Кіріспе
Американдық актер (1929–1994)
Американдық футболшы
American football player
Тимоти Аголия Кэри (11 наурыз, 1929 – 11 мамыр, 1994) – американдық кино және телевизиядағы кейіпкерлік актер, көбінесе өте жайсыз немесе зорлыққа бейім, шектен шыққан мінез-құлқымен ерекшеленетін рөлдерде ойнаған. Ол ең алдымен Стэнли Кубрикпен бірлесіп жұмыс істегенімен танымал, олардың "Жауын шабуыл" (1956) және "Даңқ жолы" (1957) фильмдері осыған дәлел. Сонымен қатар, Джон Кассаветис түсірген "Мини мен Московиц" (1971) және "Қытайлық букмекердің өлтірілуі" (1976) фильмдерінде де ойнаған. Басқа да атақты фильмдері: "Қылмыс толқыны" (1954), "Эдемнің шығысы" (1955), "Бір көзді Жек" (1961), "Жағажай бингосы" (1965), "Бас" (1968) және "Киім" (1973). Кэри сонымен қатар жазушы және режиссер болды, оның ең танымал жобасы – төмен бюджетті тәуелсіз фильм "Әлемдегі ең үлкен күнәкар" (1962).
Ерте өмір және мансап
Кейри 15 жасында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз корпусына қатарына қосылды, бірақ бұл оған ұнамады. Ол Билли Уайлдердің 1951 жылғы «Ас ішінде» (басқаша атауы – «Үлкен карнавал») фильміндегі шағын рөлмен кинодағы дебютін жасады. Кейридің ең танымал ерте рөлдерінің бірі – 1956 жылғы Стэнли Кубрик түсірген «Жазалау» фильміндегі рөлі. 1957 жылғы «Байоу» (кейін «Жұпыр ақ қоқыс» деп аталды) фильмінде Кейри «Улисс» есімді ақыл-есі дұрыс емес каджун дүкеншісінің рөлін сомдады, бұл оның басты рөлдерінің бірі болды. Кейри «Эдемнің шығысында», «Жабайы», «Бір көзді Джек» фильмдерінде де ойнады. Ол «Твит» есімді кейіпкерді сомдаған телешоуда жануарларды тірілте алатын қабілетімен ерекшеленді. Ол комедиялық «D.C. Cab» фильмінде Өлім періштесінің шағын рөлін ойнады және Monkees тобының өзін-өзі пародиалайтын музыкалық комедиясы «Head» фильмінде пайда болды. Оның соңғы түскен фильмі – 1986 жылғы «Эхо парк». Кейри 1950 жылдардан 1980 жылдарға дейін теледидарда да таңдаулы рөлдерде ойнады. Режиссер Квентин Тарантиноның айтуынша, Кейри Тарантиноның «Қанды иттілер» фильміндегі Джо Кэбот рөліне кастингтен өтті. Рөл берілмесе де, сценарий оған және басқаларға арналған. Кейридің жүзі («Жазалау» фильмінен) The Beatles тобының «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» альбомының мұқабасында Джордж Харрисонның артында бейнеленген. Коммерциялық нұсқадағы мұқабада оның суреті болмаса да, «Sgt. Pepper» сессиясынан алынған фотосуреттерде оны көруге болады. Кейри алғаш рет 1958 жылы «Gunsmoke» сериалында «The Gentleman» эпизодында Джек Кэссидимен бірге «Тиллер Эванс» атты жабайы, зорлық-зомбылыққа бейім және қызғанышпен қараушы ковбой рөлін ойнады (S3E39). Кейіннен ол 1966 жылғы «Quaker Girl» (S12E12) эпизодында есі дұрыс емес қарулы адам – Чарльз Бастер Рилла рөлін сомдады. Ол «Columbo» сериалының пилоттық эпизоды «Ransom for a Dead Man» фильмінде Берт рөлін ойнады, онда Ли Грант қонақ ретінде түсті және ол алғаш рет 1971 жылдың 1 наурызында көрсетілді. Кейри «Columbo» сериалының «Dead Weight» эпизодында да сол рөлді қайталады, онда Эдди Альберт және Сюзанн Плешет қонақ ретінде түсті және ол алғаш рет 1971 жылдың 27 қазанында көрсетілді.
The 1957 film Bayou (later retitled Poor White Trash) features one of Carey's few leading roles, as a demented Cajun shopkeeper named Ulysses. Carey also has roles in East of Eden, The Wild One, One Eyed Jacks, The proposed TV show starred Carey as a character named Tweet Twig, who could bring animals back from the dead. He plays a minor role as the Angel of Death in the comedy film D. C. Cab, and appears in the Monkees self parody musical comedy Head. His final appearance is in the 1986 movie Echo Park. Carey also did a select amount of acting on television from the 1950s through the 1980s. According to director Quentin Tarantino, Carey auditioned for the role of Joe Cabot in Tarantino's Reservoir Dogs. Although Carey did not get the role, the screenplay is dedicated to him, among others. Carey's face (from the movie The Killing) is positioned behind George Harrison on the cover of the Beatles album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Although Carey's image does not appear on the commercially released version of the cover, it can be seen on outtake photos from the Sgt. Pepper session. Carey first appeared on Gunsmoke in 1958, playing “Tiller Evans”, a wild, abusive & jealous cowboy in the episode “The Gentleman”, alongside Jack Cassidy (S3E39). He later portrayed the character Charles Buster Rilla, a deranged gunman, in the 1966 episode “Quaker Girl” (S12E12). He has a minor role as Bert in "Ransom for a Dead Man", a pilot for the series Columbo, which guest stars Lee Grant and originally aired on March 1, 1971. Carey reprised that role in the Columbo episode "Dead Weight", which guest stars Eddie Albert and Suzanne Pleshette and was first broadcast on October 27, 1971.
Әлемдегі ең үлкен күнәкар
Кэри 1962 жылы "Әлемдегі ең үлкен күнәкар" толық метражды фильмін жазды, өндірді, режиссерлік етті және бас рөлде ойнады. Фильмнің музыкалық қосымшасын жас, әлі "Mothers of Invention" тобына кірмеген Фрэнк Заппа жазды. Бұл фильм 2018 жылдың сәуір айында Голливудтағы TCM фестивалінде түнгі сеанста көрсетілді. Оның ұлы Ромео Кэри фильмді ұсынды.
Жеке өмір
Кэри Бруклиндегі Бей-Ридж қаласында итальян және ирланд тегінен шыққан отбасында дүниеге келген. Кэри мен әйелі Дорис алты бала тәрбиеледі: Ромео, Марио, Валенсия, Сильвана, Дагмар және Жермен. Кэри 1994 жылы Лос-Анджелесте 65 жасында инсульттан көз жұмды. Оның денесі Калифорния штатының Уиттиер қаласындағы Роуз Хиллз естелік саябағына жерленген.