Аарон Бёрр: Тарихи роман

Кіріспе

1973 жылғы Гор Видалдың романы

"Бёрр: Роман" – Гор Видалдың 1973 жылғы тарихи романы. Ол АҚШ тарихының дәстүрлі негізін қалаушылар туралы қалыптасқан бейнелеуге қарсы тұрады. Роман Арон Бёррдің құрастырған ойдан шығарылған естеліктері арқылы 19 ғасырдың басындағы АҚШ халқының, саясатының және оқиғаларының суретін салады. 1974 жылы Ұлттық кітап сыйлығына ие болды. "Бёрр" – Видалдың "Империяның баяндамалары" атты жеті томдық сериясының алғашқы кітабы. Осы серияда Видал АҚШ-тың империялық тарихын зерттеп, түсіндірді. Серияның қалған алты тарихи романы: "Линкольн" (1984), "1876" (1976), "Империя" (1987), "Голливуд" (1990), "Вашингтон, округ Колумбия" (1967) және "Алтын ғасыр" (2000).

Сипаттама

Бёрр атақты анти-геройді тартымды және ар-намысты джентльмен ретінде бейнелейді, ал оның замандас оппоненттерін өлшеулі адамдар ретінде көрсетеді; осылайша, Джордж Вашингтон – қабілетсіз әскери шенеунік, көптеген шайқастарын ұтырған генерал; Томас Джефферсон – Бёррға қарсы жасалған жалған айыптаманы қолдап, куәгерлерге сыбырлаған және пара алған екі жүзді, әсіресе қараңғы және педант екі жүзді; ал Александр Гамильтон – заңсыз туған, аса амбициялы оппортунист, саясаттағы өрлеуі генерал Вашингтонның көмегімен болды, содан кейін Бёрр-Гамильтон дуэлінде (1804 жылдың 11 шілдесі) қаза тапқанға дейін. Дұшмандықтар Бёррдің алғашқы жеңісіне қарамастан, 1800 жылғы президенттік сайлауда сайлаушылар алқасында оның және Томас Джефферсонның арасында тең дауыс болған кезде туды. Тең дауысты бұзу үшін, Александр Гамильтон басымдық танытқан Өкілдер палатасы отыз алты рет дауыс берді, осылайша Джефферсонды АҚШ президенті етіп сайлады және процедуралық тәртіп бойынша Бёррды АҚШ вице-президенті етіп тағайындады. Саяси интригалардың қазіргі оқиғасы 1833 жылдан 1840 жылға дейін, Джексон демократиясы кезінде, елге опасыздық ісінен кейін бірнеше жыл өткен соң орын алады. Баяндаушы – Чарльз Шермерхорн Шкайлер, Нью-Йорктегі Аарон Бёррдің заң фирмасында жұмыс істейтін амбициялы жас заңгер. Чарли Шкайлер саяси байланысы бар отбасынан емес, саясатқа және заңның қалай жүзеге асырылатынына бейжай қарады. Барға түсу емтиханына күмәнданып, Шкайлер газет тілшісі болып жұмыс істейді, сонымен бірге АҚШ-тан Еуропаға көшіп кету үшін сәтті жазушы болуды армандайды. Құқық қорғау органдары бұл туралы "Ар-оңай" газетінде жазған. Ван Бюрен 1836 жылғы АҚШ президенттік сайлауына үміткер болғандықтан, оның саяси жаулары, әсіресе газет баспасы, Шкайлерді 1834 жылы жетпістен асқан қарт Бёррден Ван Бюрен туралы ұятты фактілерді жинауға шақырады. Ақшалай сыйлыққа уәде беріліп, Шкайлер вице-президент Ван Бюреннің Бёррдің заңсыз ұлы екенін дәлелдейтін памфлет жазуды ойлайды, осылайша Ван Бюреннің саяси мансабы аяқталады. Шкайлер өзіне құрметпен қарайтын Бёррді құрметтеу мен көп ақша алу үшін оған сатқындық жасау арасында қысылады, осылайша ол сүйген әйелін Еуропадағы жаңа өмірге алып кетеді. Оқиғаның соңында Чарли Шкайлер Аарон Бёрр, Мартин Ван Бюрен және өзінің кейіпкері туралы, әлемдегі адам ретінде Чарльз Шкайлер туралы күткеннен де көп біледі. "Мессия" (1954), "Джулиан" (1964) және "Жаратылыс" (1981) романдарындағыдай, Бёррдің (1973) отарлаушы халқы, олардың дәуірі мен жерлері ертегінің кейіпкерінің естеліктері арқылы ұсынылады. Бүкіл оқиға барысында, повесть Мэтью Ливингстон Дэвиспен бірге жазылған "Аарон Бёррдің естеліктері" (1837) тақырыбында тематикалық параллельдерді ұсынады. Бёррдегі оқиғалар мен сюжеттің көптеген эпизодтары тарихи: Томас Джефферсон құл сатуға қатысқан және өз құл әйелдерінен бала тудырған; Континенттік армияның генералы Джеймс Уилкинсон Испания Корольдігінің қос агенті болған; Александр Гамильтон әрбір саяси қарсыласымен жекпе-жекке шақырылған, олар оны жамандады деп ойлаған; және Аарон Бёрр АҚШ-қа қарсы опасыздық жасады деп сотталды және ақталды, осылайша Бёррдің (1807) елдің оңтүстік-батыс аумақтарындағы империясы үшін жасалған қастандық оқиғасы аяқталды. Бёррдің "Эпилог" бөлімінде Видаль көп жағдайда тарихи кейіпкерлердің іс-әрекеттері мен сөздері олардың жеке құжаттары мен тарихи жазбаларына негізделгенін айтады. Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы әкелерінің дәстүрлі, мифтік бейнесіне қарсы шығудан басқа, Бёрр романының ең даулы аспектісі – Александр Гамильтонның Бёрр және оның қызы Теодосия туралы уәде еткендігі туралы дәлелсіз мәлімдеме.

Burr portrays the eponymous anti hero as a fascinating and honorable gentleman, and portrays his contemporary opponents as mortal men; thus, George Washington is an incompetent military officer, a general who lost most of his battles; Thomas Jefferson is a fey, especially dark and pedantic hypocrite who schemed and bribed witnesses in support of a false charge of treason against Burr, to whom he almost lost the presidency in the 1800 United States presidential election; and Alexander Hamilton is a bastard born, over ambitious opportunist whose rise in high politics was by General Washington's hand, until being fatally wounded in the Burr–Hamilton duel (July 11, 1804). The enmities were established when, despite Burr's initial victory in the voting, the presidential election of 1800 was a tied vote in the Electoral College, between him and Thomas Jefferson. To break the tied electoral vote, the House of Representatives—dominated by Alexander Hamilton—voted thirty six times, until they elected Jefferson as the U. S. President, and, by procedural default, named Burr as the U. S. Vice President. The contemporary story of political intrigue occurs from 1833 to 1840, in the time of Jacksonian democracy, years after the treason trial. The narrator is Charles Schermerhorn Schuyler, an ambitious young man working as a law clerk in Aaron Burr's law firm, in New York City. Charlie Schuyler is not from a politically connected family, and is ambivalent about politics and about how law is practiced. Hesitant about taking the examination for admission to the bar, Schuyler works as a newspaper reporter, all the while dreaming of becoming a successful writer, so that he can emigrate from the U. S. to Europe. Important to the intrigues of the plotters are the allegation that Vice President Martin Van Buren is the bastard son of Aaron Burr; the veracity or falsity of that allegation; and its usefulness in high government politics. Because Van Buren is a strong candidate for the 1836 United States presidential election, his political enemies, especially a newspaper publisher, enlist Schuyler to glean personally embarrassing facts about Van Buren from the aged Burr, a septuagenarian man in 1834. Tempted with the promise of a fortune in money, Schuyler thinks about writing a pamphlet proving that Vice President Van Buren is an illegitimate son of Burr, and so end Van Buren's political career. Schuyler is torn between honoring Burr, whom he admires, and betraying him to gain much money, and so take the woman he loves to a new future in Europe. At story's end, Charlie Schuyler has learned more than he had expected about Aaron Burr, about Martin Van Buren, and about his own character, as a man in the world, as Charles Schuyler. As in the novels Messiah (1954), Julian (1964), and Creation (1981), the colonial people, their times, and the places of Burr (1973) are presented through the memoirs of a character in the tale. Throughout the story, the narrative presents thematic parallels to The Memoirs of Aaron Burr (1837), co written with Matthew Livingston Davis. Many of the incidents of story and plot in Burr are historical: Thomas Jefferson was a slaver who fathered children with some of his slave women; the Continental Army General James Wilkinson was a double agent for the Kingdom of Spain; Alexander Hamilton regularly was challenged to a duel, by most every political opponent who felt slandered by him; and Aaron Burr was tried for and acquitted of treason against the U. S., consequent to the Burr Plot (1807) for an empire in the south western territories of the country. In the "Afterword" to Burr, Vidal states that, in most instances, the actions and words of the historical characters represented are based upon their personal documents and historical records. Moreover, besides challenging the traditionalist, mythical iconography of the Founding Fathers of the United States, the most controversial aspect of the novel Burr is the unsubstantiated claim that Alexander Hamilton gossiped about Burr and his daughter, Theodosia, practicing incest—which character assassination supposedly led to their mortal duel; killing Hamilton ended the public life of Aaron Burr.

Қабылдау

Нью-Йорк Таймс газетіне жазған рецензиясында Кристофер Леман Хаупт романды "тарихи қиялдың керемет үлгісі" деп бағалап, сюжетін "шебер жасалған механизм" деп атады, бірақ сонымен қатар "шамадан тыс қиялдауға бой алған және ұқыпсыз аяқталуы" бар екенін айтты. Осы басылымда Джордж Денджерфилд Видальдің тарихи деректерді тым көп пайдаланғанын сынап, романның "жаңағы қиял ретінде болғанда әлдеқайда жақсырақ" екенін пікір білдірді. Kirkus Reviews романы "ақылға қонымды кітап" деп сипаттап, сол кездегі Уотергейт даулы оқиғасы мен "ұлттық наразылықтың күйі" ескеріліп, белгілі бір мемлекеттік қайраткерлерге жасалған сынның уақтылылығын атап өтті.