Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыка жанры
Genre of music
Анадолу рок (Anadolu rock) немесе түрік психоделикалық рокі – түрік халық музыкасы мен рок музыкасының қосылуы. Ол 1960 жылдардың ортасында, Түркияда рок-топтар кең таралғаннан кейін пайда болды. Бұл жанрдың ең белгілі өкілдеріне түрік музыканттары – Барыш Манчо, Джем Каража, Эркин Корай, Селда Багжан, Фикрет Кызылок, сондай-ақ Moğollar, Kurtalan Ekspres, 3 Hürel және Altın Gün топтары жатады.
Anatolian rock (Anadolu rock), or Turkish psychedelic rock, is a fusion of Turkish folk music and rock. It emerged during the mid 1960s, soon after rock groups became popular in Turkey. Most known members of this genre includes Turkish musicians such as Barış Manço, Cem Karaca, Erkin Koray, Selda Bağcan, Fikret Kızılok alongside bands such as Moğollar, Kurtalan Ekspres, 3 Hürel, and Altın Gün.
Бастапқы тарихы (1930-1960 жылдар)
Анадолы тауының тарихы Түркия Республикасының құрылуымен басталады, ондаған жылдар бұрын. Ататүрік 1930 жылдардың басынан бастап ұлттық музыканы құру үшін кең ауқымды өзгерістер енгізді. Ол музыкадағы өзгерістер ұлттық және заманауи негізде болуы керек деп сенді, ал музыканттар түрік әуендерімен жұмыс істеп, оларды батыс гармониялық музыкасының ережелеріне сәйкес полифониялық етуі керек. Нәтижесінде анатолиялық халық музыкасы тарала бастады және адамдар Осман музыкасының орнына анатолиялық халық әндерін тыңдай бастады. 1960 жылдары рок-н-ролл ойнатыла бастады және The Beatles, The Rolling Stones, Led Zeppelin, Yes, Status Quo және Omega сияқты рок-топтар, әсіресе Стамбулда танымал болды. Бұл кеңінен таралып, қаланың жас өкілдері арасында сүйікті музыкаға айналды. Стамбулда орта мектеп және университет студенттері өздерінің топтарын құрып, 1957 жылдан бастап рок-н-ролл мен твист музыкасының каверлерін орындауға кірісті. Кейіннен танымал әншілерге айналатын студенттер, мысалы, Галатасарай орта мектебінің оқушысы Барыш Манчо және неміс орта мектебінің оқушысы Еркін Корай, олар екеуі де ұйымдастырған әуесқойлар концертінде өнер көрсетті, ол Түркияның алғашқы рок-н-ролл концерті ретінде танымал. Түрік әншілері, мысалы, Эрол Бююкбурч, американдық әндердің ағылшын тіліндегі каверлерін, сондай-ақ өздерінің әндерін шығара бастады.
Anatolian rock has a long history that dates back to the founding of the Turkish Republic decades ago. Atatürk pushed extensive changes to build a national form of music from the early 1930s forward. He believed that the changes in music to be based on national and modern foundations and musicians should work on Turkish melodies and make them polyphonic according to the rules of Western harmonic music. As a result, Anatolian folk music began to spread and people began to listen to Anatolian folk tunes instead of Ottoman music. In the 1960s, Rock and roll began to be played and rock groups such as The Beatles, The Rolling Stones, Led Zeppelin, Yes, Status Quo and Omega became popular especially in Istanbul. It began to spread and became popular among the elite youth of the city. In Istanbul, high school and university students began forming their own bands and performing covers of rock'n'roll and twist music in 1957. Students which will become famous singers later, such as Barış Manço from Galatasaray High School and Erkin Koray from German High School, they both performed at an amateur concert they have organized, which is known as the first rock'n roll concert of Turkey. Turkish singers such as Erol Büyükburç began to release English language cover versions of American songs, as well as their own songs.
Анадолулық рок пен түрік психоделикалық роктың алтын дәуірі (1960-1980 жылдар)
1957 жылы түрік радиостанциялары The Tornados немесе The Ventures тобының серф-рогын ойнатты, ал түрік кинотеатрларында Элвис Пресли мен Билл Хейлидің фильмдері көрсетілді. Бұл Эркин Корай сияқты музыканттарды 1957 жылы жаңа электр гитарын қолдана отырып, рок-н-ролл әндерінің кавер нұсқаларын орындауға ынталандырды. 1960 жылдардың басында түрік топтары The Shadows және The Ventures сияқты инструменталды әндерді орындай бастады. Бұл түрік топтары жергілікті деңгейде танымал болғанымен, олардың көпшілігі жазылған жоқ. Түрік тіліндегі алғашқы поп-әні Тимур Селчуктың 1964 жылы шығарған "Ayrılanlar İçin" болды. Барыш Манчо сияқты басқа әншілер де пайда болды, ол 1960 жылдардың басында алғашқы жазбаларын жасады, ал кейіннен 1970 жылдары түрік рок музыкасының дамуына жетекшілік етіп, "2023" (1975) сияқты альбомдармен "Анатолиялық рок әкесі" атанды. Сонымен қатар, түрік қоғамында көппартиялық демократияның өсуі сияқты маңызды мәдени өзгерістер басталды. Түркиядағы рок музыкасының сахнасы 1960 жылдардың ортасы мен соңында қарқынды дамыды. 1963 жылы гитарист Эркин Корай "One September Night" (Bir Eylül Akşamı) әнін шығарды, ол түрік тіліндегі алғашқы рок-н-ролл әні болып саналады және түрік психоделикалық рок музыкасының жаңа дәуірін ашты. 1968 жылдан 1975 жылға дейін психоделикалық рок Түркияда танымал болды, әсіресе "Истанбул музыка сахнасында өте ықпалды тұлға" деп есептелетін Корайдың еңбектері. Бұл түрік халық әндерін және батыс стилін біріктіретін жаңа әндердің жасалуына көмектесті. Осының нәтижесінде Mavi Işıklar, Silüetler топтары және Cem Karaca, Edip Akbayram, Selçuk Alagöz және оның қарындасы Rana Alagöz сияқты музыканттардың жаңа буыны қалыптасты. Төңкерістен кейін рок музыканттарына концерт беруге тыйым салынды, көптеген әртістер, мысалы, Cem Karaca, шетелге қашуға мәжбүр болды, ал кейбіреулері түрмеге қамалды.
In 1957, Turkish radio stations played surf rock by The Tornados or The Ventures and films with Elvis Presley and Bill Haley were shown in Turkish cinemas. This inspired musicians like Erkin Koray to start already in 1957 with cover versions of rock’n’roll tunes, using the new electric guitar. By the early 1960s, Turkish groups began to perform instrumentals, such as those by The Shadows and The Ventures. Although often locally popular performers, these Turkish groups were rarely recorded. The first original Turkish language pop song was "Ayrılanlar İçin", released in 1964 by Timur Selçuk. Other singers also emerged, including Barış Manço, who first recorded in the early 1960s before later spearheading the growth of Turkish rock music in the 1970s with albums such as 2023 (1975) and become "the father of Anatolian Rock". At the same time, Turkish society began to undergo significant cultural changes, including the growth of multi party democracy. The domestic rock music scene in Turkey expanded rapidly in the mid and late 1960s. In 1963, guitarist Erkin Koray published "One September Night" (Bir Eylül Akşamı) which is regarded as the first rock'n roll song in Turkish language and opened a new era, the Turkish psychedelic rock. From 1968 to about 1975, psychedelic rock became popular in Turkey, notably the work of Koray, regarded as a "hugely influential figure on the Istanbul music scene". to encourage the development of new songs in Turkish blending folk tune and Western style. This helped identify a new generation of musicians, including the groups Mavi Işıklar, Silüetler, and musicians Cem Karaca, Edip Akbayram, Selçuk Alagöz, and his sister Rana Alagöz. After the coup, rock musicians were banned from performing, many artists had to flee abroad such as Cem Karaca and some were imprisoned.
Түрік рок дәуірі (90-шы жылдардан кейін)
Түркияда басқа рок жанрлары танымал бола бастаған кезде, анатолиялық рок та әртараптандыра бастады. Осы кезеңнен шыққан түрік рок-ы өзінің дәстүрлі тамырларынан, анатолиялық стилінен мүлдем алыстап, халық музыкасымен байланысын үзіп қалды. Соңғы онжылдықта Duman, Mor ve Ötesi, Gece Yolcuları, Almora, Kurban, Kargo, Vega, Çilekeş, Redd, Gripin және maNga сияқты түрік рок-топтарының саны артып, соның ішінде maNga 2005 жылы көптеген сауалнамаларда "Ең үздік рок-топ" аталымын жеңіп алды. Түріктердің Германияға қоныс аударуының нәтижесінде Германияда да түрік тамырларына негіделген топтар пайда болды, мысалы, 1980 жылдардағы баламалы топтар: Ünlü (1981 жылдан бастап, алғашқыда Fahrstuhl деп аталды) және The Trial (1985 жылдан бастап). Бұл топтардың барлығына Сиэтл дыбысынан ауыр металл, дум-металл және рэпкор сияқты түрлі жанрлардың әсері тиді. Осылайша, анатолиялық рок – батыс рок субжанрларының кең спектрін дәстүрлі түрік дыбысымен немесе түрік тіліндегі рок музыкасымен біріктіру болып табылады. Мұндай мәдени үйлесім Түркияда рок музыкасының дамуына жағдай жасады. Айна, Мурат Гөгебакан, Халюк Левент, Шемнем Ферах, Барыш Акарсу, Огюн Санлысой, Демир Демиран, Хайко Сепкин, Аслы Гөкіокуш, Нев, Айлин Асылым, Эмре Айдын, Керач, Өзлем Текин және Теоман сияқты жеке орындаушылар да табысқа жетті. 1980 жылдардың соңында Түркияда Мезаркабул (Пентаграмма) және Дикен сияқты бірнеше металл топтары құрылды.
As other rock genres gained popularity in Turkey, Anatolian rock also began to diversify and Turkish rock that came out of this period, was far from its traditional roots, Anatolian style and has no connection with folk music. In last decades, there has been a growth of Turkish rock bands such as Duman, Mor ve Ötesi, Gece Yolcuları, Almora, Kurban, Kargo, Vega, Çilekeş, Redd, Gripin and maNga, the latter having won the "Best Rock Band" award in almost all polls in 2005. Besides, due to the Turkish migration to Germany, several Turkish rooted bands also evolved in Germany – e. g. In the 1980s as alternative groups: Ünlü (from 1981 on, at the beginning named Fahrstuhl) and The Trial (from 1985 on). The influences acting upon all these bands fall into a wide range of genres, from the Seattle Sound to heavy or doom metal and rapcore. Hence, Anatolian rock refers to a fusion of a wide selection of western rock subgenres with either a traditional Turkish sound or even rock music with Turkish lyrics. Such cultural fusion led the way for rock music to develop in Turkey. There are also individual rock performers who have gained success such as Ayna, Murat Göğebakan, Haluk Levent, Şebnem Ferah, Barış Akarsu, Ogün Sanlısoy, Demir Demirkan, Hayko Cepkin, Aslı Gökyokuş, Nev, Aylin Aslım, Emre Aydın, Kıraç, Özlem Tekin and Teoman. By the end of the 1980s, several metal groups formed in Turkey such as Mezarkabul (Pentagram), and Diken.
2010 жылдар
2010 жылдардың соңында халық әуендерін рокпен үйлестіретін бірқатар рок-музыканттар мен топтар пайда болды, мысалы, әнші Гейе Су Акиол, сондай-ақ Пальмиелер, Айюка, Макас, голландтық Анатолиялық рок-тобы Алтын Гүн және Ұлыбританиядағы Анатолиялық рок-тобы Кит Себастьян. 2014 жылы Анатолиялық рок мәдениетін сақтап, оны келер ұрпаққа жеткізу мақсатымен Анатолиялық рок мәдениетін жаңғырту жобасы қолға алынды.
In late 2010s, some rock musicians and bands appeared that harmonizes the folk tunes with rock, such as singer Gaye Su Akyol, and bands like Palmiyeler, Ayyuka, Makas, Dutch Anatolian rock band Altın Gün and UK based Anatolian rock band Kit Sebastian. In 2014, Anatolian Rock Revival Project has started with the vision of preserving the culture of Anatolian rock and transferring it to future generations.
Қарым-қатынасы бар музыканттар мен топтар
Анатолиялық рок өкілдерінің негізгі мүшелері – Barış Manço, Cem Karaca, Erkin Koray, Selda Bağcan, Fikret Kızılok, Selçuk Alagöz, Edip Akbayram, Erol Büyükburç, Özdemir Erdoğan, Zafer Dilek, Tülay German, Bülent Ortaçgil, Alpay, Erkut Taçkın, Cahit Oben, Ersen Dinleten, ал ең танымал топтар – Moğollar, Kardaşlar, Apaşlar, Kaygısızlar, Ersen ve Dadaşlar, Haramiler, Harmoniler, Mavi Işıklar, Silüetler, Mazhar ve Fuat, 3 Hürel, Kurtalan Ekspres, Hardal, Grup Çağrışım және Modern Folk Üçlüsü.
Key members of the Anatolian rock are Barış Manço, Cem Karaca, Erkin Koray, Selda Bağcan, Fikret Kızılok, Selçuk Alagöz, Edip Akbayram, Erol Büyükburç, Özdemir Erdoğan, Zafer Dilek, Tülay German, Bülent Ortaçgil, Alpay, Erkut Taçkın, Cahit Oben, Ersen Dinleten and most known bands are Moğollar, Kardaşlar, Apaşlar, Kaygısızlar, Ersen ve Dadaşlar, Haramiler, Harmoniler, Mavi Işıklar, Silüetler, Mazhar ve Fuat, 3 Hürel, Kurtalan Ekspres, Hardal, Grup Çağrışım and Modern Folk Üçlüsü.