Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрлері Юкатан қара айқайшысы немесе Гватемалалық қара айқайшысы (Alouatta pigra) – Орталық Америкаға тән айқайшы маймылдың бір түрі. Ол Белиз, Гватемала және Мексикада, Юкатан түбегінде және оның айналасында кездеседі. Ол мәңгі жасыл, жартылай жапырақты және төменгі жаңбырлы ормандарда өмір сүреді. Белиз елінде оны бабуин деп те атайды, бірақ Африкадағы бабуиндермен туыстық байланысы тығыз емес.
The Yucatán black howler, or Guatemalan black howler, (Alouatta pigra) is a species of howler monkey, a type of New World monkey, from Central America. It is found in Belize, Guatemala and Mexico, in and near the Yucatán Peninsula. It lives in evergreen, semideciduous and lowland rain forests. It is also known as the baboon in Belize, although it is not closely related to the baboons in Africa.
Сипаттама
Юкатан қара айқайлағышы – айқайлағыш маймыл түрлерінің ішіндегі ең ірісі және Жаңа әлем маймылдарының ең ірілерінің бірі. Юкатан қара айқайлағыштарының аталықтары Орталық Америкадағы кез келген басқа маймыл түрінен ірілеу келеді. Орташа есепте аталықтары салмағы , ал аналықтары салмағы шамасында болады. Денесі құйрығын есептемегенде арасында ұзын. Құйрығы арасында ұзын. Ересек аталықтары мен аналықтарының ұзын, қара шашы және жабыса алатын құйрығы болады, ал балаларының түктері қоңыр. Дауыс қоры еркек айқайлағыштың дауысын күшейтеді, осы арқылы көп энергия жұмсамай-ақ басқа аталықтарды анықтауға мүмкіндік береді, бұл өте маңызды, себебі жапырақтар аз энергия беретін тағам. Айқайлау негізінен таң және кешкі уақытта болады.
Өзімдікі
Юкатан қара айқайлаушысы Мексика мен Гватемаладағы Юкатан түбегіне жақын жерлерде мантиялы айқайлаушымен бірге қоныстанды. Осы бірге қоныстанудың қалай пайда болғаны және Юкатан қара айқайлаушысының ареалы неге сонша шектеулі екені туралы теория бар: Юкатан қара айқайлаушысының және Орталық Американың бөркет маймылының ата-бабалары Миоценнің немесе Плиоценнің соңында Оңтүстік Америкадан Орталық Америкаға көшіп келген. Алайда, Панама мойыны арқылы өту теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан біраз уақытқа жабылып, кейіннен шамамен екі миллион жыл бұрын көші-қонның келесі толқынына ашылды. Бұл кейінгі көшіп келгендер – қазіргі ақ бас капучиндердің, мантиялы айқайлаушылардың және Джеффридің өрмекші маймылдарының ата-бабалары – бұрынғы көшіп келгендермен бәсекелесіп, Юкатан қара айқайлаушысының (және Орталық Американың бөркет маймылының) ареалын шектеуге алып келді.