Вирджиния штатындағы өлім жазасының тарихы (1608-2017)

Кіріспе

Атқыштар (1608–2017)

Өлім жазасы Вирджиния штатында 2021 жылдың 24 наурызында губернатор Ральф Нортам заңға қол қойғаннан кейін күшін жойды. Заң 2021 жылдың 1 шілдесінен бастап қолданысқа енді. Вирджиния – өлім жазасын жойған 23-ші штат және АҚШ тарихында мұндай қадам жасаған бірінші оңтүстік штат. АҚШ құрыла бастаған кезде, 1608 жылы Джеймстаунда капитан Джордж Кендалл тыңшылық қылғаны үшін алғашқы атқыш орындалды. Осыдан бері Вирджиния штаты 1300-ден астам адамды атты, бұл басқа штаттардан көп. Греггтен кейінгі заманада Вирджиния 113 атқыш жасады, ол елде Техас және Оклахомадан кейін үшінші орында тұр. Штаттағы соңғы атқыш 2017 жылдың 6 шілдесінде Уильям Морва кісі өлтіргені үшін леталды инъекция арқылы орындалды.

Ерте тарих

АҚШ-та тіркелген алғашқы өлім жазасы 1608 жылы Вирджиния штатындағы Джеймстаун колониясында (Jamestown Colony) орындалды. Капитан Джордж Кендалл мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесілді. 1909 жылға дейін асылу өлім жазасын орындаудың басым әдісі болды. Осы кезеңде басқа да әдістер қолданылды: 1700 жылы қарақшылыққа кінәлі деп танылған үш адам тізгінге ілінді, 1720 жылы төрт қарақшы тізбекке байланып асылды, ал 1737 жылы бір әйел құл өртеліп өлтірілді. 1910 жылдан 1994 жылға дейін барлық өлім жазалары электр орындығында орындалды. 1951 жылдың 2 ақпанында төрт афроамерикалық (Мартинсвилл жетілігінен) зорлау үшін бір істе, ал екіншісі байланыссыз істе адам өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді – Вирджинияда бір күні ішінде орындалған ең көп өлім жазасы. 1951 жылдың 5 ақпанында зорлау ісі бойынша қалған үш айыпталушы өлім жазасына кесілді. Мартинсвилл жетілігінің ісі Вирджинияда зорлау үшін өлім жазасын орындауда нәсілдік дискриминацияны зерттеуге әкелді. Азамат соғысының соңына дейін заң жүзінде (de jure) және электр орындығы енгізілгеннен бері фактілі түрде (de facto) тек қара нәсілді ер адамдар ғана зорлау үшін жазаланды. Зорлау үшін соңғы өлім жазасы 1961 жылдың 17 ақпанында орындалды. Вирджинияда өлім жазасына кесілген ең жас адам Перси Эллис болды, ол 1916 жылдың 15 наурызында 16 жасында электр тогымен өлімге кесілді. Тек екі әйел, 1912 жылы Вирджиния Кристиан және 2010 жылы Тереза Льюис, округтік жазаларды мемлекет өз мойнына алған кезде мемлекет тарапынан өлім жазасына кесілді.

Греггтен кейінгі заманауи дәуір

АҚШ Жоғарғы Соты Греггке қарсы Джорджия ісінде Джорджия штатының "еркіндік шектеулерімен" қабылданған заңдарын қолдағаннан кейін, Вирджиния штатының заңдары да сол сияқты өзгертілді. Осы заңдар бойынша өлім жазасына алғашқы болып кесілген адам 1982 жылғы 10 тамызда Франк Дж. Коппола болды. Ол қазіргі заманда штат тарапынан жазаланған алғашқы адам еді. 1994 жылға дейін электр орындығы ғана қолданылып келді, содан кейін заң қабылданып, сотталғандарға өлімге әкелетін инъекция жасау немесе электр орындығын таңдау мүмкіндігі берілді. Егер шешім қабылданбаса, өлімге әкелетін инъекция стандартты әдіс ретінде қолданылды. Жеті сотталған Вирджинияда электр орындығын таңдады, соңғысы Роберт Глисон 16 қаңтар 2013 жылы болды. Бұрынғы губернатор Тим Кейн электр орындығына қарсы екенін айтты, бірақ өкіметтік қызметінде оны таңдау ретінде алып тастауға тырыспады. Өлім жазасы Вирджиния штатының Жарратт қаласына жақын орналасқан Гринсвилл түзеу орталығында орындалды. Ерлерге арналған өлім жазасы Вирджиния штатының Уэверли қаласына жақын орналасқан Суссекс I мемлекеттік түрмесінде, ал әйелдерге арналған өлім жазасы Флуванна әйелдер түзеу орталығында болды. 1991 жылы жазалау камерасы бұрынғы Вирджиния мемлекеттік түрмесінен Гринсвиллге көшірілді. 1998 жылғы 3 тамызда ерлерге арналған өлім жазасы Мекленбург түрмесінен Суссекс I түрмесіне көшірілді. 1992 жылы Роджер Кит Коулман 1981 жылы қайын қарындасы Ванда МакКойды зорлап өлтіргені үшін сотталып, жазасын өтеді. Коулманның ісі, оның кінәсіз екенін қайта-қайта айтуына байланысты, оны өлімге кескенге дейін және одан кейін ұлттық және халықаралық деңгейде назар аударды: Time журналы Коулманды 1992 жылғы 18 мамырдағы санының мұқабасында жариялады. Оның өлімінен кейін, ол өлімге кесілген адамның ДНК-сы зерттелген екінші ұлттық жағдай болды. 2006 жылғы қаңтарда Вирджиния губернаторы Марк Уорнер ДНК-тестілеуі Коулманның қылмыстың кінәлі екенін нақты дәлелдегенін мәлімдеді. 2009 жылғы 10 қарашада Вирджиния штаты 2002 жылы Вашингтонда снайперлік шабуылдар жасаған және 10 адамды өлтірген Джон Аллен Мұхаммедті өлім жазасына кесті. Ол әділ қазылар алқасын құру үшін Колумбия округінің орнына Вирджиния штатында сотталды және оның өлім жазасы алты жылда бекітілді. Вирджинияда соңғы рет өлім жазасына кесілген адам Марк Э. Лаулор болды, ол 2011 жылғы 23 маусымда Фейрфакс округінің соты судьясы Рэнди И. Беллоустың үкімімен сотталды. Алайда, 2020 жылы Лаулор үкімді қайта қарауды талап еткен федералдық шағымда жеңіске жетті, ал жаңа округ прокуроры жеке пікірлерін негізге ала отырып, өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын таңдады.

After the Supreme Court of the United States upheld Georgia's "guided discretion" laws in Gregg v. Georgia, Virginia's laws were modified along the same lines. The first person executed after being sentenced to death under these laws was Frank J. Coppola on August 10, 1982. He was the first person executed by the state in the modern era. The electric chair continued to be solely used until 1994, when legislation was enacted giving inmates the choice of lethal injection or the electric chair, with lethal injection the default method if no decision was made. Seven inmates opted for the Virginia electric chair; the last to do so was Robert Gleason on January 16, 2013. Former Governor Tim Kaine has also stated that he opposes the option of the electric chair, but did not move to drop it as an option while in office. Executions were carried out at Greensville Correctional Center near Jarratt, Virginia; the men's death row was located at the Sussex I State Prison near Waverly, Virginia and the women's death row was at the Fluvanna Correctional Center for Women. The execution chamber moved from the former Virginia State Penitentiary to Greensville in 1991. On August 3, 1998, the male death row moved from Mecklenburg Correctional Center to Sussex I. In 1992, Roger Keith Coleman was executed by the state for the 1981 rape and murder of his sister in law Wanda McCoy. Coleman's case drew national and worldwide attention before and after his execution because of his repeated claims of innocence: Time magazine featured Coleman on its May 18, 1992, cover. After his death, his was the second case nationally in which DNA evidence was analyzed of an executed man. In January 2006, Virginia Governor Mark Warner announced that testing of DNA evidence had conclusively proven that Coleman was guilty of the crime. On November 10, 2009, Virginia executed spree killer John Allen Muhammad for the 2002 D. C. sniper attacks during which he killed 10 people. He was tried in Virginia rather than the District of Columbia in order to establish an impartial jury pool, and his death sentence was finalized in six years. The last person to be sentenced to death in Virginia was Mark E. Lawlor, sentenced June 23, 2011, by the Honorable Randy I. Bellows of Fairfax County Circuit Court. In 2020, however, Lawlor won a federal appeal which required a retrial of the sentencing phase, and the new commonwealth attorney chose to reduce the sentence to life in prison without parole citing their personal beliefs regarding capital punishment.

Жою

2021 жылдың ақпан айында Вирджиния штатының Бас Ассамблеясы өлім жазасын жоюға дауыс берді, ал губернатор Ральф Нортам 2021 жылдың 24 наурызында осы заңға қол қойды. Заң 2021 жылдың 1 шілдесінен күшіне енді. Өлім жазасы жойылған кезде Вирджинияда өлім жазасына кесілген екі адам болды: Энтони Джунипер және Томас А. Портер. Олардың жазалары өмір бойына мерзімсіз бас бостандығынан айыруға ауыстырылды. Вирджиниядағы соңғы атқарылым 2017 жылдың шілдесінде болды, онда Уильям Морва 2006 жылы жасаған екі қырқыны үшін өлім жазасына кесілді. Оның құрбандарының бірінің қызы аталған жазаны жою туралы заң жобасын қолдап, осы практиканы ескірген, тиімсіз деп атады және ол өзіне ешқандай тынышшылық сыйламағанын айтты.

Құқықтық процесс

Жоюға дейін, прокурор өлім жазасын қолдану ниетінде болғанда, үкімді қазылар алқасы шешіп, ол бірауыздан болуы тиіс еді. Соттың жаза тағайындау кезеңінде қазылар алқасы келісе алмаған жағдайда, өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы берілетін, тіпті бір ғана қазы өлім жазасына қарсы болса да (қайта сот болмайтын). Өлім жазасын кешіру құқығы штат губернаторына берілген. Жоюға дейін өлім жазасын орындау тәсілі – уытты инъекция болды, егер айыпталған адам электр тогымен өлімге кесілуді сұраса, онда ол тәсіл қолданылатын. Штат заңына сәйкес, жаза орындалуы кезінде кем дегенде алты азамат куәгер ретінде болуы керек еді, олар Қорту департаментінің қызметкерлері болмауы тиіс. 1994 жылы губернатор Джордж Аллен бұл мәселе бойынша жарлыққа қол қойғаннан бастап, құрбан болғандардың туыстары жаза орындалуын көруге құқылы болды. Айыпталған адамның туыстарына қатысуға рұқсат берілмеді. Вирджиния штатында өлім жазасынан жаза орындалуға дейінгі орташа уақыт ең аз болды (8 жылдан кем).