Кіріспе

Мысырлық ислам журналы, 1898–1940 жылдары жарық көрген. «Аль-Манар» (المنار; 'Маяк') – Рашид Риданың 1898 жылдан бастап 1935 жылы Қайырда (Мысыр) қайтыс болғанға дейін құрған, жариялаған және редакциялаған, араб тілінде жазылған ислам журналы. Журнал ислам діни жүйесінің басқа идеологиялардан артық екенін жақтады және жалпы ислам халифатын қайта орнату үшін жүргізген науқандарымен көзге түсті.

Тарихы және профилі

Ал Манар журналын 1898 жылы Рашид Рида құрды. Олар екеуі де «Тұрақтандыру партиясының» мүшелері болған. Журнал Каирде негізделген. Бастапқыда апта сайын шығарылып, кейін ай сайын жариялануға көшті. Журналға үлес қосқандардың бірі – Сирияның Алеппо қаласынан келген ғалым Абд ар-Рахман әл-Кавакиби еді. Сондай-ақ, журнал саяси мәселелерге арналған мақалалар да жариялады.

Араб мувахидіндер қозғалысының наным-сенімдерін жариялаумен қатар, Ал Манар Йеменнің көрнекті салафи теологтарының еңбектерін де танымал етті. Олардың ішінде әл-Шауканидің «Нейл әл-Аутар» және «Иршад әл-Фухул», сондай-ақ Ибн әл-Амир әл-Сан’анидің «Субұл әл-Салам» кітаптары бар. Журналының діни бағытын көрсете келе, Рашид Рида былай деп жазды: «Ал Манар құрылғаннан бері, Алланың таза бірлігін және Исламның догмалары мен басшылығына қатысты мәселелерде ертедегі ізгі буынның (мадхаб әл-салаф) көзқарастарын уағыздап келеді. Ал басқару және билік мәселелеріне келетін болсақ, ол [яғни, Ал Манар] дәуірдің өнерін және табиғат заңдарын (фунун әл-аср ва сунан әл-халық) қолдайды».

Ал Манар Палестинаға қатысты сионистік қауіп-қатерге ең бірінші назар аударған араб басылымдарының бірі болды. 1935 жылы Рашид Риданың қайтысынан кейін, Ал Манар 1940 жылға дейін үзіліс-үзіліспен жарияланды. Риданың мұрагерлері екі нөмір шығарды, ал 1939 жылдан 1940 жылға дейін «Мұсылман бауырластары» қауымдастығы Ал Манар журналын шығарды. Ал Манардың рухани мұрасы – араб әлеміндегі халықтық қозғалыстардың, оның ішінде Мысырдағы «Мұсылман бауырластары» және Алжирдегі Алжир ғалымдары қауымдастығының негізгі принциптерінің бірі болып табылады. «Мұсылман бауырластарының» негізін қалаушы Хасан әл-Банна Ал Манарды «Египетте және басқа да аймақтардағы осы дәуірде Исламға қызмет етудегі ең үлкен ықпал» деп бағалады. Ал Манар түрлі журналдарға, соның ішінде 1908 жылдан 1918 жылға дейін Оренбургте жарық көрген түркі тіліндегі «Шура» журналына да әсер етті.