Кіріспе

Палестиналық PFLP әскери қызметшісі және КГБ агенті (1927–1978)

Вади Хаддад (وديع حداد; 1927 – 28 наурыз 1978), сондай-ақ Әбу Хани деп те белгілі, Палестинаны азат ету халықтық майданының жауынгерлік операцияларын басқарған палестиналық әскери қызметшісі болды. Ол 1960 және 1970 жылдары бірнеше халықаралық азаматтық жолаушылар ұшақтарын қақпаға салуды ұйымдастырды, олардың ең танымал болғаны – Энтеббедегі ұшақ қақпаға салынуы. Оның басшылығымен палестиналық/неміс содырлары Израильден Францияға бағытталған рейсте 106 кешіккен адамды – ізраилдіктер мен ізраилдік емес еврейлерді – ұстап алды, ал ұшақ Угандаға бұрылып жіберілді.

Ерте өмір және білім

Хадад 1927 жылы Сафед қаласында палестиналық христиан (грек православие) отбасында дүниеге келді. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде оның үйі қиратылып, ол палестиналық босқын ретінде Ливанға қашуға мәжбүр болды. Ол Бейрут американдық университетінде медицина саласында білім алды.

Өлім

Хаддад 1978 жылғы 28 наурызда Шығыс Германияда лейкемиядан қайтыс болды. 2006 жылы Аарон Клейн жариялаған "Страйкинг Бэк" кітабында айтылғандай, Хаддадты Моссад өлтірді. Олар шоколадты жақсы көретін Хаддадқа баяу әрекет ететін және анықталмайтын умен жабылған бельгиялық шоколадтар жіберді, бұл бірнеше айдан кейін оның өліміне себеп болды. 2018 жылы Ронен Бергманның "Арманға шығып, алдымен өлтіру: Израильдің мақсатты өлтірулерінің құпия тарихы" кітабында Моссад Хаддадты тіс пастасына у қосып өлтіргені жазылған. 1978 жылдың 10 қаңтарында Хаддадтың үйі мен кеңсесіне жоғары деңгейде кіруге құқығы бар Моссад агенті оның әдеттегі тіс пастасын Израильдің Биологиялық Зерттеулер Институтында жасалған уы бар бірдей түтікке ауыстырды. Оның аузының шырышты қабықтары арқылы у тіс тазалаған сайын қанға өтті. Хаддад ауырып, Ирак мемлекеттік ауруханасына түсті, онда дәрігерлер оның жағдайын анықтай алмады және оны улаған күдігі болды. Ясир Арафаттың өтінішімен ол Шығыс Германияға жеткізіліп, барлау және қауіпсіздік қызметкерлерін емдейтін беделді ауруханаға жатқызылды, онда ол Ахмет Дукли деген атпен қабылданды. Өлімге әкелген тіс пастасының түтігі оның көмекшілері Шығыс Германияға барар алдында жинаған гигиеналық құралдардың қапшығына салынған. Ол жан-жақты тексерілді, дәрігерлер оның тышқан уы немесе таллиймен уланғанын күдіктенді, бірақ тікелей дәлел таба алмады. Оның жағдайы нашарлай берді. Шығыс Германиядағы израильдік агенттен алынған мәліметтерге сәйкес, Хаддадтың ауырсынудан айқайлары ауруханада естілді және оған көп мөлшерде транквилизаторлар мен седативтер берілді. Хаддад сол жерге келгеннен кейін он күннен кейін қайтыс болды. Оның өлімінен кейін ПФЛП ЕО таратылды, бірақ осы процесте 15 мамыр ұйымы мен ПФЛП СК құрылды.

КГБ-мен байланысы

Василий Митрохин, 1992 жылы Ұлыбританияға қашқан КГБ-ның аға мұрағатшысының мәлімдемесіне сәйкес, 1970 жылдың басында Хаддад КГБ-ға НАЦИОНАЛИСТ кодімен агент ретінде тартылды. Одан кейін кеңестік тарап ПФЛП-ны құпия түрде қаржыландырып, қарумен жарақтандыруға көмектесті. КГБ олардың ірі операциялары туралы хабардар болды және қыркүйек айындағы 1970 жылғы ұшақтарды қақпалау сияқты ең маңыздыларын бекітті. Хаддад 1978 жылы қайтыс болғанға дейін өте құнды агент болып қала берді. КГБ төрағасы Юрий Андроповтың Кеңес Одағының басшысы Леонид Брежневке, сондай-ақ Коммунистік партия басшысына жазған хатында Хаддад "КГБ-ның сенімді барлау агенті" деп сипатталған. Хат және КОКП Орталық Комитетінің архивінен табылған тағы екі жоғары құпия құжатты Владимир Буковский 1992 жылы жасырын түрде көшіріп алған.