Кіріспе

Нью-Йорк қаласы метро станциясы Манхэттенде.

Орталық парк Солтүстік – 110-шы көше станциясы (жоғарыдағы белгілерде 110 St–Central Park North деп көрсетіледі) – Нью-Йорк қаласы метросының IRT Lenox Avenue желісіндегі станциясы, 110-шы көше мен Lenox Avenue қиылысында, Гарлемнің оңтүстік жиегінде, Манхэттенде орналасқан. Бұл станцияға барлық уақытта 2 және 3 пойыздары тоқтайды. Орталық парк Солтүстік – 110-шы көше станциясы 1900 жылы мақұлданған қаланың алғашқы метро желісінің бір бөлігі ретінде Interborough Rapid Transit Company (IRT) үшін салынған. 110-шы көшенің оңтүстігіне қарай созылған туннельдің құрылысы 30 тамызда, ал сол жылдың 2 қазанында солтүстікке қарай созылған туннельдің құрылысы басталды. Станция 1904 жылдың 23 қарашасында ашылды. 1910 жылы станцияның платформасы ұзартылды. Орталық парк Солтүстік – 110-шы көше станциясында бір аралдық платформа және екі жол бар. Станция плитка және мозаикамен әсемделген. Платформадан Lenox Avenue даңғылының 110-шы және 111-ші көшелермен қиылысатын жерлерге шығуға болады.

Құрылыс және ашылу

Нью-Йорктегі метро желісін салуды жоспарлау 1864 жылы басталған. Метро жобаларын Уильям Барклай Парсонс басшылығындағы инженерлер тобы жасады, ол Rapid Transit Commission-ның бас инженеры болған. Жоспарда Нью-Йорк қалалық әкімдігінен (Төменгі Манхэттеннен) Үстіңгі Батыс жаққа дейін метро желісін салу көзделген, онда екі тармақ солтүстікке қарай Бронксқа дейін жетеді. 1897 жылы жоспар ресми түрде қабылданды, ал 1899 жылдың соңында заңдық даулар шешілді. Осы жоспар метро құрылысын жүргізуді және желі ашылғаннан бастап 50 жылға пайдалануға жалға алу құқығын сақтауды қарастырды. Жер қазу жұмыстары салыстырмалы түрде оңай болды, себебі метро Ленокс даңғылының бір жағында орналасқан және кедергі келтіретін көшелік теміржол болған жоқ. Бастапқыда станция Ист-Сайд аймақтық және экспресс пойыздарымен қызмет көрсететін. Аймақтық пойыздар қалалық әкімдіктен Ленокс даңғылына (145-ші көшеге) дейін қатынайтын. Экспресс пойыздардың оңтүстік терминалы South Ferry немесе Atlantic Avenue-де, ал солтүстік терминалы 145-ші көшеде немесе West Farms-та (180-ші көшеде) орналасқан. 1906 жылы 145-ші көшеге бағытталған экспресс пойыздары жойылып, West Farms экспресс пойыздары Бруклиндегі Atlantic Avenue-ге дейін жүріп өтті.

Қызметтердің өзгеруі және станцияларды жаңарту

1909 жылы Нью-Йорк мемлекеттік қызмет комиссиясы жолаушылар тығырылуын азайту мақсатымен бастапқы IRT метросының бойындағы станциялардағы платформаларды ұзартуды ұсынды. 1910 жылдың 18 қаңтарында IRT-нің құрылыс шартында жасалған өзгерістерге сәйкес, компания станция платформаларын он вагондық экспресс және алты вагондық қалалық пойызға сыйымды етуге міндетті болды. Платформаларды ұзартуға 1,5 миллион доллар (қазіргі шақта миллион долларға тең), ал қосымша кіреберістер мен шығу орындарын салуға 500 000 доллар (қазіргі шақта миллион долларға тең) жұмсалды. Бұл жаңарулар сыйымдылықты 25 пайызға арттыруы күтілді. 110-шы көше – Орталық парк Солтүстік станциясының платформасы солтүстікке қарай 44 метрге (145 фут) ұзартылды. 1918 жылы Таймс-сквер – 42-ші көшенің оңтүстігінде Бродвей – жетінші авеню желісі ашылды, ал бастапқы желі H әрпіндей жүйеге бөлінді. Қалалық пойыздар Саут-Ферриге, ал экспресс пойыздар Бруклинге жаңа Кларк-стрит туннелі арқылы бағытталды. Қала әкімшілігі 1940 жылдың 12 маусымында IRT-нің жұмысын өз қолына алды. IRT бағыттарына "R типі" вагондары енгізілгеннен кейін нөмірленген белгілер тағайындалды. Вагон паркінде әр бағыт үшін нөмірленген белгілері бар роллсайн тақталары орнатылды. Алғашқы R12 вагоны 1948 жылы пайдалануға берілді. Бұрын Батыс Фермдерге бағытталған Уайт Плейнс Роуд бағыты 2-ші, ал Ленокс даңғылы – 145-ші көше бағыты 3-ші болып белгіленді. Нью-Йорк қалалық көлік басқармасы (NYCTA) 1956 жылы станция платформаларының жиектеріне флуоресцентті шамдар орнату жоспарларын жариялады. 1959 жылы 2 және 3 бағыттары экспресс болып өзгертілді. 1959 жылдың қараша айында Варшау құрылыс компаниясы IRT желілеріндегі он бес кіреберіс/шығу орындарын, оның ішінде 110-шы көше станциясындағы үшеуін (111-ші көше кіреберісінде екеуі және 110-шы көше кіреберісінде біреуі) алып тастауға келісімшарт алды. Бұл қалалық деңгейде жүргізілген, көлік жүргізушілерінің жаяу өткелдерді көруіне кедеріс келтіретін киосктерді жою жөніндегі бастаманың бір бөлігі болды. 1998 жылдың 2 наурызынан бастап туннельдің жарылған еденімен бірге қайта құрылымдалу жұмыстары жүргізілді. Бұл көп жылдар бойы сақталған су мәселесін шешу үшін жасалды. Гарлем ағысы және басқа да жер асты суларының болуынан су тасқыны, зақымдану және сіңу проблемалары туындады, бұл кейде қызмет көрсетуді тоқтатуға әкеп соқты. Жобаға 82 миллион доллар жұмсалды және ол 1998 жылдың 12 қазанында аяқталды. Қайта құрылымдалу кезінде көптеген пойыздар IRT Лексингтон даңғылы желісі арқылы басқа бағытқа ауыстырылды, ал пойыздар IRT Бродвей – жетінші авеню желісіндегі 137-ші көше – Сити колледж станциясына бағытталды. Ленокс даңғылы желісінің екі жолы кезекпен қызметтен шығарылды және осы кезеңде аймақтағы басқа желілерге қосылатын қосымша шаттл автобустары жұмыс істеді.

Өрт

2020 жылдың 27 наурызында солтүстік бағытта келе жатқан 2-ші желінің пойзы Central Park North–110th Street станциясына кірген кезде өртеніп, машинисті қаза қылды, кем дегенде 16 адам жарақат алды және станцияға ауыр зақым келтірді. Оқиғаның себебін анықтау үшін өртке қастандық жасау мүмкіндігі де қарастырылды, себебі жақын жердегі станцияларда да бірнеше өрт тіркелген болатын.