Кіріспе

Ирланд-американдық өнеркәсіпші (1803–1891)
Procter & Gamble компаниясының құрдас негізін қалаушысы

Джеймс Гэмбл (3 сәуір 1803 – 29 сәуір 1891) – ирланд-американдық сабын өнеркәсіпшісі. Оның әкесі, методист пасторы Джордж Гэмбл, отбасымен бірге Ирландиядағы экономикалық қиындықтардан қашуға шешім қабылдады. Олар 1819 жылы Америкаға көшіп келді. Гэмблдер Огайо өзенімен Иллинойс штатына бағытталған салалы қайықпен Цинциннати, Огайо қаласына келді. Оның отбасы ол ауруға шалдыққанда Цинциннатиде тоқтады. Қалада қалған әкесі балабақша ашты, ал Гэмбл сабын жасаушының шәкірті болды. Цинциннати сол кезде ірі шошқа сою орталығы болды және шам мен сабын жасауға қолданылатын көп мөлшерде шошқа майын өндірді. Ол Кенион колледжінде оқып, 1824 жылы бітірді және 1828 жылы жеке сабын өндіруге кірісті.

Проктер & Гэмбл

Гэмбл Уильям Проктермен туысқандық байланыс орнағаннан кейін бизнес құрды. Гэмблдің әйелі Элизабет Энн Норрис, Проктердің әйелі Оливия Норристің қарындасы болды. Екеуінің қайын атасы Александр Норрис 1837 жылы оларға бірлесіп бизнес ашуды ұсынды, осылайша Procter & Gamble компаниясы пайда болды. 20 жылдың ішінде компанияның айналымы 1 миллион долларға жетті. Ол Цинциннати қаласындағы Спринг-Гроув зиратына жерленген. Проктер, серіктесі Гэмблдан бұрын қайтыс болған, ол да Спринг-Гроув зиратына жерленген.

Отбасылық өмір

Гэмбл мен Элизабет Энн (Норрис) Гэмблдің он баласы болды. Гэмблдің тағы бір ұлы, Дэвид Гэмбл, Калифорния штатының Пасадена қаласында Гэмбл үйін салды. Гэмблдің немересі Уильям, неміс-американдық методист пасторы Уильям Насттың қызы Франческа Вильгельмина (Фанни) Настқа үйленді. Фанни Огайо штатының Берея қаласындағы Герман Уоллес колледжін бітірген алғашқы әйел болды. Цинциннатидегі методизмнің белсенді жақтаушыларының бірі ретінде Гэмбл Вествуд методистік шіркеуінің көрнекті мүшесі болды және Үлкен Цинциннати аймағында методистік шіркеулер салуға қаржы жұмсады.