Теңсіз айырбас: Марксистік экономикадағы түсінік

Кіріспе

Марксистік экономикадағы термин

Теңсіз алмасу негізінен марксистік экономикада, сондай-ақ экологиялық экономикада (әсіресе экологиялық теңсіз алмасу ретінде) саудада жасырылған немесе оны қолдайтын қанау түрлерін білдіру үшін қолданылады. Теңсіз алмасу көбінесе баға деңгейі жоғары ел мен баға деңгейі төмен ел арасындағы кез келген сауда қанау болып есептеледі.

Эмпирикалық көрсеткіштер

Сауда шарттары. Бұл халықаралық нарықтарда тауарлар мен қызметтердің салыстырмалы бағаларын, атап айтқанда, елдің экспортының импорт бағаларына қатысты салмақталған орташа бағасын білдіреді. Бұл экспорттық баға индексінің импорттық баға индексіне қатынасы арқылы, базалық жылға шаққанда өлшеніп есептеледі. Өнімнің бірлік құнының талдауы, яғни тауардың соңғы нарықтық бағасына кіретін түрлі шығындардың құрамы (өнімді пайдаланатын немесе тұтынатын соңғы тұтынушыға баға). Мысалы, егер сату бағасының үлесінің өсуі тікелей өндіріс және тасымалдау шығындарынан бөлек, пайда, пайыз және жалға алу кірісін көрсетсе, онда саудадағы теңсіз алмасу үлкейген болуы мүмкін. Бірақ бұл оңай емес, себебі жалпы және таза кіріс-шығыстарды есептеуде "шығармашылық" тәсілдер қолданылады, сондықтан түрлі кірістер мен шығыстарды қандай шығынға жұмсалғанын немесе қандай қызмет кіріс тудырғанын анықтау қиындық тудыратын тақырыптарға жатқызылады. Әлеуметтік топтар мен топтар арасындағы таза табыстың үлесінің өзгеруі. Егер бір әлеуметтік топтың жалпы және таза табысы арасындағы айырмашылық басқа әлеуметтік топқа қатысты артса, онда байлыққа құқықтардың ауысуы жүзеге асып жатыр. Бұл өндірісте туындаған табыстың азаюына, айырбас (сауда) арқылы табыс беруге немесе салық салуға байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, бір әлеуметтік топтың жұмсаған нақты орташа еңбек сағаттарын сол әлеуметтік топтың алған таза табысымен салыстыруға болады. Елдің немесе жекелеген секторлардың өндіріс құрылымындағы үрдіс, яғни өнімнің тікелей өндірісімен байланысты емес капиталдық шығындардың көлемі, материалдарға, жабдықтарға және еңбекке (пайыз төлемдері, қосымша шығындар, сақтандыру, салықтар, жалға алу және т.б.) қосымша туындаған қаржылық шығындар. Басқа елдерге аударылған немесе басқа елдерден алынған таза пайданың, таза жалға алу кірісінің, таза пайыздық төлемдердің және таза мүліктік кірістің үлесі, мысалы, ЖІӨ мен ЖҰК арасындағы айырмашылық және төлемдер балансы деректері, сондай-ақ тауарлар мен қызметтердің импорты мен экспорты арасындағы айырмашылық арқылы көрсетіледі.

The terms of trade. This refers to the relative prices of goods and services traded on international markets, specifically the weighted average of a nation's exports relative to its import prices, as indicated by the ratio of the export price index to the import price index, measured relative to a base year. Accounting analysis of product unit values, i. e., the composition of the various costs included in the final market price of a commodity (the price to the final consumer who uses or consumes the product). If for example it is found that an increasing fraction of that sale price represents costs other than direct production and transport costs, but instead profit, interest and rent income, then unequal exchange in trade has probably increased. But because of the "creative" gross and net income & expenditure accounting that is done, this is often not easy, since various incomes and expenditures are included under headings which make it difficult to understand what the costs were actually for, or what activity gave rise to the incomes. The change in the shares of net income between social classes and groups. If the discrepancy between the gross and net incomes of one social class, relative to another social class, increases, then a transfer of claims to wealth is occurring. This could be due to less income generated in production, or to income transferred in exchange (trading), or to taxation. We can compare also the actual average labour hours put in by one social class, to the net income accruing to that social class. The trend in the cost structure of production of a country as a whole, or particular sectors, which refers to the amount of capital expenditures not directly related to the actual production of a product, i. e. financial costs incurred in addition to materials, equipment and labour (interest payments, incidental expenses, insurance, taxes, rents and the like). The proportion of net profits, net rents, net interest payments and net property income transferred to other nations or obtained from other nations, such as is shown for example by the discrepancy between GDP and GNI and by Balance of Payments data, and the difference between imports and exports of goods and services.

Тең емес алмасуды өлшеу

2022 жылы "Global Environmental Change" журналында Джейсон Хикель және авторлар тобы 1990-2015 жылдар аралығында әлемнің оңтүстігі мен солтүстігі арасындағы теңсіз алмасу мөлшерін анықтауға тырысты. Олардың зерттеулері көрсеткендей, теңсіз алмасу Солтүстік бағалары бойынша жылына 10 триллион доллардан асып, шикізат, энергия және еңбек күшінің сыртқа ағылуына себеп болады.

Сын

Питер Сомервилл "Капитализм, табиғат және социализм" журналында жариялаған мақаласында экологиялық теңсіз алмасу теориясын "шатастырған, ішкі тұйыққа түсірілген және жаһандық табиғатты пайдалану мен еңбек құлдықтаудың мәнін дұрыс емес бейнелейтін" деп сынады.