Кіріспе

Америкалық жазушы, журналист, өмірбаяншы және лектор (1857–1944)

Ида Минерва Тарбелл (5 қараша 1857 – 6 қаңтар 1944) – американдық жазушы, зерттеуші журналист, өмірбаяншы және лектор. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы прогрессивтік дәуірдің жетекші реформаторларының бірі және зерттеуші журналистиканың негізін қалаушылардың бірі болды. Мұнай өнімінің қарқынды дамыған кезеңінде Пенсильванияда туған Тарбелл ең белгілісі 1904 жылы жарық көрген «Стандарт Ойл компаниясының тарихы» кітабымен танымал. Кітап алғаш рет 1902–1904 жылдары McClure's журналында мақалалар сериясы түрінде жарияланды. Тарихшы Дж. Норт Конвей бұл кітапты «зерттеуші журналистиканың шедеврi» деп атады, ал тарихшы Дэниел Ергин – «Америка Құрама Штаттарында жарық көрген бизнес туралы ең ықпалды кітап» деп бағалады. Бұл еңбек Standard Oil монополиясын таратуға және 1906 жылғы Хепберн заңының, Манн-Элкинс заңының қабылдануына, Федералдық сауда комиссиясының (FTC) құрылуына және Клейтон монополияға қарсы заңының қабылдануына үлкен үлес қосты. Тарбелл 64 жылдық өмірінде бірнеше өмірбаян жазды. Ол Мадам Ролан мен Наполеонның өмірбаянын жазды. Тарбелл «күшті адамдардың шындығы мен ниеттерін анықтауға болады» деп сенді. Ол осы шындықты «мағыналы әлеуметтік өзгерістерге» алып келетіндей етіп жеткізе алатынына көз жеткізді. Ол Авраам Линкольн туралы көптеген кітаптар мен еңбектер жазды, оның ішінде оның ерте өмірі мен мансабына арналғандары да бар. Standard Oil компаниясы туралы және Джон Д. Рокфеллер туралы жазған зерттеулерінен кейін ол U.S. Steel компаниясының төрағасы Элберт Генри Гэри және General Electric компаниясының президенті Оуэн Д. Янгтың өмірбаянын жазды. Көп жазатын және лекция оқитын Тарбелл мұнай өнеркәсібі, тарифтер, еңбек шарттары сияқты күрделі тақырыптарды алып, оларды ақпараттық және оңай түсінілетін мақалаларға бөліп жазуымен танымал болды. Оның мақалалары McClure’s Magazine және The American Magazine журналдарының таралымын арттырды, ал көптеген кітаптары американдық оқырмандардың арасында кең танылды. McClure’s Magazine журналында жазушы және редактор ретінде сәтті мансаптан кейін Тарбелл басқа бірнеше редакторлармен бірге The American Magazine журналын сатып алып, жариялады. Тарбелл сонымен қатар сол кездегі 48 штатының барлығына лекциялық сапарлар жасап, соғыстың зымияны, әлемдік бейбітшілік, американдық саясат, трестер, тарифтер, еңбек шарттары және әйелдер мәселелері сияқты тақырыптарда сөз сөйледі. Тарбелл кәсіби ұйымдарға қатысып, екі Президенттік комитетте қызмет етті. Ол Авторлар лигасының (қазіргі Авторлар гильдиясы) құрылуына көмектесті және 30 жыл бойы Қалам мен щетка клубының президенті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлттық қорғаныс кеңесіндегі президент Вудро Вильсонның әйелдер комитетіне қызмет етті. Соғыстан кейін Тарбелл 1921 жылы президент Уоррен Г. Хардингтің жұмыссыздық конференциясында қызмет етті. Ешқашан үйленбеген Тарбеллдің іс-әрекеттері көбінесе феминистік көзқарасқа ие деп есептеледі, әйелдердің сайлау құқығы қозғалысын сынға алғанмен.

Ерте өмір және білім

Ида Минерва Тарбелл 1857 жылдың 5 қарашасында Пенсильвания штатының Эри округіндегі фермада, мұғалім Эстер Энн МакКаллоу және мұғалім, ағаш шебері, кейіннен мұнаймен айналысқан Франклин Саммер Тарбелл отбасында дүниеге келді. Ол анасының әкесі, шотланд-ирландтық пионер Уолтер Рэли МакКаллоудың ағаш үйінде туды. Оның әкесінің алысқан ата-бабалары 17 ғасырда Жаңа Англияға қоныстанған. Тарбелл әжесінен олардың Джордж Вашингтонның штабындағы мүше, сондай-ақ алғашқы американдық епископальдық епископ Сэр Уолтер Рэлиден тарағанын естіген. Тарбеллтің үш кіші інісі болды: Уолтер, Фрэнклин және Сара. Уолтер әкесі сияқты мұнаймен айналысты, ал Сара суретші болды. Ида Тарбеллдің Пенсильванияның мұнайлы аймақтарындағы ерте өмірі, кейіннен Standard Oil Company және еңбек құқықтары туралы жазғанда маңызды рөл атқарды. 1857 жылғы экономикалық дағдарыс Тарбелл отбасына ауыр соққы болды, себебі банктер жабылып, Тарбеллдер жинаған ақшаларын жоғалтты. Ида туған кезде Франклин Тарбелл Айовада отбасылық шаруашылықты салған болатын. Франклин Айовадағы үйді тастап, Пенсильванияға қайтуға мәжбүр болды. Ақшасы болмағандықтан, ол Иллинойс, Индиана және Огайо штаттары арқылы жүріп оралды және ауылдық мектептерде сабақ беріп өзін асырады. Ол 18 айлық саяхатынан шаршап келгенде, жас Ида Тарбелл оған: «Кетіп қал, жаман адам!» деді. 1859 жылы Пенсильванияда мұнай ағыны басталғанда Тарбеллдердің бағы өзгерді. Олар Пенсильванияның батыс аймағында жаңа мұнай кен орындары ашылғанда өмір сүрді, бұл аймақтық экономиканы түбірімен өзгертті. Ол өзінің өмірбаянында мұнайдың «алдамшылар, алаяқтар, барлық түрдегі жамандықтарды пайдаланушылар үшін бай алаңы» екенін жазды. Тарбеллдің әкесі алғашқыда ағаштан мұнай сақтау резервуарларын салу үшін өзінің шеберлігін пайдаланды. Отбасы Франклиннің шеберханасы бар шатырда, 25 мұнай ұңғымасы бар мұнай алаңында тұрды. Мұнай құмда, шұңқырларда және көл-көлдерде барды. Тарбелл бұл тәжірибе туралы былай деп жазды: «Адамзаттың ешбір саласы өзінің алғашқы күндерінде сұлулықты, тәртіпті, әдептілікті мұнай өндіруден гөрі бұзған емес». 1860 жылы Иданың әкесі отбасымен бірге Пенсильвания штатының Рузвилл қаласына көшіп барды. Рузвиллде болған оқиғалар Ида Тарбеллге терең әсер етті. Қаланың негізін қалаушы және көршісі Генри Роуз мұнай іздеу кезінде оттың сорғыдан шыққан табиғи газға тиюінен жараланды. Роуз бірнеше сағат өмір сүрді, бұл оған өсиет жазуға және жол салу үшін басқа қоныс тұрғындарына миллион долларлық мүлкін қалдыруға жеткілікті уақыт берді. Барлығы 18 адам қаза тапты, ал Тарбеллдердің анасы Эстер үйлерінде біріне күтім жасады. Тағы бір оқиғада үш әйел ас үйдегі жарылыстан қаза тапты. Тарбеллге мәйіттерді көруге рұқсат берілмеді, бірақ ол әйелдер жерленгенге дейін күтіп тұрған бөлмеге тығылып кірді. Тарбелл өмірінің соңына дейін қорқынышқа ұшырады. 1869 жылы Рузвиллдегі мұнай ағыны аяқталғаннан кейін отбасы Титусвиллге (Пенсильвания) көшіп барды. Тарбеллдің әкесі Пенсильвания штатының Питхолдағы бұрынғы Бонта қонақ үйінен әкелген ағаш және жиһазды пайдаланып, 324 Main Street мекенжайында отбасылық үй салды. Тарбеллдің әкесі кейіннен Венанго округінде мұнай өндіруші және өңдеуші болды. Франклиннің бизнесі, көптеген шағын кәсіпкерлер сияқты, 1872 жылғы теміржолдар мен ірі мұнай компаниялары арасындағы Оңтүстік жақсарту компаниясының схемасынан зардап шекті, нәтижесінде «Кливленд жаулауы» немесе «Кливленд қырғыны» деп аталған төрт ай ішінде Standard Oil өзінің 26 Кливлендтің 22 бәсекелесін жұтып қойды. Кейіннен Тарбелл бұл оқиғаны өзінің жазбаларында айқын еске түсірді, онда ол Standard Oil компаниясының басшыларын әкесін және көптеген шағын мұнай компанияларын бизнестен шығару үшін әділетсіз тактика қолданды деп айыптады. Оңтүстік жақсарту компаниясы тәуелсіз мұнайшылар үшін мұнай тасымалдау бағасын көтеру үшін теміржолдармен жасырын жұмыс істеді. Оңтүстік жақсарту компаниясының мүшелері тарифтерді өтеу үшін және тәуелсіздерді бизнестен шығару үшін жеңілдіктер алды. Франклин Тарбелл Оңтүстік жақсарту компаниясына қарсы шерулерге қатысты және Standard Oil теміржол цистерналарын құлатты. Пенсильвания үкіметі ақырында Оңтүстік жақсарту компаниясын таратуға көшті. Тарбеллдер қоғамдық өмірге белсенді қатысты, тыйым салушылар мен әйелдер құқығын қорғаушыларды қабылдады. Оның отбасы Harper's Weekly, Harper's Monthly және New York Tribune жазылымдарына ие болды, және Ида Тарбелл осы басылымдарда Азамат соғысының оқиғаларын қадағалап отырды. Тарбелл сондай-ақ отбасылық жұмысшылардың жатақханасына тығылып кіріп, Police Gazette газетін оқыды – сенсациялық таблоидты. Оның отбасы мәсіхшілер болып, аптасына екі рет шіркеуге барып тұрды. Эстер Тарбелл әйелдер құқығын қолдады және Мэри Ливермор және Фрэнсис Э. Уиллард сияқты әйелдерді қабылдады. Ида Тарбелл зиялы болды, бірақ сынып тақтасында тәртіпсіздік танытты. Тарбеллдің өзінің мәлімдемесіне сәйкес, ол сабақта аз назар берді және көбінесе сабақтан қашып жүрді, бір мұғалім оны түзеткенше: «Ол күні менің өзім туралы ащы шындықты айтты, және мен оның көзіне тіке қарап, ешқандай сезімді көрсетпеуге тырыстым, бірақ бұрынғыдан да артық ұялдым». Тарбелл ғылымға қызығушылық танытты, және Пенсильваниядағы ландшафтты мектепте білгенімен салыстыра бастады. «Міне, мен күтпеген жерде мағынасы бар жерге келдім. Бала кезімнен бері өсімдіктер, жәндіктер, тастар менің сыртқа шыққанда көретінім, үйге әкеліп басқан, құтыларға салып, үйді толықтырған нәрселер еді. Олар зерттеуге арналған пәндер екенін есімде жоқ. Мектеп кенеттен қызықты болды». Тарбелл Титусвиллдегі жоғары мектептің үздік түлегі болып бітірді және 1876 жылы Аллегени колледжінде биологияны оқуға түсті, онда 41 студенттің арасында ол жалғыз әйел болды. Тарбелл эволюциялық биологияға қызығушылық танытты, балалық шағындағы үйінде микроскоппен көп уақыт өткізді және ғылымға деген қызығушылығы туралы былай деді: «Шындықты іздеу менде туды, адамның ең маңызды іздеуі». Тарбеллдің профессоры, Джеремия Тинглей, оған колледждің микроскопын зерттеу үшін пайдалануға рұқсат берді, және Тарбелл оны Common Mudpuppy-ны зерттеу үшін пайдаланды, бұл бір футтық амфибия, ол екі жақтан да жеңілді және эволюциялық байланыс саналды. Тарбелл Аллегениде көшбасшылық танытты. Ол 1876 жылы Kappa Alpha Theta әйелдер қауымдастығының Mu тарауына негіз салды. Ол сонымен қатар білімге арналған және «Spes sibi quisque» латын фразасымен жазылған кампустағы екінші курс тасын орнатуға жетекшілік етті, бұл «Әркім өзінің үміті» дегенді білдіреді. Ол жазушы Маргарет Фуллер Оссоли атымен аталған Ossoli Society әйелдер әдеби қоғамының мүшесі болды және қоғамның Mosaic басылымы үшін жазды. Тарбелл 1880 жылы А. Б. дәрежесімен және 1883 жылы М. А. дәрежесімен бітірді. Тарбелл кейіннен университет басқармасында қызмет ету арқылы университетті қолдады, ол алғаш рет 1912 жылы сайланды. Ол басқармаға сайланған екінші әйел болды және осы лауазымды үш он жылдан астам уақыт бойы сақтап қалды.

Ерте мансап

Тарбелл қоғамға пайдалы болуды көздеп мектепті тастады, бірақ қалай істеу керектігін білмей, мұғалім болды. Тарбелл мансабын 1880 жылдың тамызында Огайо штатының Польша қаласындағы Польша одағы семинариясының директоры ретінде бастады. Мектеп орта мектеп және жергілікті мұғалімдерге білім беру курстарын ұйымдастырды. Тарбелл геология, ботаника, геометрия, тригонометрия пәндерін, сондай-ақ грек, латын, француз және неміс тілдерін оқытты. Екі жылдан кейін мұғалімдік қызметтің өзіне тым ауыр екенін түсініп, үйіне қайтты. Жұмыс жүктемесінен шаршап, жалақының аздығына ашуланып, ата-анасынан қарыз алуға мәжбүр болды. Тарбелл Пенсильванияға оралды, онда Нью-Йорк штатының Чаутауква қаласындағы үйден оқу курстарына арналған оқулық қосымшасы – The Chautauquan журналының редакторы Теодор Л. Фладпен танысты. Тарбеллдің отбасы ересектер білімін және өздігінен оқуды қолдайтын қозғалыспен жақсы таныс болған. Ол Фладтың басылымға жазу туралы ұсынысын қуана қабылдады. Бастапқыда Тарбелл Пенсильвания штатының Медвилл қаласындағы бас кеңседе екі апта, ал қалған екі аптаны үйде жұмыс істеді. Бұл оған үйде микроскоппен биологияны зерттеуді жалғастыруға мүмкіндік берді. 1886 жылы ол бас редактор болып тағайындалды, оның міндеттеріне түзеу оқу, оқырмандардың сұрақтарына жауап беру, белгілі бір сөздердің дұрыс айтылуын қамтамасыз ету, шетел тіліндегі тіркестерді аудару, кейіпкерлерді анықтау және сөздерді түсіндіру кірді. Тарбелл өзінің жазу стилін және даусын қалыптастырғаннан кейін журналға қысқа мақалалар жаза бастады, содан кейін ұзақ материалдарға көшті. Оның алғашқы мақаласы – 1886 жылдың желтоқсан айында жарық көрген «Цинциннатидің өнеркәсібі мен өнері». Стив Вайнбергтің «Тарбеллдің сенімділігін қабылдау» кітабында айтылғандай, осы кезде Тарбелл өмірі бойы сақтайтын стильді қалыптастырды: «Тарбелл өзінің мақалаларына, эсселеріне және кітаптарына өзінің тұрақты әділдігіне негізделген моральдық мазмұнмен толықтыратын. Бұл әділдік кейде икемсіздікке ұқсаса да, оның реформаға ұмтылысын, Рокфеллермен болашақтағы қақтығысындағы маңызды элементті қозғады». Тарбелл әйелдердің рөліне қатысты өзінің қарама-қайшылықты көзқарастарын көрсеткен екі мақала жазды. Тарбеллдің «Изобретатель ретінде әйелдер» мақаласы 1887 жылдың наурыз айында The Chautauquan журналында жарияланды. Мэри Лоу Дикинсонның мақаласында патент алған әйелдердің саны шамамен 300-ге жуық екені және әйелдер ешқашан табысты өнертапқыштар бола алмайтыны туралы мәлімдеме жасалғанда, Тарбеллдің қызығушылығы оянды және ол өз зерттеуін бастады. Тарбелл Вашингтон қаласындағы Патент кеңсесіне барып, бөлім басшысы Р. С. Макгиллмен кездесті. Макгилл 2000-ға жуық әйелдің тізімін жасаған еді. Тарбелл мақалада былай деп жазды: «Білуге және сенуге тұрарлық үш нәрсе: әйелдер көптеген пайдалы бұйымдарды ойлап тапқан; бұл патенттер күмәнді еркек ойларының күмәндануынша, ‘киім-кешек пен ас үй’ құрылғыларымен ғана шектелмейді; өнертабыс – әйелдің үлкен мүмкіндіктері бар сала». Тарбелл 1887 жылдың сәуір айында осы мақаласын журналистикадағы әйелдер туралы материалмен толықтырды. Мақалада тарих, журналистиканың тәжірибесі және кеңестер берілді, соның ішінде журналистика әйелдер үшін ашық алаң болғанымен, олардың көз жасын тез төгіп, әлсіз көрінуіне болмайтыны ескерілді. Тарбелл «жалданып алынған қыз» болудан бас тартып, Теодор Фладпен туындаған даудан кейін өз жолын табуды шешті. Тарбелл әкесінің жалдамалы жұмысшы болудан гөрі өз ісімен айналысудың жақсы екенін айтқан философиясын ұстанды. Ол шабыт пен жазу тақырыбы ретінде Гермен де Сталь және мадам Роланд сияқты тарихтағы әйелдерді зерттеуді бастады. Фладпен туындаған даудың нақты себебі құпия болып қала береді, бірақ оның бірі – Фладтың ұлының есімін Тарбеллдің есімінен жоғарырақ Масткейде көрсетуі болуы мүмкін. Тағы бір болжам бойынша, оның отбасысы одан кек алуға себеп бар екенін айтты.

1890 жылдары Париж

Шаутауканның қауіпсіздігін тастап, Тарбелл 1891 жылы 34 жасында Парижге көшіп, өмір сүрді және жұмыс істеді. Ол «Шотаукван» клубынан келген үш әйел доспен бірге Рю-дю-Соммерардағы пәтерде тұрды. Пәтер Пантеон, Париждің Нотр-Дам соборы және Сорбоннаға бірнеше квартал қашықтықта орналасқан. Бұл Париждегі қызықты кезең болды. Эйфель мұнарасы 1889 жылы салынып аяқталған еді. Тарбелл мен оның достары Дега, Моне, Мане және Ван Гог сияқты импрессионистердің өнерін тамашалады. Тарбелл суреттердің түсін былай сипаттады: «көк және жасыл түстер өте жарқын және күшті болғандықтан, тіпті айқайлағандай». Тарбелл Мулен-Руждағы канкан биін тамашалады және отбасына жазған хатында Марк Твеннің «Шетелдегі кінәсіздер» кітабындағы сипаттамасын оқуға кеңес берді, өйткені ол туралы өзі жазуды ұнатпады. Тарбелл Парижде белсенді әлеуметтік өмір сүрді. Ол және оның пәтердестері ағылшын және француз тілдерін білетін адамдардың тілдік дағдыларын жаттықтыру үшін тіл салонын ұйымдастырды. Оның үй иесі, мадам Бонне, әйелдер мен басқа тұрғындар үшін апта сайын кешкі ас берді. Тұрғындардың арасында Мысырдан келген жас жігіттер де болды, соның ішінде Мысыр билеушісінің туысы Саид Туссум да бар еді. Тарбелл болашақ француз тарихшысы және Смит колледжінің профессоры Чарльз Даунер Хазенмен танысып, мүмкін романтикалық қарым-қатынас құрды. Тарбелл Парижде жазушы ретінде мансап жасауға кірісті. Ол өзін асырау үшін Питтсбург Диспетчер, Цинциннати Таймс Стар және Чикаго Трибьюн сияқты бірнеше американдық газетке жазды. Тарбелл 1891 жылдың желтоқсан айындағы «Скрибнерс» журналында «Франция Адоре» атты әңгімесін жариялады. Бұл жұмыстардың бәрі, сондай-ақ жеке сабақтар Тарбеллге алғашқы өмірбаянын – Мадам Роланд туралы кітабын жазуға көмектесті: Француз төңкерісі кезінде ықпалды салонның жетекшісі. Тарбелл тарихтан әйелдердің есімдерін шығаруды қалады. Оның зерттеулері оны Роланның ұрпағы Леон Марильермен таныстырды, ол Роланның хаттары мен отбасылық құжаттарына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Марильер Тарбеллді Роланның Ле Клостағы жылдық эстатесіне шақырды. Тарбелл Парижде білімін жалғастырды және француз тарихшылары қолданатын зерттеу және тергеу әдістерін үйренді. Тарбелл Сорбоннада лекцияларға қатысты, оның ішінде Француз төңкерісінің тарихы, 18 ғасыр әдебиеті және кезеңдік сурет салу бойынша лекцияларды тыңдады. Ол француз тарихшыларынан дәлелдерді анық және убедительно ұсынуды үйренді. Тарбелл Мадам Роланд туралы білгендері оның дүниетанымын өзгертті. Ол өмірбаянын Роландқа деген құрметпен бастады, бірақ зерттеулерін жалғастырған сайын көңілі түсіп қалды. Тарбелл Роланд күйеуінің пікірін қолдағандықтан, ол ойлағандай тәуелсіз ойшыл емес екенін және зорлық-зомбылыққа, Террорға және өзінің өліміне әкелетін жағдай жасауда кінәлі екенін анықтады. Ол Роланд туралы былай деп жазды: «Бұл әйел зорлық-зомбылыққа ең тұрақты ықпал еткендердің бірі болды, өзінің мақсаттарына жету үшін осы қорқынышты революциялық күшті, мені таң қалдыратын және қорқытатын, пайдалануға тіпті құштар болды, өзін және достарын қажет болмай қалғанда оны бақылауға жеткілікті күшті деп балалықпен сендірді. Менің өзіме деген сенімділігіме ең ауыр соққы революцияны құдайдың қаруы деп санаудан айырылғаннан келді. Дүниенің алты күнде жаратылмағанын білгеннен бері мен ақыл-ой және рухани жағынан осылай күйзелген емеспін». Осы уақытта Тарбеллға жаман хабар келді, содан кейін шок болды. Франклин Тарбеллдің серіктесі өз-өзіне қол жұмсады, бұл Франклинді қарызға батырып жіберді. Кейіннен 1892 жылдың шілдесіндегі газетте Тарбеллдің туған қаласы Титусвилл су тасқыны мен өрттен толыққанды қирағандығы хабарланды. 150-ден астам адам қаза тапты, және ол отбасының да қаза тапқан болуынан қорқады. Мұнай сағасы суға толып, судағы жанғыш заттар жанды да жарылды. Тарбелл «Қауіпсіз!» деген бір сөзді білдіретін жеделхат алғанда тынышталды. Оның отбасы мен үйі аман қалды.

МакКлюр журналы

Тарбелл баспагер Сэмюэл МакКлюр басқаратын синдикатпен мақалалар жариялаған, ал МакКлюр француздардың үлкен қоғамдық жұмыстарды қалай жүргізетінін сипаттаған Месье Альфандтың «Париж көшелерін салу» атты Тарбелл мақаласын оқыған. МакКлюр таңғалып, әріптесі Джон С. Филипске: «Осы қыз жазуға өте қабілетті. Біз оны біздің журнал үшін жұмыс істеуге көндіруіміз керек» деді. Ол айтқан журнал – Philips екеуінің орта сынып оқырмандарына ұнату үшін жаңадан іске қосуды жоспарлап отырған McClure's Magazine еді. МакКлюр Тарбелл өзіне жұмыс істегісі келетін жазушының дәл осындай екеніне көз жеткізген соң, 1892 жылы Францияға бару жоспарымен келгенде, оның үйіне барып, жаңа журналдың редакторы лауазымын ұсынды. Тарбелл МакКлюрді «көшпенді от» деп сипаттады. Ол сапарынан кешігіп, пойызға үлкермей, Женеваға бару үшін Тарбелден 40 доллар қарыз алды. Тарбелл өзінің демалысына жинаған ақшаны қайта көрмейтінін ойлады, бірақ оның кеңсесі келесі күні сол ақшаны жіберді. Тарбелл бастапқыда Роландтың өмірбаянын аяқтау үшін ұсыныстан бас тартты, бірақ МакКлюр әлгі іске бейілді болды. Содан кейін McClure's журналының көркемдік директоры Август Джакаси Тарбеллге журналдың тұңғыш нөмірін көрсетті. МакКлюр журналының редакторы болудың орнына, Тарбелл журналға тәуелсіз мақалалар жаза бастады. Ол Париждегі әйел зиялылары мен жазушылар, сондай-ақ ғалымдар туралы мақалалар жазды. 1893 жылы «Бостон транскрипті» үшін жазған «Парижтік әйел журналист» сияқты мақалалары әйел журналистер мен жазушыларға үлгі болады деп үміттенді. Ол 1893 жылғы мақаласы үшін Луи Пастермен сұхбаттасып, Пастердің үйіне барып, журнал үшін оның отбасылық суреттерін қарады. Пастердің болашаққа қатысты пікірлерін білу үшін ол тағы да оның алдына барды. Бұл материал «Болашақтың шегінде» атты тұрақты репортажға айналды. Репортажға Эмиль Зола, Альфонс Доде және Александр Дюма-ұлы да сұхбат берді. Тарбелл журналдың Париждегі өкілі қызметін атқарды. Кейін Тарбеллге Франсис Ходжсон Бернеттің орнына жастар редакторы лауазымы ұсынылды. Мадам Роландтың өмірбаянын аяқтағаннан кейін Тарбелл үйіне оралып, McClure's журналына жылдық 3000 доллар жалақымен жұмысқа орналасты.

Жазу стилі мен әдістемесі

Тарбелл жазудағы қатаң еңбек этикасымен танымал болды. Тарбеллдің ғылымдағы алғашқы білімі оның зерттеулеріне ғылыми көзқарас ұсынуына мүмкіндік берді. Оның айтқан әр сөзі фактілермен негізделгендіктен, оның ерте туындылары фактілерге батып кеткендей сипатталды. Оның әдісі де ғылыми және журналдардың мерзіміне қатысты талаптармен басшылыққа алынды. Ол күн сайын "Жауап беру қажет" жинағынан жиырмаға дейін хат жазатын. Тарбелл зерттеу жұмыстарын өте мұқият жүргізді. Линкольнның өмірбаянын жаза бастаған кезде, ол қайтыс болғанына бар-жоғы 30 жыл ғана өткен еді, ал Тарбелл Линкольннің замандастарымен сұхбаттасу үшін алыс-жақын жерлерге сапар шекті. Оның зерттеулері 300-ден астам құжатты, соның ішінде жарияланбаған сөздерді, хаттарды, суреттерді және жеке оқиғаларды ашты. Тарбелл өмірбаяндарында дұрыс таңдалған анекдоттарды пайдалану арқылы кейіпкерлеріне жан беруге және жаңа перспективалар ұсынуға қол жеткізді. Тарбелл өмірбаян жазғанда, жазушының "өз ойынан сол адам туралы білетіннің бәрін жоюдан бастауы керек, оны бұрын естімегендей бастауы керек. Содан кейін бәрі жаңа, таза. Осы жаңа материалды оқып, сана жаңаша түсінеді" деп кеңес берді. Тарбеллдің анекдоттарды қосуы оның кейіпкерлеріне жаңа көзқарас сыйлады. Тарбелл Линкольн туралы мақалалардың дұрыстығын оларға ақпарат берген адамдарға жіберу арқылы екі рет тексерді. Тарбеллдің жазуы бір өмірбаяншы тарапынан әділ және кәсіби деп сипатталды (бірақ кейінірек кейбір сарапшылар оны қорытындыларын қолдау үшін деректерді таңдап алды деп айыптады), ал оның әдістері басқа да тергеуші журналистерді оқыту үшін кеңінен қолданылды. Standard Oil компаниясының бизнес-практикаларын зерттеу және ұсыну кезінде ол өзінің материалдарын тарихи құжаттама және баяндама ретінде көрсетуді қалады. Тарбеллдің үкіметтік құжаттар, сот процестері және сұхбаттар арқылы корпорацияларды зерттеу әдісі құпия корпорация мен жауаптан қашқан бас директордың құпиясын ашты. Тарбелл зерттеу материалдарымен жабылған үстелде жұмыс істеуді ұнататын. "Стандарт Ойл тарихы" еңбегін жазатын кезде Тарбелл үйден жұмыс істеді, күніне бір рет МакКлюр кеңсесіне баратын. Нью-Йорктегі үйінде ол серіктес үстелінде қағаздар үйірісімен бүлінген иілген ағаш орындықта отырды. Тарбелл қажетті кітаптарды, транскрипттерді және кесінділерді жинап, оларды ретке келтіріп, жазатын. Бір тарауды аяқтап, тапсырғаннан кейін, ол материалды қайта қарап, келесі бөлімі үшін қайтадан реттейтін. Коннектикут фермасында Тарбелл күнге толы кітапханадағы махоган үстелде жұмыс істеді.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Чарльз Клейннің "Арыстан мен тышқан" (1905) атты саяси пьесасы Тарбеллдің "Стандарт Ойл" компаниясы туралы мақалалар сериясы "МакКлюр" журналында жарияланғаннан кейін көп ұзамай сахнаға қойылды, және сюжеті оның күресіне негізделген деп есептелді. (Оның атауы Эзоп мысалының атынан алынған.) 686 үздіксіз қойылымы Нью-Йорктегі кез келген американдық пьеса үшін рекордты көрсетті, ал төрт труппа пьесаны гастрольдік сапарға шығарды. "Мас тарих" телешоуының 5-маусымының 6-бөлімі "Күшсіздер" деп аталады, онда Шеннон Вудворд Тарбелл рөлін сомдайды. Джон Габрус баяндамасын жасады.

Таңдалған мақалалар

"Цинциннатидің өнер және өндіріс салалары". Chautauquan, 1886 жылғы желтоқсан, 160–62 бб. "Ойлап табушы әйелдер". Chautauquan, 1887 жылғы наурыз, 355–57 бб. "Журналистикадағы әйелдер". Chautauquan, 1887 жылғы сәуір, 393–95 бб. "Пастер үйінде". McClure's Magazine, 1893 жылғы қыркүйек, 327–40 бб. "Париж көшелерінде". New England Magazine, 1893 жылғы қараша, 259–64 бб. "Қылмыскерлерді анықтау". McClure's Magazine, 1894 жылғы наурыз, 355–69 бб. "Наполеон Бонапарт". McClure's Magazine, 1894 жылғы қараша – 1895 жылғы сәуір. "Авраам Линкольн". McClure's Magazine, 1895 жылғы қараша – 1896 жылғы қараша. "Стандарт Ойл компаниясының тарихы". McClure's Magazine, 1896 жылғы қараша – 1903 жылғы шілде; 1903 жылғы желтоқсан – 1904 жылғы қазан. "Джон Д. Рокфеллер: Мінез-құлықты зерттеу". 1 және 2 бөлімдер. McClure's Magazine, 1905 жылғы шілде, 227–49 бб.; 1905 жылғы тамыз, 386–97 бб. "Коммерциялық Макиавеллизм". McClure's Magazine, 1906 жылғы наурыз, 453–63 бб. "Біздің замандағы тарифтер". American Magazine, 1906 жылғы желтоқсан, 1907 жылғы қаңтар, 1907 жылғы наурыз–маусым. "Рузвельт пен Рокфеллер". American Magazine, 1907 жылғы желтоқсан – 1908 жылғы ақпан. "Америкалық әйел". American Magazine, 1909 жылғы қараша – 1910 жылғы мамыр. "Кейісті әйел". American Magazine, 1912 жылғы қаңтар. "Әйел болудың мәні". American Magazine, 1912 жылғы наурыз, 563–68 бб. "Ұшу – орындалған арман!". American Magazine, 1913 жылғы қараша, 65–66 бб. "Бизнестегі алтын қағида". American Magazine, 1914 жылғы қазан – 1915 жылғы қыркүйек. "Флорида – және одан кейін не?". McCall's Magazine, 1926 жылғы мамыр–тамыз. "Бүгінгі әлемдегі ең үлкен оқиға?". McCall's Magazine, 1926 жылғы қараша – 1927 жылғы ақпан. "Айда Тарбеллдің тыйым салуға қатысты пікірі". Delineator, 1930 жылғы қазан, 17 б.