Түрік музыканты: Меркан Деде және әлемдік музыка саяхаты
Mercan Dede
Түрік музыканты Меркан Деде – ней, бендир ойнатушы, диджей, продюсер. Әлемдік музыканы электрондық үнмен үйлестіреді. Биографиясы, әріптестері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік музыканты (1966 жылы туған)
Turkish musician (born 1966)
Меркан Деде (шын аты – Арқын Ылыджалы, 1966 жылы туған), сондай-ақ DJ Аркин Аллен ретінде де танымал, түрік-канад композиторы, ней және бендир сазгері, DJ және продюсер. Ол әлемдік музыка өнерінің шебері, түрік және басқа шығыс стильдерінің дәстүрлі акустикалық музыкасын электронды дыбыстармен үйлестіреді. Деде түрік және халықаралық музыканттармен, мысалы, Сушила Раман, Азам Али, Дафер Юсеф, Шима Мукерджи (Transglobal Underground) және Хью Маршпен бірлесіп жұмыс істеген.
Mercan Dede (born Arkın Ilıcalı, 1966), also known as DJ Arkin Allen, is a Turkish Canadian composer, ney and bendir player, DJ, and producer. He is a world music artist, playing a fusion of traditional acoustic Turkish and other oriental styles with electronic sounds. Dede has worked in collaboration with Turkish and international musicians, such as Susheela Raman, Azam Ali, Dhafer Youssef, Sheema Mukherjee (Transglobal Underground), and Hugh Marsh.
Ерте өмір және білім
Деде Бурса қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келді. Ол Стамбул университетінде журналистика мен фотосурет мамандығын оқу үшін Ыстамбұлға көшті. Бітірген соң, Саскачеван университетінен стипендия алып, Канаданың Монреаль қаласына қоныс аударды.
Dede was born to working class secular parents in Bursa. He moved to Istanbul to study journalism and photography at Istanbul University. Upon graduation, he received a scholarship from the University of Saskatchewan and moved to Montreal, Canada.
Мансап
Меркан Деде ансамблі 1997 жылы құрылды, ол кезде Иликалы бірнеше жылдан бері музыкант ретінде жұмыс істеп жүрген еді. Олардың алғашқы альбомы 1998 жылы жарық көрген Sufi Dreams болды. Бұл альбом суфи музыкасы туралы неміс телеарнасының деректі фильмінде пайдаланғаннан кейін танымал бола бастады. 2001 жылы Деде өзінің үшінші альбомын, «Сейахатнаме» деп атады. Бұл жазбада Ней – яғни Таяу Шығысқа тән, аузымен үрленетін флейтаның дыбысы жазылған. Деде осы аспаптың дыбысын былай сипаттайды: «Біздің өміріміздің қысқа мерзімінде толық түсіне алмайтын терең сезімдерді оятатын, таза, әмбебап рухани дыбыс. Ней махаббат тілімен сөйлейді, оны жүрек бірден түсінеді, ал оған қарағанда біздің руханиатымызды сәндеу үшін салынған мешіттер, шіркеулер мен храмдар маңызсыз». Албом – Деденің өзінің рухани жолы туралы ойлар жинағы. 2002 жылы шыққан «Nâr» альбомы да осы бағыттағы жұмысын жалғастырды. 2004 жылы ол «Su» альбомын шығарды, ол екі ай бойы Еуропаның әлемдік музыка тізімдерінде бірінші орында тұрды. Албом халықаралық музыканттар тобымен жазылды және бұрынғы жұмыстарға қарағанда көбірек вокалды қамтиды. Халық әншісі Сабахат Аккираз қатысқан ән Түркияда ерекше танымал болды. Деде сол жылы алғашқы Globalfest фестивалінде АҚШ-та дебют жасады, содан кейін Солтүстік Америкада гастрольдік сапармен болып, Аркин Аллен есімімен Fusion Monster альбомын шығарды. Түрік Мәдениет министрлігі оған Гүлдестан жобасының музыкалық директоры қызметін тапсырды, оның мақсаты – түрік мәдениеті мен өнерін бүкіл әлемге таныстыру болды, бұл жұмысты ол хореограф Бейхан Мөрфимен бірлесіп атқарды. 2007 жылғы «Nefes» альбомына Transglobal Underground тобының ситаршысы Шима Мукерджи енді. Бұл пластинкада түрік, араб және француз тілдеріндегі әндер орын алды.
The Mercan Dede Ensemble was founded in 1997, by which time Ilıcalı had been working as a musician for some years. Their first album was Sufi Dreams, released in 1998. This album got a boost when the music was used in a German television documentary on Sufi music. In 2001, Dede released his third album, Seyahatname. The record includes the sound of the ney, a Middle Eastern end blown flute. Dede describes the sound of this instrument as "a pure, universal spiritual sound evoking deep feelings, deeper than we can comprehend in just our short time on earth. The ney speaks the language of love, instantly comprehensible in the heart, compared to which all the mosques, churches, and temples built to decorate (our spirituality) drift away". The album is Dede's personal effort to reflect on his own spiritual journey. Dede's 2002 album, Nâr, continued in the same vein. In 2004, he released Su, which stayed at number one on European World Music Charts for two months. The album was recorded with an international lineup of musicians and has more vocals on it than the previous works. One track, featuring folk singer Sabahat Akkiraz, was particularly popular in Turkey. Dede made his US debut at the first Globalfest that year, followed by a North American tour and the release of the album Fusion Monster, under the name Arkin Allen. The artist was commissioned by the Turkish Ministry of Culture as the music director of the Guldestan project to represent Turkish culture and arts all around the globe, working alongside choreographer Beyhan Murphy. The 2007 album Nefes included Transglobal Underground sitar player Sheema Mukherjee in the lineup. The record includes songs in Turkish, Arabic, and French.
Жетістіктер
800 альбомы 2008 жылы WOMEX ұйымы тарапынан «Ең үздік әлемдік музыка альбомы» деп танылды. Деде екі рет BBC 3 сыйлықтарының «Әлемдік музыка» номинациясындағы Таяу Шығыс және Солтүстік Африка категориясы бойынша, ал «Club Global» категориясы бойынша үш рет ұсынылған. Фатих Акиннің «Көпірден өту: Стамбулдың үні» атты деректі фильмінде ескерілген. 2003 жылы неміс хореографы Пина Бауштің «Нефес» би өнеріне музыка жазған композитор.
The album 800 was selected as Best World Music Album of 2008 by WOMEX. Dede has been nominated by BBC 3 Awards for World Music in the Middle East and North Africa category twice and three times in the Club Global category. Featured in Fatih Akin's documentary Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul. Composer of some music for the 2003 dance piece Nefés by German choreographer Pina Bausch.