Кіріспе

Корольдік прокурорлар – Австралияның құқықтық жүйесіндегі мемлекеттік прокурорлар. Батыс Австралияда олар мемлекеттік прокурорлар деп аталады. Корольдік прокурорлар қылмыстық іс жүргізуде Ұлттық мемлекеттің және әрбір штаттың немесе территорияның құқығын қорғайды. Корольдік прокурорлар сайланбайды, мемлекеттік қызметкерлер емес, олар Бас прокурор тағайындаған жеке кеңесшілер. Австралия Конституциясына сәйкес, Австралия Ұлттық мемлекеті де, штаттар мен территориялар да қылмыстық заңдар қабылдауға құқылы, сондықтан Корольдік прокурорлар мемлекеттік және федералдық құқық бұзушылықтармен айналысады. Әдетте Корольдік кеңесші немесе Аға кеңесші болып табылатын Корольдік прокурор, заңның барлық салаларында қорғаушы және айыптаушы болып кең тәжірибе жинаған болады.

Тарих, рөлі мен қызметі

Прокуратура директорының кеңсесі (DPP) 19-шы ғасырда Ұлыбританиядан туындады. Олардың міндеттері биліктерді бөлуді одан әрі дамыту және қудалау шешімдерін заң шығарушы органнан және кез келген саяси ықпалдан алып тастау үшін құрылды. Бұл, негізінен, Бас прокурорлар министрлікке және парламентке тікелей байланысты болғандықтарымен байланысты. Сот процесінің қадір-қасиеттілігі мен әділдігін қамтамасыз ету үшін тәуелсіз орган құру қажет деп есептелді. Процедуралық тұрғыдан алғанда, ODPP сонымен қатар Прокурорлардың кәсіби жауапкершілігінің халықаралық стандарттарын және Прокурорлардың негізгі міндеттері мен құқықтары туралы мәлімдемені өз практикасына және нұсқауларына енгізді. Корольдік прокурорлары тәуелсіз және ерекше функцияларды атқарады. Олардың міндеті – қоғамның мүддесін қорғау, сондай-ақ құрбанға және жалпы қоғамға әділдік орнату. Олардың тәуелсіздігіне байланысты, олар әлгі қылмысқа қатысты барлық маңызды және сенімді дәлелдерді қазылар алқасына ұсынуға тырысады, жеңіске жету немесе жеңілу ниетімен емес. Тек айыптауға ұмтылу емес, осы принциптің өзі Канаданың Жоғарғы соты Boucher v The Queen (1954) 110 CCC 263 ісінде 270-бетте былай түсіндірілді: «Қылмыстық қудалаудың мақсаты айыптау алу емес екенін баса айту керек; ол – сот алдында қылмыс деп саналатын мәселеге қатысты сенімді дәлелдерді ұсыну. Адвокаттар фактілердің барлық қолжетімді заңдық дәлелдері ұсынылғанын қадағалауға міндетті: бұл қатаң және заңды күшіне дейін қысыммен жасалуы керек, бірақ сонымен бірге әділ болуы да тиіс». ODPP корольдік атынан сотта өкілдік ету және қудалау және басқа да қосымша функцияларды орындау үшін ODPP-мен шарттасқан адвокаттар – корольдік прокурорлары болып табылады. Сонымен қатар, ODPP және олармен байланысты корольдік прокурорлары қылмыстарды тергемейді. Әр штаттың немесе аумақтың тиісті полиция күштері қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеуге жауапты. Прокурордың міндеті, біріншіден, дәлелдердің жеткілікті күшті және/немесе сотта қабылдануға болатынын анықтау. Екіншіден, сол дәлелдерді сотқа ұсынып, олар туралы шешім қабылдау үшін іс жүргізуге қатысу. Прокурорлық міндеттермен қатар туындап келе жатқан қақтығыс – ашық міндеттеме. Жоғарыда айтылғандай, прокурорлық функцияның маңызды бөлігі – сот әділдігін сақтау және сот принциптері мен прокурорлық нұсқауларды толық сақтау. Ашық міндеттемелер полиция және/немесе прокурорлар фактілердің шынайы суретін жасыру үшін қарсы тараптың адвокатына барлық қолжетімді ақпаратты ұсынбаған жағдайларға қатысты. Бұл мәселеге қатысты соңғы австралиялық істердің бірі – R v Easterday (2003) 143 A Crim R 154 және R v Sonnet [2010] VSCA 315.

Тағайындау процесі

Бұл бөлімде корольдік прокурор болуға немесе тағайындалуға жарамдылық талаптары мен тағайындау процедурасы қарастырылады. Әр штаттың тағайындау процесіне қатысты заңнамасы әртүрлі. Барлық прокурорлардың талаптары негізінен бірдей. Мысал ретінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатын алып қарасақ, тағайындаулар 1986 жылғы «Корольдік прокурорлар туралы» заңға сәйкес жүзеге асырылады. Біріншіден, олар Австралияда білікті заңгер болуы керек. Екіншіден, корольдік прокурорлар жеке адвокаттық алқа мүшесі болуы тиіс, Жаңа Оңтүстік Уэльсте ол – Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокаттық алқасы деп аталады. Адвокат ретінде адвокаттық алқаға қабылдану үшін, басқа әкімшілік талаптармен қатар, NSW Bar Examination-де 75% үлгерім көрсету қажет. Жеке адвокаттық алқа мүшесі болғаннан кейін, адвокаттарды губернатор Корольдік прокурор лауазымына тағайындауы мүмкін. Олардың тағайындалуының негізгі шарты төменде көрсетілген:

4-тараудың 2(А) тармағы: «Корольдік прокурор губернатор тарапынан 7 жылға немесе оның өкілеттігі 72 жасқа толғанға дейін (бірақ одан аспайтын) мерзімді қамтамасыз етуге қажет болған жағдайда одан қысқа мерзімге тағайындалады. Корольдік прокурор, егер басқа талаптары орындалса, қайта тағайындалуға құқылы». Қазіргі таңда Жаңа Оңтүстік Уэльсте 124 корольдік прокурор қызмет етеді. Бұдан өзге, аға корольдік прокурор лауазымы да бар. Оның тағайындалу процедурасы 4А-тарауда сипатталғандай, Корольдік прокурорлардың тағайындалуына ұқсас.

Даулар

Соңғы кезде Корольдік және Аға Корольдік прокурорлар тергеулердің назарында болып, айыпталып немесе жария түрде сөгіс алды. Атап айтқанда, Маргарет Кунниннің ICAC алдында шақырылуы және Марк Тедескиге қатысты көптеген бұзылықаралық әрекеттер мен шағымдар. 2014 жылдың қазан айында ICAC «Хейл операциясын» 2014 жылдың мамырында Маргарет Кунниннің үлкен ұлының қатынына жол бойындағы тыныс алу тестінен қашу үшін көкірек ауыруын қойғандай болуға кеңес бергені туралы айыптауларды тергеу үшін құрды. Сондай-ақ, ол апаттың кейбір аспектілерін сақтандыру агенттігіне және Бас прокуратураға жалған мәлімдемелер жасады ма деген мәселе де қарастырылды. Куннин екі негіз бойынша NSW Жоғарғы сотында ICAC-қа қарсы бұйрық беруді сұрады: 1) ICAC өкілеттігінің шегінен шығып кеткенін жариялау; және 2) ICAC-тың қоғамдық тыңдау өткізу туралы шешімі жарамсыз деп жариялау. Куннин Жоғарғы соттың бастапқы шешіміне шағымданып, ол ICAC-тың пайдасына шешім шығарды, NSW Апелляциялық сотына жүгінді. «Куннин v ICAC» ісінде NSW Апелляциялық сотының 2:1 көпшілігі, басқалармен қатар, күдікті әрекет 1988 жылғы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссия туралы заңның (NSW) 8(2) тармағында (ICAC заңы) белгіленгендей сыбайлас жемқорлық құрамына жатпайды деп шешті. Сонымен қатар, Сот ICAC-тың мұндай қоғамдық тыңдау өткізу туралы шешімі негізсіз деп таныды. Кейіннен ICAC заңына түзетулер енгізілді, нәтижесінде 2015 жылғы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссияны түзету туралы заң (NSW) (ICAC заңы) қабылданды. Марк Тедески AM QC – тағы бір танымал Аға Корольдік прокуроры, ол қызметін асыра пайдалану және қастандықпен қудалау айыптарына тап болды. Тедески Иван Милат, саяси қаскөй Фуон Нго және сәби өлтіруші Кели Лейннің ісі сияқты резонанстық істерде айыптау үкімдерін шығарған құрметті Корольдік прокурор болды. Дегенмен, Гордон Вудтың кісі өлтіруіне қатысты шағымдану кезінде апелляциялық судьялар қатал сын айтты. Бұрынғы Ананда Марга мүшесі Тим Андерсон да шағымданушылардың бірі болды. Ол 1991 жылы Апелляциялық сот Андерсонның Хилтон қонақ үйіндегі жарылыста үш адамды өлтіргені үшін талқандағаннан кейін Марк Тедескиге қарсы шаралар қабылдауды сұрады. Оның сөзінше, «Юридикалық көмек» Тедескиге қарсы NSW Адвокаттар кеңесіне 50-ге жуық шағым түсірген. сондай-ақ агенттіктерге кеңес берумен айналысқан. Бұл прокуратура органы Ұлттық Бас прокуратура немесе, көбінесе, Ұлттық Бас прокуратура (CDPP) деп аталады. 1983 жылғы Бас прокуратура туралы заңға сәйкес парламент құрған бұл қызмет Ұлттық заңға қарсы қылмыстар бойынша айыптауды жүзеге асырады. Бұл бастапқыда 1914 жылғы Қылмыстық кодекске (Cth) және Ұлттық қылмыстық кодекске сәйкес жасалған әрекеттерге қатысты. Соңғы уақытта Ұлттық Корольдік прокурорлары коммерциялық және қаржылық қылмыстар, адам саудасы және шекараны қорғау, заңсыз сауда, ұйымдасқан қылмыс және терроризмге қарсы күрес, сондай-ақ кіріс пен әлеуметтік жәрдемақы бойынша алаяқтық сияқты салаларды қадағалап, қамтыды. CDPP-нің бұрынғы Ұлттық директорлары және жоғары лауазымды Корольдік прокурорлары Иан Темби AO, QC, Кристофер Крейги SC, Майкл Розенес QC және қазіргі директор Сара МакНоттон SC.

БАҚ-та

Австралияның екі танымал телешоуы корольдік прокурорлардың рөлін көрсетеді. Олар – "Crownies" және одан кейін түсірілген "Janet King" сериалы.

Құсқарлар

Crownies бес жаңа түлек заңгердің өмірін бейнелейді, олар патшалық прокурорлармен бірге жұмыс істеп, прокуратура директоры кеңсесінің қарқынды және моральдық тұрғыдан күрделі жұмыс ортасын бастан кешіреді. 2011 жылдың 14 шілдесінен 1 желтоқсанына дейін ABC1 арнасында көрсетілген жиырма екі эпизод болды. Crownies-ті Грег Хаддрик жазды, ал Карл Цвикки өндірді. Басты актер құрамына: Тодд Ласэнс Бен МакМахон рөлінде, Хамиш Майкл Ричард Стерлинг рөлінде, Марта Дюссельдорп Джанет Кинг рөлінде және Жером Элерс Рис Ковальски рөлінде кірді. Кейін Джанет Кинг кейіпкері жеке шоуға бөлінді. Сынақ талдауында, "Сидней Морнинг Геральд" газетінде жарияланған Крейг Матисонның мақаласы АҚШ-тың "Грейс анатомия" сериалымен сабақтастықтарды көрсетті. Бұл "кәсіби стресс пен жеке қарым-қатынастардың үйлесуі, ашық мелодрама, комедиялық ауытқулар" туралы болды. Crownies 2012 жылдың наурыз айында драмалық сериалдағы ең көрнекті ансамбльдік орындау үшін Equity Award сыйлығына ие болды.

Жанет Кинг

Janet King алғаш рет ABC1 телеарнасында 2014 жылдың 27 ақпанында 2011 жылғы «Кроуниз» заңдық драмасының жекеленген түрі ретінде көрсетілді. Шоудың тууына «Кроуниз» сериалының 22 бөлімдік маусымына байланысты шамалы сын-пікірлер мен түпнұсқа шоудың белгілі бір оң жақтарына назар аудару ниеті себеп болды. Шоуда түпнұсқа «Кроуниз» сериалында Джанет Кинг рөлін ойнаған Марта Дюссельдорп қатысты, сондай-ақ Хамиш Майкл (Ричард Стерлинг), Элла Скотт Линч (Эрин О’Шоунесси), Андреа Деметриадес (Лина Бадир), Питер Ковиц (Тони Гиллис), Кристофер Моррис (Энди Кэмпбелл) және Индиана Эванс (Татума Новак) сияқты көптеген актерлер ойнады. Шоу үш маусымнан тұрады, олар Джанет Кингтің Бас Прокуратура департаментіндегі жұмысына (1 маусым), Ауыр қару-жарақ қылмыстары бойынша Корольдік комиссиядағы жетекші рөліне (2 маусым) және спорттағы ұйымдасқан қылмысты тергеуге қатысқан Ұлттық қылмыс комиссиясындағы жетекші рөліне (3 маусым) арналды. Шоу жақсы қабылданды, Бен Побжие оны «құқықтық драманың» «табиғи ескіруін» жеңіп өткен «жоғары деңгейдегі туынды» деп атады. Шоу марапаттар мен номинацияларға ие болды, Марта Дюссельдорп 2014 жылғы AACTA сыйлығында «Телевизиялық драмадағы ең үздік әйел рөлі» жүлдесін жеңіп алды. «Janet King» сериалы да сол марапатта «Ең үздік теледрама сериалы» номинациясына ұсынылды. Марта сондай-ақ 2015 жылғы Logie Awards сыйлығында «Ең көрнекті актриса» номинациясына ұсынылды.