Кіріспе
Темір-никель қорытпасынан тұратын метеорит темір метеориттері деп аталады. Темір метеориттері, сондай-ақ сидериттер немесе темірлі метеориттер, негізінен темір-никель қорытпасынан, яғни темір метеориттерінен тұрады, олар әдетте камасит және таенит деген екі минералдық фазадан құралады. Көптеген темір метеориттері планетезимальдардың ядроларынан шыққан, IIE темір метеориттері тобынан басқа.
Iron meteorites, also called siderites or ferrous meteorites, are a type of meteorite that consist overwhelmingly of an iron–nickel alloy known as meteoric iron that usually consists of two mineral phases: kamacite and taenite. Most iron meteorites originate from cores of planetesimals, with the exception of the IIE iron meteorite group
The iron found in iron meteorites was one of the earliest sources of usable iron available to humans, due to the malleability and ductility of the meteoric iron, before the development of smelting that signaled the beginning of the Iron Age.
Темір метеориттеріндегі темір, металл балқыту технологиясы дамығанға дейін, темір дәуірінің басталуымен байланысты, адамдар қолдана алатын темірдің ең алғашқы көздерінің бірі болды, оның иілгіштігі мен созылғыштығының арқасында.
Iron meteorites, also called siderites or ferrous meteorites, are a type of meteorite that consist overwhelmingly of an iron–nickel alloy known as meteoric iron that usually consists of two mineral phases: kamacite and taenite. Most iron meteorites originate from cores of planetesimals, with the exception of the IIE iron meteorite group
The iron found in iron meteorites was one of the earliest sources of usable iron available to humans, due to the malleability and ductility of the meteoric iron, before the development of smelting that signaled the beginning of the Iron Age.
Пайда болуы
Тас метеориттермен салыстырғанда сирек кездесетін болса да, куә болған құлаулардың шамамен 5,7% ғана темір метеориттерді құрайды, бірақ тарихи тұрғыдан метеориттер жинақтарында олардың үлесі зор. Бұған бірнеше себеп бар: оларды тас метеориттерден айырып тану оңай. Қазіргі кезде шөлдер мен Антарктидада жүргізілетін іздеу жұмыстары метеориттердің жалпы алғанда, әлдеқайда толыққанды үлгісін ұсынады. Олар ауа райының әсеріне қарсы тұру қабілеті жоғары. Атмосфераға енгенде жоғалып кету қаупі төмен және одан туындайтын абляцияға төзімді. Сондықтан оларды ірі фрагменттер түрінде табу ықтимал. Металл құрамының арқасында металл іздегіштерді қолдану арқылы жерге көмілгенін анықтауға болады. Олар тас метеориттерге қарағанда тығыз болғандықтан, белгілі барлық метеориттердің массасының шамамен 90% -ын, яғни 500 тоннаға жуық құрайды. Ең ірі белгілі метеориттердің бәрі осы типке жатады, соның ішінде ең үлкені – Хоба метеориті.
They are easily recognized as unusual, as opposed to stony meteorites. Modern day searches for meteorites in deserts and Antarctica yield a much more representative sample of meteorites overall. They are much more resistant to weathering. They are much more likely to survive atmospheric entry, and are more resistant to the resulting ablation. Hence, they are more likely to be found as large pieces. They can be found even when buried by use of surface metal detecting equipment, due to their metallic composition. Because they are also denser than stony meteorites, iron meteorites also account for almost 90% of the mass of all known meteorites, about 500 tons. All the largest known meteorites are of this type, including the largest—the Hoba meteorite.
Шығу тегі
Темір метеориттері М типіндегі астероидтармен байланысты, себебі екеуінің де көрінетін және жақын инфрақызыл спектрдегі сипаттамалары ұқсас. Темір метеориттері – ірі, көне астероидтердің ядроларының соққыдан шашыраған сынықтары деп саналады. Қысқа ғұмырлы 26Al және 60Fe нуклидтерінің радиоактивті ыдырауынан бөлінетін жылу, олардың туған денелерінің ерте Күн жүйесінде балқуына және дифференциациялануына ықтимал себеп деп есептеледі. Соққылардың салдарынан пайда болған жылу да балқу мен дифференциацияның тағы бір себебі болып табылады. IIE темір метеориттері ерекше жағдай болуы мүмкін, олар S типіндегі 6 Гебе астероидінің қабығынан шыққан болуы ықтимал. Химиялық және изотоптық талдау кем дегенде 50 түрлі туған денелер қатысқандығын көрсетеді. Бұл астероид белдеуінде бұрын кем дегенде осы көптеген ірі, дифференциацияланған астероидтар болғанын білдіреді – қазіргіден әлдеқайда көп.
Құрамы
Бұл метеориттердің басым бөлігі камацит пен таенит FeNi қорытпаларынан тұрады. Аз мөлшердегі минералдар кездескен жағдайда, көбінесе шриберсит және кохенитпен қоршалған троилит немесе графиттің дөңгелек түйіндерін құрайды. Шрайберсит пен троилит сондай-ақ жақша тәрізді инклюзиялар түрінде де кездеседі, олар кесілген беттерде см-ге дейін ұзындығы және мм-ге дейін қалыңдығы бар ламеллалар ретінде көрінеді. Троилит пластиналары Рейхенбах ламеллалары деп аталады. Химиялық құрамында 95%-дан астамды құрайтын Fe, Ni және Co элементтері басым. Никель әрқашан кездеседі; оның концентрациясы көбінесе 5%-дан жоғары болады және шамамен 25%-ға дейін жете алады. Никельдің маңызды мөлшері метеориттік темірлерді адам жасаған темір өнімдерінен ажыратуға пайдаланылуы мүмкін, себебі оларда әдетте Ni мөлшері төмен болады, бірақ бұл метеориттік тегін толыққанды дәлелдеуге жеткіліксіз.
Жіктеу
Екі жіктеме қолданылады: классикалық құрылымдық жіктеме және жаңа химиялық жіктеме.