Кіріспе

Луизиана штатында өлім жазасын қолдануға шолу. Өлім жазасы АҚШ-тың Луизиана штатында заңмен рұқсат етілген жаза. Заңмен рұқсат етілгеніне қарамастан, Луизианада 2010 жылдан бері атқарылған жазалар тоқтатылған, ал 2002 жылдан бері мәжбүрлі атқарылған жазалар болған емес. 2012 жылы Луизиана штатының өлім жазасын орындау тәртібіне қатысты сотқа шағым түскендіктен, атқару протоколдары сотта қаралып жатыр. Бұған қоса, кейбір фармацевтикалық компаниялар мен өндірушілер өз өнімдерін өлім жазасымен байланыстыруды қаламайды, осылайша штат өлімге әкелетін инъекциялық препараттарды алу мүмкіндігінен айырылды. Осыған қарамастан, Луизиана мемлекеттік университетінің 2018 жылғы сауалнамасы Луизиана азаматтарының көпшілігінің өлім жазасын қолдайтынын көрсетті. Соңғы атқарылған жаза 2010 жылы өзінің шағымдарынан бас тартып, өлім жазасын сұраған Джеральд Борделонға қатысты. Ол 2002 жылдан бері Луизиана штатында өлім жазасына кесілген жалғыз адам. 2024 жылдың 5 наурызында губернатор Джефф Лэндри азот газы мен электр тогы арқылы өлім жазасын орындауға рұқсат беретін заңға қол қойды. Бұл заң Луизианаға он төрт жылдық үзілістен кейін өлім жазасын қайтадан қолдануға мүмкіндік берді.

Құқықтық процесс

Прокуратура өлім жазасын сұрағанда, үкімді қазылар шешеді. Жаза тағайындау кезеңінде қазылар алқасы келісімге келмейтін жағдайда, өмір бойына бас бостандығынан айырылады, тіпті бір ғана қазы өлім жазасына қарсы болса да (қайта сот болмайды). Губернатор Луизиана штатының Кешірім және Шартты түрде босату жөніндегі кеңесінің пікірімен және келісімімен өлім жазасын жеңілдете алады. Губернаторға жазаны тоқтату үшін мұндай келісім қажет емес. Ерлерге арналған өлім жазасы Батыс Фелисиана округіндегі Луизиана мемлекеттік түрмесінде өтеледі. Әйелдерге арналған өлім жазасы Сент-Габриэльдегі Луизиана әйелдерінің түзеу мекемесінде өтеледі. Луизиана штатында өлім жазасы қазір Луизиана мемлекеттік түрмесінде орындалады. Луизианада өлім жазасын орындау тәсілі – улағыш инъекция. 2024 жылы губернатор Джефф Лэндри азот газы мен электр тоғын қоса, өлім жазасын орындаудың екі жаңа тәсілін бекітетін заңға қол қойды.

Атақты істер

2009 жылдың 29 тамызында – «Катрина» даулының төртінші жылдығында Орлеанс округінің қазылар алқасы Майкл Андерсонды 2006 жылдың 17 маусымында бес жасөспірімді қасақандықпен өлтіргені үшін бірінші дәрежелі кісі өлтірудің бес баптары бойынша өлім жазасына кесті. Осы бес кісі өлтіру оқиғасы, ел Нью-Орлеан дауылдан кейін жаңадан құрылыс жұмыстарын бастағанда болғандықтан, қаладағы зорлық-зомбылық қылмыстарына ерекше назар аударды және сол кездегі губернатор Кэтлин Бланко Луизиана Ұлттық гвардиясын шақырып, Нью-Орлеан полициясына қала көшелерін патрульдеуге көмектестірді. Бұл үкімнің ерекше маңызы болды, себебі он екі жылдан бері Орлеанс округінің қазылар алқасы алғаш рет адамды Луизиана штатының Анголадағы мемлекеттік түрмесіне жіберді. Кейіннен үкім өмір бойына түрмеге жабуға ауыстырылды, ал Андерсонның федералды прокурорлармен ынтымақтастығы және кісі өлтіруді іс жүзінде Телли Хэнктон жасағаны анықталғаннан кейін одан әрі жеңілдетілді. 2013 жылы Родрикус Кроуфордты бір жасар ұлын өлтіргені үшін соттау Каддо округіне және оның даулы көмекші округ прокуроры (ADA) Дейл Коксқа ұлттық назар аударды. Дейл Кокс капиталдық қылмыстарды қозғағаннан бері Луизиана штатының барлық өлім жазаларының үштен біріне жауапты және өлім жазасын жақтаушы. Кейіннен Кроуфорд ақталды.