшырады, Пайпер оның активтерін сатып алып, оны Тейлор ұшақ корпорациясына қайта ұйымдастырды, Гилберт Тейлорды президенттік лауазымда қалдырды. Осы кезеңде ол сенімді және қолжетімді жеңіл ұшақтарды жасауға ұмтылды. 1937 жылы, Пайпер екі компания арасындағы келіспеушіліктерге байланысты Гилберт Тейлорды компаниядан сатып алғаннан кейін екі жыл өткен соң, ол Пайпер ұшақ корпорациясын құрды және 1940 жылға қарай жеңіл ұшақ нарығында басымдыққа ие болды. Ол кезде Piper Cub және ұшу сабақтары 1325 долларға (2017 жылғы бағамен 19 808 доллар) тұратын. Piper Cub (Тейлор Cub-тың негізінде жасалған) 1938 жылдан 1947 жылға дейін 20 000-нан астам данасы сатылған тарихындағы ең көп өндірілген матамен қапталған моноплан атанды. Оның қарапайымдылығы, қолжетімділігі және танымалдылығы көбінесе Фордтың T моделімен салыстырылады. 1963 жылы Пайпер Бетти Миллердің Тынық мұхиты арқылы жеке ұшуға алғашқы әйел пилот болуына қолдау көрсетті, ол осы бағытта екі қозғалтқышты Пайпер ұшағын АҚШ-тың Калифорния штатындағы Оклендтен Австралияның Квинсленд штатындағы Брисбенге жеткізді.

Өлім және мұра

Пайпер 1970 жылғы 15 қаңтарда Лок-Хейвендегі үйінде табиғи себептерден қайтыс болды. 1968 жылы, өліміне дейін, оның ұлы Уильям Пайпер кіші компанияны басқаруды өз мойнына алып, президент болып тағайындалды. 1970 жылы Пайпер кіші басқарма төрағасы болып тағайындалды, ал 1973 жылы «Piper Aircraft» компаниясы сатылып, Пенсильваниядан қазіргі орналасқан жеріне, Флорида штатының Веро-Бич қаласына көшірілді. 1980 жылы Уильям Пайпер қаза болғаннан кейін Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді. 1993 жылы Пайпер Сан-Диего әуе және ғарыш мұражайындағы Халықаралық әуе және ғарыш даңқ залына енгізілді. Пенсильвания штатының Лок-Хейвен қаласындағы Уильям Т. Пайпер ескерткіш әуежайы оның құрметіне аталған. 2009 жылдан бері Уильям Т. Пайпер стипендиясы авиация саласында мансапты жолға қоюды көздеген жоғары сынып оқушыларына ұсынылып келеді.