Кіріспе

Американдық тарихшы және саясаттанушы (1918–2014)

Джеймс Макгрегор Бернс (3 тамыз 1918 – 15 шілде 2014) – американдық тарихшы және саясаттанушы, президенттік өмірбаян жазушы және көшбасшылықты зерттеу саласындағы сарапшы. Ол Уильямс колледжінің зейнеткер профессор, Вудро Вильсон атындағы үкімет кафедрасының профессоры және Мэриленд университетінің қоғамдық саясат мектебіндегі Джеймс Макгрегор Бернс көшбасшылық академиясының еңбек еткен ғалымы болды. 1971 жылы Бернс Американың 32-ші президенті Рузвельт туралы «Бостандық үшін күрескен» еңбегі үшін Пулитцер сыйлығы мен Тарих және өмірбаян саласындағы Ұлттық кітап сыйлығын алды. Бернс көшбасшылықты зерттеудегі назарды ұлы адамдардың қасиеттері мен іс-әрекеттерінен, көшбасшылар мен олардың қолдаушылары арасындағы өзара іс-қимылға, ортақ мүдделерді қамтамасыз етуге бағытталған серіктестікке ауыстырды. Ол көшбасшылық теориясының транзакциялық, трансформациялық, ұмтылыстық және болашақты көре білуші мектептеріне қосқан үлесімен әйгілі болды.

Әскери қызмет

Уильямс колледжін бітіргеннен кейін Бернс Юта штатының конгрессмені Эйб Мёрдоктың Вашингтондағы стажёры болып бір жыл жұмыс істеді. Ол Гарвардта бір жыл оқыды, содан кейін Колорадодағы Соғыс Еңбек кеңесінде алты ай жұмыс істеді.

Академиялық мансап

Гарвардта саяси ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, Бернс 1947 жылы Уильямс колледжінің профессорлық құрамына қосылды және 40 жылға жуық оқытып, 1986 жылы зейнетке шықты. Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болған ол, Америка саяси ғылымдар қауымдастығының және Халықаралық саяси психология қоғамының президенті қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Америка философиялық қоғамының сайланған мүшесі еді. 1990 жылдардың басында Мэриленд университетінде дәріс берді, онда ол Omicron Delta Kappa (ODK) қатарына қабылданды және Джеймс Макгрегор Бернс атындағы Лидерлік академиясымен құрметтелді. 2004 жылы ODK-ның жоғары наградасы – Laurel Crowned Circle Award сыйлығына ие болды. 2010 жылы Рузвельт институты мен Америка тарихшылары қоғамы бірлесіп табыс еткен, қоғамдық маңызы бар Америка тарихындағы көрнекті жазу өнері үшін Артур М. Шлезингер кіші атындағы сыйлықты жеңіп алды.

Саяси мансап

Либерал болған Бернс 1958 жылы Массачусетс штатының 1-ші округінен Демократиялық партияның кандидаттығына түсіп, сәтті бола алмады. Ол сол кездегі АҚШ сенаторы Джон Ф. Кеннедимен танысып, оның қайта сайлануына протестанттардың қолдауын алуға көмектесті, ал Кеннеди оған католиктердің қолдауын алуға көмектесті. Бернс Кеннедидің 1960 жылы жарық көрген өмірбаянын жазуға жеке мүмкіндік алды, онда Кеннедиді "касса машинасыдай қарапайым", "тыныш, ширақ, тиімді – кейде тіпті жалықтыратын", "әдетте тым көп ойлы және жүрексіз" деп сипаттайды. Бұл Кеннедидің әйелі Джекиді ашуландырды, ол Бернстің оны "дұрыс бағаламағанын" айтты. Бернс 1935 жылы Массачусетс штатындағы Лексингтон орта мектебін бітіріп, содан кейін Уильямс колледжінен бакалавр, ал Гарвард университетінен философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның бірінші әйелі Джанет Томпсонмен төрт баласы болды, оларды Уильямстаунда тәрбиеледі. 1964 жылы ол Нью-Йоркте белгілі палеонтолог Джордж Гейлорд Симпсонның қызы Джоан Симпсон Майерспен танысты, ол президент Джон Фицджеральд Кеннеди туралы бестселлер болған кітабы үшін оны сұхбатқа алды. Төрт жылдан кейін Бернс пен Майерс Уильямстаундағы отбасылық үйлері Хай Моуингте үйленді және келесі ширек ғасыр бойы бірге өмір сүрді. Өмірінің соңында ол өзінің әріптесі және ұзақ жылдар бойы серіктесі болған профессор Сьюзан Даннмен бірге тұрды және бірінші әйелімен жақын достығын сақтап қалды. Бернс сонымен қатар АҚШ Конституциясының жиырма екінші түзетуін жоюды ұсынды, бұл АҚШ президенттеріне үш немесе одан да көп мерзімге сайлануға мүмкіндік берер еді.