Кіріспе
Nikkormat (жапонша Nikomat) – жапондық Nippon Kogaku K. K. компаниясының Nikon брендінің тұтынушыларға арналған нұсқасы ретінде шығарған камералар бренді. 1965 жылдан 1978 жылға дейін өндірілген Nikkormat камералары Nikon брендінің камераларына қарағанда қарапайым және қолжетімді болған, бірақ Nikon F сериялы камераларында қолданылатын объективтерді пайдалануға болатын.
Nikkormat (Nikomat in Japan) was a brand of cameras produced by the Japanese optics company Nippon Kogaku K. K., as a consumer version of the professional Nikon brand. Nikkormat cameras, produced from 1965 until 1978, were simpler and more affordable than Nikon branded cameras, but accepted the same lenses as the Nikon F series cameras.
Nikkormat өлшеу жүйесіне қатысты ескерту
Жарық өлшегіш токтың шамасын жарық мөлшеріне және үш пайдаланушы параметрлеріне байланысты көрсетеді: диафрагма, көзілдірік жылдамдығы және фильмнің сезімталдығы (фильм жылдамдығы). Көптеген камераларда үш пайдаланушы параметрінің әрқайсысы үшін жеке резистор және қозғалатын контакті болады. Nikkormat камерасында тек бір резистор және бір қозғалатын контакті бар: резистор бір сақинада орналасқан, ал контакті линза бекіткішінің айналасындағы концентрлі сақиналардың екіншісінде. Фильмнің сезімталдығы (жылдамдығы) мен көзілдірік жылдамдығы олардың мәндерін бір сақинада біріктіреді, ал диафрагма екінші сақинаның салыстырмалы орнын анықтайды. Бір ғана қозғалатын контактіні пайдалану сенімділікті арттырғаны болжамдалады. Сондай-ақ, бұл барлық параметрлердің бекіткіш сақиналарында орналасуын түсіндіреді.
Nikkormat FT компаниясы
Nikkormat FT – 1965-1967 жылдары Жапонияда шығарылған, механикалық (серіппелер, тісті шеңберлер, рычагтар) басқарылатын, қолмен фокусқа келтірілетін, иілгіш экспозицияны басқарумен жабдықталған SLR камера. Ол екі түсте қол жетімді болды: қара, хромдалған әрленумен және толығымен қара. Өлшегішсіз нұсқасы "Nikkormat FS" деп аталды. FT-нің габариттері: биіктігі 95 мм, ені 146 мм, тереңдігі 54 мм және салмағы 745 г. Бұл 1960-шы жылдардың ортасындағы көптеген бәсекелес әуесқойлар деңгейіндегі SLR-лерден, мысалы, 1964 жылғы Asahi (АҚШ-тағы Honeywell) Pentax Spotmatic-тен ірі және ауыр болды, бірақ ішкі компоненттердің сапасы FT-ге беріктік пен сенімділік сыйлады. FT металл жапқышы бар, тік қозғалысты, фокустық жазықтықтағы тездік диапазоны 1 – 1/1000 секунд, сондай-ақ B (балдырған) және флэшпен X синхрондау 1/125 секундты құрады. Nikkormat F сериясындағы камераларда Nippon Kogaku-ның басқа қолмен фокусқа келтірілетін SLR-лерінен айырмашылығы, объективтің бекіткішімен концентрлі жылдамдық сақинасы болды. FT-нің экспозицияны басқару жүйесі – "иінге келтіру" жүйесі, ол видоискательдің төменгі оң жағында тік қозғалатын гальванометрлік көрсеткіш арқылы кіріктірілген, ашық диафрагмалы, TTL, толық көрініс орташалаулы, кадмий сульфиді (CdS) жарық өлшегіштің көрсеткіштерін және нақты камера параметрлерін көрсетеді. Фотограф, қозғалысты тоқтату немесе бұлыңғыр ету үшін жапқыш жылдамдығын және/немесе бейнесінің тереңдігін (фокусты) басқару үшін линзаның диафрагмасын реттеді, ине екі қысқыш тәрізді жақшаның арасында орталыққа келгенше. Ине массиві видоискатель арқылы қарамай-ақ экспозицияны басқаруға мүмкіндік беру үшін пленканы кері орау дөңгелегінің жанындағы терезеде қайталанды. Бұл 1965 жылы өте жетілген және ұзақ қызмет ететін технология болды. Nippon Kogaku оны Nikkormat FT-нің барлық нұсқаларында кезең-кезеңмен жақсарта отырып қолданды. Nikon FM, FM2 және FM2N Nikon F сериялы ықшам SLR-лері 2001 жылға дейін тек жақсартылған видоискательді және орталық LED жүйесін пайдаланды. FT видоискателесінде де Nippon Kogaku-ның сол кездегі стандартты орталық 4 мм микропризмалық фокусқа көмектесуші құралы және 12 мм матовый фокус беті болды. Nikkormat FT Nikon F штык орнатуымен (1959 жылы Nikon F камерасында енгізілген) және "өлшеуге қосылу аяқкиімі" (немесе бейресми түрде "қоян құлақтары" деп аталатын) барлық линзаларды қабылдады. FT-де айнаны құлыптау мүмкіндігі болды, бұл кейбір арнайы линзаларды пайдалануға мүмкіндік берді, оларға қосымша видоискатель берілді. FT – Nippon Kogaku компаниясының кіріктірілген TTL жарық өлшегіші бар алғашқы SLR-і. Осы себепті Nippon Kogaku Nikkor Auto линзаларының диафрагмалық ақпаратын FT корпусымен автоматты түрде үйлестірудің жолын таба алмады. Сондықтан линзаларды орнату үшін арнайы дайындық процедурасы қажет болды. Біріншіден, линзаның ең үлкен диафрагмасы (ең кіші f саны) FT-нің жапқыш жылдамдық сақинасындағы пленканың сезімталдығы шкаласына сәйкес орнатылуы керек. Содан кейін FT-нің линза бекіткішін қоршап тұрған сақинадағы "өлшеуге қосылу тізбегі" толығымен оңға қарай итеріліп, линзаның диафрагма сақинасы "өлшеуге қосылу аяқкиімін" тізбекпен сәйкестендіру үшін f/5.6 күйіне алдын ала орнатылуы керек. Линзаның ең үлкен диафрагмасы әр ауыстырылған сайын қайта орнатылуы керектігін ескеріңіз. Бұл 1960-шы жылдардағы басқа SLR-лермен салыстырғанда өте қолайсыз болды. Қазіргі заманғы AF Nikkor автофокустық линзаларында (1986 жылы енгізілген) өлшеуге қосылу аяқкиімі жоқ, бірақ барлық G AF емес линзаларда аяқкиімді қайта орнату үшін екі бағыттау тесігі бар, бұл оларды барлық Nikon F бекіткішті камералармен 100% үйлесімді етеді. Көптеген AF Nikkor линзаларын FT-ге қолмен орнатуға және фокусқа келтіруге болады, бірақ бұл комбинация ашық диафрагмамен өлшеуді қамтамасыз ете алмайды; тек тоқтату арқылы өлшеуге болады. Nikon-ның ең соңғы 35 мм пленкалық SLR линзалары, AF Nikkor G (2000) типінде диафрагманы басқару сақинасы жоқ; және AF Nikkor DX (2003) типінде Nikon-ның цифрлық SLR-леріне арналған кескін шеңберлері бар, бірақ мүлдем дұрыс жұмыс істемейді. FT-де флэш-блоктармен синхрондау үшін екі PC терминалы болды: M және FP типті флэш-блоктар үшін барлық жылдамдықтарда M синхрондау (MF типі үшін 1/60 секунд) және электронды флэш-блоктар үшін нұсқаулық нөмірді қолмен басқару арқылы X синхрондау 1/125 секундта. Алайда FT-де флэш-блоктарды орнату үшін кіріктірілген аяқкиім болмады. "Nikkormat қосымша аяқкиімін" алдымен октанометр арқылы пентапризманың үстіңгі жағына бұрау керек. Бұл аяқкиім тек флэшті бекітеді. PC-ның сымы тиісті PC терминалына қосылуы тиіс. Бұл 1960-шы жылдардағы көптеген SLR-лер үшін қалыпты жағдай еді.
Никкормат ФС
Nikkormat FS, 1965-1971 жылдары өндірілген, кіріктірілген экспонометрінен, экспозиция туралы ақпарат жүйесінен және күзгүні құлыптау мүмкіндігінен айырылған FT моделі болды. Жаңа түсірілген кезде кіріктірілген экспонометрі болмағандықтан FS үлкен танымалдыққа ие болмады, бірақ осы себепті бүгін коллекционерлер үшін ол FT-ден сирек және құндырақ саналады.
Nikkormat FTN
Nikkormat FTN 1967 жылдан 1975 жылға дейін өндірілді. Ол Nikkor линзаларының «қоян құлағы» типтес бекітілу процедурасын жеңілдетті. Камерадағы экспонометрдің байланыс тірегі линзадағы экспонометрлік аяқпен сәйкестендірілуі керек еді, бірақ FTN-де линзаның максималды диафрагмасын қолмен алдын ала орнату қажет болмады. Оның орнына, линзаны орнатқаннан кейін, линзаның диафрагмалық сақинасын ең кішкентай диафрагмаға (ең үлкен f саны) және содан кейін ең үлкенге (ең кішкентай санға) айналдыру қажет еді, бұл линза мен FTN дұрыс жұптасып (Nippon Kogaku оны линзаның максималды диафрагмасын индекстеу деп атады) және экспонометр дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін. Бұл жүйе қазіргі фотографтарға қиындық тудыруы мүмкін, бірақ ол бұрынғыдан тиімді әрі оңай болды және 1960-шы және 1970-ші жылдардың Nikon және Nikkormat фотографтары үшін табиғиға айналды. Сонымен қатар, FTN экспонометрлік жүйені классикалық Nikon 60/40 пайыздық орталық салмақты стильге жетілдірді. Видоискательге +/– артық/жетіспейтін экспозиция белгілері және жапқыш жылдамдығы туралы ақпарат қосылды. FTN сонымен қатар (сатып алу кезінде немесе зауыттың сервистік орталықтарында ауыстыру арқылы) жарқыраған тұрақты видоискательді экрандарды таңдау мүмкіндігін ұсынды: Nippon Kogaku стандартты J түрі – орталық 4 мм микропризмалық фокустауға көмектеседі, сонымен қатар 12 мм-лік сызылған шеңбер экспонометрдің орталық салмақтық аймағын көрсетеді, немесе A түрі – орталық 3 мм-лік бөлінген кескінмен қашықтық өлшегіш және 12 мм-лік сызылған шеңбер.
Nikkormat FT2
1975-1977 жылдары жасалған Nikkormat FT2 камерасының пентапризма қаптамасының үстіне бекітілген «жеңілдік ұясын» (hot shoe) қосты, екі синхронизация терминалын біріктірді және жарық өлшегіш батареясын уытты емес күміс батареяға – бір 1,5 В S76 немесе SR44 – ауыстырды. ASA реттегіші бұрынғы модельдерге қарағанда құлыптағыш және ыңғайлы жылғышпен жабдықталды. Алдынғы тетік пластикалық тұтқасымен дөңгеленді. FT2 камерасының видоискателегі де Nippon Kogaku компаниясының жаңа стандартты K типіндегі фокустау экранына өзгертілді, оған 3 мм-лік бөлінген кескінмен арақашықтықты өлшеуге арналған және 1 мм-лік микропризмалық шеңбермен фокустауға көмектесетін құралдар, сондай-ақ жарық өлшегіштің орталық салмақтау аймағын көрсететін 12 мм-лік шеңбер салынған. Соңғы ұсақ өзгеріс – жоғарғы жарық өлшегіш дисплейіне «+» және «-» белгілерін қосу болды. FT2 камерасына енгізілген көптеген шағын жақсартулар тікелей FTn моделіне қатысты клиенттердің ұсыныстарын ескере отырып жасалды.
Nikkormat FT3
Nikkormat FT3, 1977 жылы бірнеше ай ғана өндірілген (бірақ 1978 жылы дилерлік қордан жаңасын алуға болатын), Nippon Kogaku SLR-дің ең қысқа өндіріс кезеңін көрсетті. FT3, FT2-ге негізінен ұқсас болды, бірақ ол 1977 жылы енгізілген Автоматты Индекстеу (AI) мүмкіндігіне ие Nikkor линзаларын қолдады. AI Nikkor линзаларында линзаның диафрагма сақинасында сыртқы "өлшеу байланыстыру тізбегі" болды, ол FT3 линза тақтасын айналдыратын сақинадағы сыртқы "өлшеу байланыстыру рычагін" итеріп, линзаның орнатылған диафрагмасы туралы ақпаратты жіберді. Көптеген AF Nikkor автофокус линзалары да AI типті екенін ескеріңіз. Олар FT3-те қолмен фокус режимінде дұрыс орнатылып, өлшенеді. Дегенмен, Nikon-ның ең соңғы SLR линзалары, AF Nikkor G және AF Nikkor DX типтері AI типті емес. Олар орнатылады, бірақ дұрыс жұмыс істемейді. FT3, Nikon компаниясының толыққанды жаңадан құрастырылған F сериялы ықшам фотокамераларының біріншісі – 1977 жылдың соңында ықшам корпусқа ие, жаңа Nikon FM-нің шығуына дейін уақытша шешім болды. Өлшеу жүйесі сол кездегі ең жақсы жүйелердің бірі деп есептелді, сондықтан Nikkormat FT3 кәсіби және әуесқой фотографтардың арасында өте танымал камера болып қала берді.
Nikkormat EL (Қазақстан Республикасы)
Nikkormat EL – 1972-1976 жылдары Жапонияда шығарылған, электромеханикалық (кейбір қатты күйдегі электроника, бірақ көбінесе пружиналар, тіректер мен рычагтар) басқарылатын, қолмен фокус және қолмен экспозицияны басқару немесе диафрагма басымдығымен автоматты экспозициялау мүмкіндігі бар SLR камера. Ол екі түсте қол жетімді болды: қара, хромдалған әрленумен және толығымен қара. EL-дің өлшемдері: 93,5 мм биіктік, 145 мм ен, 54,5 мм тереңдік және 780 г салмақ. Бұл 1970-ші жылдардың ортасындағы көптеген басқа SLR камералармен салыстырғанда үлкен және ауыр болды. Nippon Kogaku-ның алғашқы электрондық автоэкспозициялық камерасы ретінде EL-ге батарея қажет болды (бір 6V PX28 немесе айна қораптың төменгі жағында бір 4SR44) оның электрондық басқарылатын, металл жалаты, тік қозғалыс, фокустық жазықтыққа орналасқан қақпағының жылдамдығын 4 секундтан 1/1000 секундқа дейін (сонымен қатар, Bulb және флэшпен синхрондау 1/125 секундта) басқару үшін. Батарея сонымен қатар камераның жұптасқан «ине көрсеткіші» экспозиция өлшеу жүйесін қуатпен қамтамасыз етті. Бұл видоискаторда көрінетін тік шкала бойынша бағытталған екі инеден тұрады. Қолмен басқару режимінде қара ине камераның 60/40 пайыздық орталық салмақтағы кадмий сульфидті (CdS) жарық өлшегіші ұсынған қақпақ жылдамдығын көрсетті, ал мөлдір жасыл ине камераның қазіргі (нақты) қақпақ жылдамдығын көрсетті. Содан кейін фотограф инелер тураланғанша қақпақ жылдамдығын және/немесе линзаның диафрагмасын реттейді, осы кезде дұрыс экспозицияға қол жеткізіледі. Автоматты режимде EL-дің қара инесі камераның жарыққа байланысты автоматты түрде орнатылған қақпақ жылдамдығын және пайдаланушы орнатқан линзаның диафрагмасын көрсетеді. Жасыл ине тек «A» режимінде екенін көрсетті. Жарық өлшегіштің көрсеткіштерін алғаннан кейін де фильмді дұрыс экспозициялау үшін қолмен басқарылатын камераны орнату екі қадамды қажет етеді. 1965 жылы Konica AutoReflex (Жапонияда Autorex) камерасында алғаш рет пайда болғанда, процесті жеңілдеткен автоэкспозиция жүйелері үлкен пайда әкелді. Nikon-ның автоэкспозиция жүйесі 1972 жылы EL шығарылғанда жетілдірілді және ұзақ уақыт бойы қолданылды. Nippon Kogaku/Nikon 2006 жылға дейін Nikon FE, FE2 және FM3A Nikon F сериялы компактты SLR камераларында диафрагма басымдығымен автоматты экспозициялауды, одан әрі дамыта отырып, қолдана берді. Басқа өндірушілердің бірінші буын электрондық автоэкспозициялық SLR камералары сияқты, EL батареяларды тез сарқындыратыны үшін танымал болды; кейінгі модельдерде энергияны тиімді пайдаланатын электроника қолданылды. EL батареясыз да өте шектеулі түрде жұмыс істей алатынын ескеріңіз: толық механикалық режимде, тек бір қақпақ жылдамдығымен (белгісіз, 1/90 секундқа орнатылған) және жарық өлшегішсіз. Қазіргі Nikkormat FTN сияқты (жоғарыда қараңыз), EL барлық «қоян құлағы» Nikkor линзаларын қабылдады (орнату кезінде линзаның диафрагма сақинасын екі рет бұру қажет болды), ал оның видоискаторында J немесе A типті тұрақты фокус экрандарын таңдауға болады.
Nikkormat ELW
Nikkormat ELW, 1976-1977 жылдары өндірілген, Nikon AW 1 автоматалық орағышты қабылдау үшін өзгертілген EL моделі болды, бұл секундына екі кадрға дейін пленканы мотормен жылжытуға мүмкіндік берді. ELW сондай-ақ автоматты жапқыш жылдамдығының диапазонын сегіз секундқа дейін кеңейтті, ал оның видоискателе жаңа стандартты фокус экранымен, K түрімен жабдықталды (жоғарыда Nikkormat FT2-де қараңыз).
Nikon EL2
Nikon EL2 1977-1978 жылдары өндірілді және ELW моделімен дерлік бірдей болды, бірақ оған жылдам реакция жасайтын кремний фотодиодты жарық өлшегіш сенсорлары қосылды, сондай-ақ жаңа автоматты индекстеу (AI) мүмкіндігіне ие Nikkor линзаларын қолдауға мүмкіндік берді (Nikkormat FT3 моделіне жоғарыда қараңыз). EL2 Nikkormat атауын қолдануды тоқтатты (Nikkormat FT3 – Nikkormat желісінің соңғы моделі), бұл камераларды Nikon таңбасы бар, көбірек танымал модельдерден ерекшелендірді. Nikon EL2 бір жылдық өндірістен кейін Nikon FE моделімен алмастырылды.
Құрылыс тарихы
1959 жылы Nippon Kogaku өзінің алғашқы 35 мм SLR, кәсіби деңгейдегі Nikon F камерасын шығарды. F моделі 1959 жылы қолжетімді болған барлық SLR технологиялық жетістіктерін (автоматты диафрагма линзалары, жылдам қайта оралатын айна және көз деңгейіндегі пентапризмалық видоискатель) механикалық тұрақтылығымен, сенімділігімен және оптикалық сапасымен біріктіріп, толыққанды жиынтыққа айналдырды. Оған сонымен қатар әлемдегі ең толық аксессуарлар жиынтығы кірді, оның ішінде ауыстырылатын видоискатель бастары, видоискатель экрандары, моторлы жетектер, сыртқы жарық шамдары, үлкен пленкалық қаптар және соңында елуден астам Nikkor линзалары кірді. F камерасы тез арада кәсіби фотографтар, әсіресе фотожурналистер және оны алуға шамасы жететін әуесқойлар арасында танымал 35 мм камераға айналды. Дегенмен, кәсіби SLR нарығы – шағын нарық. Nikkor 50 мм f/2 линзасымен жабдықталған Nikon F камерасының бағасы 1959 жылы 359,50 АҚШ долларына тең болды (1959 жылғы 359,5 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> баламалы), ал сол кезде АҚШ-та жаңа автомобильдердің бағасы 2500 АҚШ доллары шамасында болды. Көптеген әуесқой фотографтар Nikon камерасын алуға мүмкіндік таппады. Nippon Kogaku тұтынушыларға арналған камера брендін ұсынуға тырысты; 1963 жылдан бастап Nikkorex SLR камерасын Mamiya компаниясы жасады, бірақ Nippon Kogaku және оның дистрибьюторлары сатты. Бастапқыда бұл камералар тұрақты линзалармен және кіріктірілген экспонометрмен жабдықталған, бірақ 1963 жылы Nikkorex F (Mamiya компаниясы жасаған) ұсынылды; ол Nikkor F байонетімен толық үйлесімді және Nikon F стиліне ұқсас болды, бірақ үлкенірек болды. Кейінгі өндірістің сапасы жақсы болғанына қарамастан, Nikkorex бренді маркетингтік сәтсіздікке ұшырады. Nippon Kogaku компаниясының тұтынушыларға арналған камералар желісіне жасаған екінші әрекеті толығымен өз үйінде жобаланып, өндірілді. 1965 жылғы Nikkormat FS және FT үлгілері Nikon F-ке ұқсас өлшем мен салмаққа ие болды, пентапризмалық видоискательмен жабдықталды және F байонетімен толық үйлесімді болды. Қымбат Nikkormat FT үлгісі линза арқылы экспозицияны өлшеу мүмкіндігін ұсынды. Алайда, олар Nikon F-ке қарағанда кәсіби деңгейдегі мүмкіндіктері аз болды, тұрақты видоискательге ие болды және моторлы жетектерді қабылдамады. Nippon Kogaku әуесқойлар арасында біршама жетістікке жетті, бірақ 1970 жылдардың ортасына қарай қалған Nikkormat үлгілері Nikons деп қайта аталды және өндіріс тоқтатылды.
Ағымдағы жағдай
Nikkormat F сериясы қазіргі таңда классикалық дизайн деп есептеледі және пленкалық фотографтардың арасында әлі де танымал. Егер оларды дұрыс пайдаланбаса, Nikkormat әуесқой деңгейіндегі SLR үшін өте сирек механикалық бұзылуларға ұшырайды. Оларға қалыпты жұмыс істеу үшін, тіпті бүгін, өндірілгеннен кейін 30-40 жыл өткен соң да, Canon FTb, Pentax Spotmatic және Minolta SR T 101 сияқты басқа жапондық механикалық SLR-лерге ұқсас, ара-тұра тазалау, майлау және реттеу (CLA) қажет. Дегенмен, F сериясы, әсіресе экспонометр электроникасы, толыққанды берік емес. Егер олар бұзылса немесе тозығы жетсе, жөндеу қиын болуы мүмкін, басқа Nikkormat корпустарын пайдалану қажет болуы мүмкін, бірақ CLA және жөндеу қызметтері әлі де қолжетімді. Nikkormat EL сериясы да берік және сенімді болды, бірақ барлық бірінші буын автоэкспозициялы SLR-лер сияқты, олар жақсы электроникасы бар кейінгі буынға қарағанда ыңғайлырақ емес. Ескі механикалық SLR-лердің өлшемі мен салмағындай, бірақ кейінгі автоэкспозициялы SLR-лерге қарағанда мүмкіндіктері аз болғандықтан, EL-дер қазіргі таңда жаңа Nikon FE және FE2 сияқты танымал емес. Nikkormat-тар әлі де қолданушылар нарығында кеңінен қолжетімді. FS, AI түрі және толығымен қара түсті корпустар салыстырмалы түрде сирек кездеседі және олардың бағасы жоғары. Nikkormat-тар коллекцияға жиналады, ал мұқият сақталған үлгілерін табу қиын.