Кіріспе

Киова бас қолбасшысы Кикинг Берд, сондай-ақ Тенэ ангоп'те, «Кігізгіш құс», «Тырнағымен шабуылдайтын бүркіт» немесе «Шабуылдайтын бүркіт» (шамамен 1835 – 3 мамыр 1875) 1870 жылдары Киова тайпасының Жоғарғы басшысы болды. Оған осы есімді жауларымен шайқасқан әдісі үшін бергендігі айтылады. Ол Киова тайпасынан болған, бірақ оның әкесі Киова тайпасы қабылдаған Кроу тайпасының тұтқыны болған. Оның 1875 жылғы 3 мамырда Форт-Силлдегі құпия өлімі көптеген пікірталас пен болжамдарға себеп болды. Ол 1860 және 1870 жылдары көптеген шайқастарға қатысып, шабуылдарға жетекшілік еткен ұлы батыр болғанымен, ол көбінесе өз халқы арасында бейбітшілік пен білімді қолдаушы ретінде танымал. Ол ақ адамдармен, әсіресе квакер мұғалімі Томас Бэттимен және үнді агенті Джеймс М. Хоуортпен жақын қарым-қатынаста болды. Оның ақ адамдармен жақын байланысы Киова тайпасының көптеген мүшелерінің наразылығын тудырып, оны даулы тұлғаға айналдырды. Кикинг Берд бұрынғы басшы Дохасанның жолын жалғастырып, Киова тайпасының ең белгілі бейбітшілік басшысы болды. Кикинг Берд дипломатиялық тұрғыдан белсенді болып, 1865 жылғы Кіші Арканзас шартына және 1867 жылғы Медициналық ложа шартына қол қойып, өз халқын резервацияларға көшіруде маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір (1835-65)

1835 жылы Кикинг Берд туған шамасында, киова тайпасы Техас Панандлесі, батыс Оклахома және оңтүстік-батыс Канзас аймақтарында қоныстанды. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол киова жауынгерлік дәстүріне қатысып, белгілі жауынгер және аңшы болған. Оның ерте жетістіктері оны "онде", яғни киова тайпасының бас жауынгері деп тануға мүмкіндік берді, бұл оған тайпасы ішінде ең жоғары әлеуметтік мәртебе сыйлады. "Онде" болу үшін, көрнекті соғыс өнерінен өзге, бай болу, жомарттық таныту, аристократтық мінез-құлық пен атқа мінгенде әсерлі болу қажет еді – барлық бұл қасиеттер Кикинг Бердке тән еді. Ол Колорадо штатының юта тайпасымен, Небраска штатының пауни тайпасымен, Нью-Мексико штатының навахо тайпасымен және Санта-Фе жолындағы шабуылдарда күресті, онда 1864 жылы оққа ұшқан болуы мүмкін.

Кіші Уичита өзенінің шайқасы

Өзін қорқақ және әйелге айналды деген мәлімдемелерге жауап ретінде Kicking Bird соғыс жасағын жинады және оның басты сыншылары мен ең жаман азаптаушыларын – Guipago, Tsen tainte (Ақ ат) және Satank-ты қатысуға шақырды. Киова тайпасының ескі адамы Аты айтты: "Оған жаулық танытқан басшылар оған: «Kicking Bird, егер бізге қарсы тұруды тоқтатпасаң, біз сені өлтіреміз» деді. Ол: «Жарайды, істеңдер» деді. «Kicking Bird, сен енді басшы емессің, танылмаған адамсың» деді олар. Kicking Bird: «Бұл рас болуы мүмкін, бірақ мен сіздерді әйелдер мен балалардың өмірін қорғайтын жақсы жолға салуға тырысамын» деді. Ол шайқаста бір сарбазды өзінің найзасымен қағып өлтіргені айтылады. Кіші Уичита өзені шайқасы Kicking Bird-тің жауынгерлік шеберлігін растады және оның Киова басшысы мәртебесін нығайтты. Жеңісі оның әскери мансабының аяқталуын білдірді және ол тайпалық даудың өзінің соғысқа түсуіне мәжбүр еткеніне өкініш білдірді. Өмірінің қалған бөлігін ол ақтармен бейбітшілік орнатуға арнады. 1870 жылдың соңында АҚШ әскері мен квакерлердің көбейген саны бейбітшілікке және соғысқа бейім Киова басшылары арасындағы шиеленісті күшейтті. Kicking Bird АҚШ-пен келісімге келудің басты жақтаушысы болды, бірақ оған Satanta, Guipago, Ado ete (Үлкен ағаш), Maman ti және Tsen tainte қарсы шықты. Шабуылдың себебі анық түрде жылдық төлемдердің жағдайы болды. Нәтижесінде генерал Уильям Т. Шерман Satanta, Үлкен ағаш және Satank-ті тұтқындауға бұйрық берді, бұл Guipago олардың бостандығы үшін күресуге дайын екенін мәлімдегеніне қарамастан жасалды. Бұл оқиғаға тарихи сот процесі де себеп болды. Kicking Bird Киова тайпасының көрнекті өкілі болды. Генерал Шерман Kicking Bird-ке: «Kicking Bird, Президент сенің туралы естіді. Ол сенің атыңды біледі және сен туралы жазды. Біз бәріміз сенің үмітіміздеміз» деді. Kicking Bird Satanta, Үлкен ағаш және Satank-ті құтқару үшін бар күшін салды, бірақ оның күш-жігері нәтижесіз болды және ол олардың тұтқындалуына келісті. Тұтқындалғаннан кейін Guipago үкіметтік агенттермен қасарысқан күйінде болды, Вашингтонның «бейбітшілігін» қабылдамай, дәстүрлі Киова жауынгері сияқты күресуге дайын екенін көрсетті, ал Kicking Bird үш басшыны Форт Ричардсонға ауыстырған кезде тайпаластарын тыныштандыруға тырысты. 1871 жылғы қиындықтар Kicking Bird-ті жетекшілік позицияға ие етті, және ол АҚШ үкіметі мен Киова тайпасының көп бөлігі тарапынан Киованың бейбітшілік басшысы ретінде танылды. Kicking Bird-тің өлімі туралы көптеген әңгімелер пайда болды, бірақ ешқайсысы нақты дәлелденген жоқ. Ең танымал әңгіме бойынша, Kicking Bird-ті кекшіл тайпа мүшесі улаған. Оның өлімі Форт-Марион тұтқындары кеткеннен кейін көп ұзамай болғандықтан, ашуланған Киова немесе басшының өлімінен пайда көре алатын ақ адам оның кофесіне у салды деген кең пікір қалыптасты. Бір деректе Kicking Bird-ті оның әйелі улаған болуы мүмкін, өйткені ол оның інісін Форт-Марионға жіберген. Тағы бір аңыз бойынша, сиқыршы Maman ti Kicking Bird-ке, Форт-Марионға жіберілетін тұтқындардың тізімін жасағандығы үшін өлім жазасын берген, тіпті ол да сол тізімде болған. Қазіргі Киова тайпасының көпшілігі бұл аңызды қабылдады, бірақ ол да дәлелсіз болып шықты. Егер Maman ti-дің өлім жазасы орындалса, ол Kicking Bird-тен үш күн бұрын қайтыс болар еді. Бірақ оның өлімі 1875 жылдың 29 шілдесінде болды (Kicking Bird-тен үш ай кейін), және бұл ескі испан фортының қабырғаларындағы қатаң тұтқындықта болуының салдары болуы мүмкін. Тағы бір дерек бойынша, Kicking Bird-тің жүрегінде қандай да бір мәселе болған, ол оның өліміне себеп болған. Агент Хаворт өлімінен бір күн бұрын Kicking Bird-тің түне бойы ояқ болғанын және біреуге «жүрегін біреу тартып алып жатқандай сезінгенін» айтқанын хабарлады. Келесі күні таңертең, барлық ауруларға тәндей, Kicking Bird өзенге барды және жақсы сезінгеннен кейін қайтып келді. Судан шығып, бір кесе кофе ішкеннен кейін Kicking Bird қайтыс болды. Бұл нұсқа қазіргі медицинада жүрек талмасының сипаттамаларына сәйкес келеді, бірақ бұл қорытынды емес. Kicking Bird-тің бірінші әйелінен бес баласы және Топен есімді қызы болды, ол 1872 жылы қайтыс болды. 1874 жылы қайта үйленгеннен кейін, оның Кішкентай Джон есімді ұлы болды, ол Kicking Bird қайтыс болғанда он айлық болған. Оның інілері – Pai Talyi' (Күн ұлы, немесе Күн жігіті), Ze'bile (Үлкен жебе) және Coquit. Оның әкесі – Эндрю Стамблинг Беар.