Кіріспе

Француз саясаткері (1896–1975)

Жак Дюклос (2 қазан 1896 – 25 сәуір 1975) – француз коммунистік саясаткері және Коммунистік Интернационал (Коминтерн) мүшесі. Ол 1926 жылы Пауль Рейноны жеңіп Француз Ұлттық Ассамблеясына сайланғаннан бастап, 1969 жылғы президенттік сайлауда көп дауыс жинағанға дейін француз саясатында маңызды рөл атқарды.

Өмірбаян

Дюклос Луиде, Жоғарғы Пиренейлерде, қатаң діншіл, жалғыз ата-ана отбасында дүниеге келді. Дюклос Верден шайқасында жарақаттанды. Ол «Шемен-де-Дам» жолында тұтқынға алынып, соғыс аяқталғанға дейін тұтқын болып қалды. 1920 жылы жаңа құрылған Франция Коммунистік партиясына (ФКП) қосылды. 1926 жылы Орталық комитетке мүше болды және 20-шы округтегі депутат сайлауында Леон Блюмды жеңді. 1936 жылы партияның үгіт-насихат бөлімінің басшысы болып тағайындалды және Франция Ұлттық Ассамблеясының вице-президенті сайланды. Сталиншіл болған Дюклос 35 жылдан астам уақыт бойы Морис Торез бен Бенуа Фрашон қабылдаған саяси шешімдердің артындағы күш болды. Ол Халықаралық коммунистік қозғалыста, Коминтернде және Коминформда қатысты. 1930 жылдары оған Испаниядағы коммунистік қозғалыстарды «тәртіпке келтіру» міндеті жүктелді (1930, 1935) және Бельгияда (1934–1935). Иосиф Сталиннің бұйрығымен, ол Испания Коммунистік партиясына Испания Азамат соғысы басталғанда Халық фронтына қатысуға кеңес берді. 1940 жылы Франция жеңілгеннен кейін, Франциядағы ФКП-ның ең жоғары лауазымды өкілі Дюклос, нацистік билікпен келіссөздер жүргізіп, Коммунистік партияны заңдастыру (Молотов-Риббентроп келісімінен және соғыс жариялаудан кейін тыйым салынған) және ФКП-ның күнделікті газетін (L'Humanité) қайта басып шығаруға рұқсат сұрады (Франция үкіметі де осы себептерге байланысты тыйым салған). Келіссөздер сәтті аяқталмады, бірақ соғыстан кейін халық арасында ФКП-ның беделіне нұқсан келді. Дюклос нацистік Германияның оккупациясы кезінде (1940–1944) жасырын партияны басқарды және Пьер Вильонмен бірге «Франс Тирлерс и Партизан» (ФТП) партизандарының саяси майданы болған Ұлттық фронт қарсылық қозғалысын құруға бастама көтерді. 1950 жылдан кейін Торездің денсаулығы нашарласа да, Дюклос партияның ең ықпалды мүшелерінің бірі болып қала берді. Торездің болмауына байланысты 1950–1953 жылдары партияның бас хатшысы қызметін атқарды және оның қарсыласы Андре Мартиді партия басшылығынан ығыстыруға көмектесті. Вальдек Роше денсаулығының нашарлауына байланысты Дюклос 1969 жылғы сайлауда партияның президенттік үміткері ретінде қатысты, ол дауыстардың 21,27%-ын алып, Франциядағы коммунистік президенттік үміткер үшін ең жоғары көрсеткішті тіркеді. 1975 жылдың 25 сәуірінде Монтрейде 78 жасында қайтыс болды.