Гоа штатындағы Даболима әуежайы

Кіріспе

Мормугао әуежайы, Гоа, Үндістан

Даболим әуежайы – Үндістанның Гоа штатының Панажи астанасына қызмет ететін халықаралық әуежай. Оны Үндістанның әуежайлар басқармасы (AAI) Үндістан теңіз күштерінің INS Ханса атты әскери-теңіз әуе базасында азаматтық анклав ретінде басқарады. Әуежай Оңтүстік Гоа ауданындағы Даболим қаласында орналасқан, ең жақын қаласы Васко да Гамадан, Маргаодан және штат астанасы Панажиден шамамен қашықтықта. Әуежайдың біріктірілген терминалы 2013 жылдың желтоқсан айында ашылды. Оны Үндістандағы Creative Group сәулет фирмасы жобалаған. 2022-2023 қаржы жылында әуежай шамамен 8,5 миллион жолаушыны қабылдады. 2023-24 қаржы жылынан бастап, жаңа әуежайдың көп трафикті қабылдауына байланысты жолаушылар, әуе және жүк тасымалының азаюы байқалуда. 2024 жылдың қазіргі күніне дейін, түрлі ресейлік қалаларға маусымдық чартерлік рейстер де бар. Терминалдың сыйымдылығының шектеулі болуы және әскери және теңіз күштерінің болуына байланысты әуе трафигінің тығырылуына байланысты Мопада екінші әуежай салу ұсынылды. Оның құрылысы 2022 жылдың 11 желтоқсанында аяқталды, ал жұмысы 2023 жылдың 5 қаңтарынан басталды. Ол Даболим әуежайынан шамамен қашықтықта орналасқан.

Тарих

Әуежай 1955 жылы Португалия үкіметімен салынды, бастапқыда Dabolim әуежайы деп аталды, кейіннен General Bénard Guedes әуежайы болып өзгертілді. 1961 жылға дейін әуежай Португалиялық Үндістанның TAIP (Transportes Aéreos da Índia Portuguesa) әуе компаниясының басты хабы болды, ол Daman, Diu, Karachi, Mozambique, Португалиялық Тимор және басқа да бағыттарға жүйелі рейстермен қызмет көрсетті. 1961 жылғы желтоқсанда Гоаның аннексиясы кезінде әуежай Үндістан әуе күштерімен бомбаланды, инфрақұрылымның бір бөлігі қирады. Әуежайда болған екі азаматтық ұшақ – TAP (Transportes Aéreos Portugueses) компаниясына тиесілі Lockheed Constellation және TAIP компаниясының Douglas DC 4 ұшағы түнде босқындармен бірге Карачиге қашып құтылуға үміттенді. 1962 жылғы сәуірде Гоаға сәтті әскери операцияны жетекшілік еткен генерал-майор К. П. Кандет, 1962 жылғы маусымда Гоа, Даман және Диудың сол кездегі Одақтық аумағының лейтенант-губернаторына әскери губернаторлық қызметін тапсыру алдында, әуежайды Үндістан әскери-теңіз күштеріне "тапсырды". Васко-да-Гама мен Гоадан азаматтық рейстерді жүзеге асыру үшін Үндістан әскери-теңіз күштері мен Үндістан үкіметі 1966 жылдан бастап, ұшу-қону жолағы жөнделгеннен және реактивтік ұшақтарға бейімделгеннен кейін, мемлекеттік әуе компаниясын (қазіргі Indian деп белгілі) Dabolim әуежайында жұмыс істеуге шақырды. 1983 жылы жаңа ішкі терминал салынып, бір мезгілде 350 келуші мен 350 жолаушыны қабылдауға арналды, ал 1996 жылы салынған халықаралық терминал 250 жолаушыға есептелді. 1980 жылдардың басында Гоаның басты су жолдары арқылы екі маңызды көпір салынды және 1983 жылы Гоа Комонвелл басшыларының саммитін (CHOGM) қабылдады. Бірнеше жылдан кейін Dabolim әуежайында чартерлік рейстер бизнесі Германияның Condor әуе компаниясының бастамасымен дами бастады. 2006 жылы Үндістанның Азаматтық авиация министрлігі Dabolim әуежайын жаңарту жоспарын жариялады. Бұл жоспарға ескі терминалды ішкі рейстерге айналдырғаннан кейін жаңа халықаралық жолаушылар терминалын салу және шамамен 200 км² аумақта ұшақ тұрақтарын көбейту кірді. Құрылыстың 2007 жылдың соңына дейін аяқталуы жоспарланған. Алайда, әскери-теңіз күштерінен қажетті жерді берудегі кешігу салдарынан жұмыстар тоқтап қалды. Dabolim әуежайын жаңарту жобасы AAI жүзеге асырған 35 әуежайды кеңейту жобасының бірі болды және көлемі мен қаржысы тұрғысынан Ченнаи және Калькутта әуежайларындағы жобалардан кейін үшінші ірі жоба еді. Жобаға ескі терминалдарды алмастыру үшін жаңа интеграцияланған терминал салу, 540-570 автомобильге арналған көп деңгейлі тұрақ (MLCP) және ұшақтарға қосымша тұрақтар салу кірді. AAI Үндістан әскери-теңіз күштерінен және мемлекеттік үкіметтен әуежай аумағын кеңейту және ескі халықаралық терминал кешенін кеңейту үшін қосымша жер сатып алды. Терминалдың іргетасы 2009 жылдың 21 ақпанында салынды, жобалау жұмыстары 2010 жылдың мамырында басталды, ал терминалдың құрылысы 2011 жылдың мамырында қолға алынды. Жолаушылар ағынының артуына, әскери-теңіз күштерінің әуежайдағы түнгі рейстерге қойған шектеулеріне және кеңейтуге мүмкіндік болмауына байланысты Солтүстік Гоа ауданында Манохар халықаралық әуежайы салынды. Бұл әуежай Dabolim әуежайына азаматтық жүктемені азайту және Гоа мен оның аймақтарын халықаралық бағыттармен байланыстырып, туризмді дамыту мақсатымен салынды. Оны 2022 жылдың 11 желтоқсанында Премьер-министр Нарендра Моди ашты, ал 2023 жылдың 5 қаңтарында рейстер бастауға тиіс. Жаңа әуежай арқылы Гоамен бұрын байланысы болмаған көптеген ішкі бағыттар байланыстырылды. Халықаралық рейстерді жүзеге асыру үшін Aeroflot, Oman Air және TUI Airways сияқты бірнеше әуе компаниялары 2023 жылдың соңына дейін өз операцияларын Dabolim әуежайынан жаңа әуежайға көшіруді жоспарлап отыр. Air India 2023 жылдың 21 шілдесінде Лондонға рейсін жаңа әуежайға көшірді, бұл қазіргі уақытта Гоадан Еуропаға тұрақты рейстерді орындайтын жалғыз әуе компаниясы болып табылады.

The airport was built in 1955 by the Government of the Estado da Índia Portuguesa, on of land, as the Aeroporto de Dabolim, which was later officially renamed Aeroporto General Bénard Guedes. Until 1961, the airport served as the main hub of the Portuguese India's airline TAIP (Transportes Aéreos da Índia Portuguesa), which on a regular schedule served Daman, Diu, Karachi, Mozambique, Portuguese Timor, and other destinations. During the Annexation of Goa, in December 1961, the airport was bombarded by the Indian Air Force with parts of the infrastructure being destroyed. Two civilian planes that were in the airport – a Lockheed Constellation from TAP (Transportes Aéreos Portugueses) and a Douglas DC 4 from TAIP – managed to escape with refugees, during the night, to Karachi. In April 1962, it was occupied by the Indian Navy's air wing when Major General K. P. Candeth, who had led the successful military operation into Goa, "handed over" the airport to the Indian Navy before relinquishing charge as its military governor to a Lieutenant Governor of the then Union Territory of Goa, Daman and Diu in June 1962. For civilian air travel out of Vasco da Gama and Goa, the Indian Navy and the Government of India invited the public sector airline (known now as Indian) to operate at Dabolim from 1966 after the runway was repaired and jet enabled. A new domestic terminal building was built in 1983, designed to process 350 arrivals and departures simultaneously, while the international terminal, built in 1996 was designed for 250. Once two vital road bridges across the main waterways of Goa were built in the early 1980s, and Goa hosted the Commonwealth Heads of Government Meeting (CHOGM) in 1983, the charter flight business began to take off at Dabolim a few years later, pioneered by Condor Airlines of Germany. In 2006, the Indian Civil Aviation Ministry announced a plan to upgrade Dabolim Airport. This involved constructing a new international passenger terminal (after converting the existing one to domestic) and adding several more aircraft stands over an area of about The construction was scheduled to be completed by the end of 2007. However delays in transfer of the required land from the Navy held up proceedings. The modernisation project of Dabolim Airport was one of 35 airport expansion projects undertaken by the AAI and, in terms of size and money, was its third largest project after the ones at Chennai and Kolkata airports. It included the construction of an integrated terminal building to replace the older terminals, a multi level car parking (MLCP) facility to accommodate between 540 and 570 cars and construction of additional parking stands for aircraft. The AAI acquired additional land from the Indian Navy and the State Government for apron expansion and the expansion of the older international terminal building complex. The foundation stone for the terminal was laid on 21 February 2009, the project work began in May 2010 and construction of the terminal began in May 2011. Due to rising passenger traffic, restrictions over the airport on night flights by the Navy and no scope to expand the airport due to space and navy limitations, an alternative airport, Manohar International Airport, has been built at Mopa, North Goa district. It has been built specially to help relieve the growing pressure on Dabolim Airport and to connect the state of Goa and its adjoining regions with more international destinations to increase tourism. It was inaugurated by Prime Minister Narendra Modi on 11 December 2022 and flight operations began on 5 January 2023. The new airport has already connected many domestic destinations, which previously did not have any connection/s with Goa. To carry international traffic to and from the new airport, some airlines like Aeroflot, Oman Air and TUI Airways will shift their operations from Dabolim Airport by the end of 2023. Air India shifted its London flights to the new airport, which is at present the only regular European destination from Goa, on 21 July 2023, thus making it the first international airline to operate to and from the new airport.

Экономикалық факторлар

Даболим әуе қозғалысын басқару Үндістан Әскери-теңіз күштерінің қолында, олар әуе кемелерінің қозғалысы арқылы осы қызметтен түсетін табысқа ие. Ұшу-қону ақысы шамамен бірнеше мыңнан басталады, ал Маршруттық навигациялық қызмет (РНФ) ақысы шамамен ... құрайды. Аэропорттар басқармасы (AAI) күніне ... ақысынан әуе кемесін тұраққа қою ақысын алуға құқылы. Ол жолаушыларға көрсетілетін қызметтен алынатын ақының бір бөлігін алады, ол AAI және Орталық өнеркәсіптік қауіпсіздік күштері (CISF) арасында бөліседі. AAI-нің негізгі табыс көзі – жолаушыларға қызмет көрсету, автотұрақ, кіру билеттері, дүкендер, мейрамханалар және негізгі терминал ғимаратындағы сауда орындары мен жарнама тақталары сияқты көлік қызметтеріне қатысты емес қызметтер. Әуежайдағы күрделі шығындар (мысалы, ұшу-қону жолағын кеңейту) AAI есебінен жүзеге асырылады. Даболим әуежайының ұшу-қону жолағы бастапқыда 6000 футтан (1829 м) 2013 жылғы сәуір айына қарай 11345 футқа (3458 м) дейін ұзартылды және Боинг 747 ұшақтарын қабылдауға қабілетті. Мумбай сияқты ірі қала әуежайларында түнгі тұрақ орындары жетіспейді. Жергілікті бірлестіктің бағалауынша, азаматтық анклав үшін қазіргі 14 гектардың орнына шамамен 40 гектар жер қажет.

Құрылымы

Әуежай (немесе) және азаматтық анклавтан тұрады, оның бастапқы көлемі шамамен , бастапқы көлемінен ұлғайып, кеңейді. Күн сайын 180 рейс орындалады, ал жобаға экологиялық келісім 2018 жылдың қаңтар айында алынды. Жоба 3710 метрлік параллель такси жолын және оған қосымша құрылыстарды салуды қамтиды, бұл үш кезеңде жүзеге асырылады. Бірінші кезең 2019 жылдың қараша айына дейін аяқталды. Салынған такси жолы 2019 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілді. Бұл ұшу-қону жолағының өткізу қабілетін сағатына 15 АТМ-нан 18-20 АТМ-ға дейін арттырды. Әскери-теңіз күштерінің ғимараты Даболим ұшу-қону жолағының бойында орналасқан, сондықтан олардың қызметкерлері рейстер арасында ұшу-қону жолағын бір жерде (жаяу, велосипедпен немесе көлікпен) кесіп өтеді. 2018 жылы жүргізілген жұмыстар аясында шеткі айналма жол салынды, бұл жергілікті көлік қозғалысының рейстерге әсерін болдырмады. Әуежайда 75 тіркеу тірегі, 22 шығуға арналған иммиграциялық тірегі, 18 кіруге арналған иммиграциялық тірегі, 14 қауіпсіздік тексеру кабинасы және сегіз кедендік тірегі бар. Төрт қабатты терминалдың іргесінде электрмен жабдықтау және жүктерді тасымалдау сияқты инженерлік желілер орналасқан. Тіркеу тіректері бірінші қабатта, ал қауіпсіздік тексеру кабиналары екінші қабатта орналасқан. Үшінші қабатта жолаушылар ұшаққа отыруды күте алатын қауіпсіздік аймағы бар. Жаңа терминал пайдалануға берілгеннен кейін ескі терминал ғимараттары жабылды.

Статистика

+ Гоа халықаралық әуежайының статистикасы Жыл Жолаушылар саны % өзгеруі 20166,434,79016.46%20155,375,55519.1%20144,513,20116.2%20133,999,53512.9%20123,542,7470.6%

2005 жылға дейін жолаушылардың жалпы саны 987 700-ге жетті (күнделікті 1944 ішкі және 762 халықаралық жолаушы, жыл көрсетілмеген). 2004–2005 жылдардағы көрсеткіш шамамен 1,3 миллионды құрады, бұл тәуліктік орташа көрсеткіш 3467 болды. Әуежай директоры 2006 жылы 2,2 миллион жолаушы қолданғанын мәлімдеді. 2007 жылы бұл көрсеткіш шамамен 2,6 миллионға дейін өсті. Әуежай жолаушылар ағыны бойынша елдегі үздік он аэропорттың қатарында. Әуежай басшылығы 2004 жылдан бері әуежайдың толық қуаттылықпен жұмыс істеп келе жатқанын айтады. Бүгінде Гоаның жылына 1200 халықаралық рейсі Үндістанның халықаралық чартерлік туристік рейстерінің 93% құрайды. Шамамен 300-350 мың халықаралық турист Даболимге чартерлік рейстермен келеді деп есептеледі. Гоаның халықаралық туристерінің жалпы саны (шартерлік жолаушылар санынан шамамен екі есе көп) ұлттық көрсеткіштің 5–10% және елдің туризмнен түскен валюталық түсімдерінің 10–15% құрайды. Әсіресе Ұлыбритания мен Ресейден келетін чартерлік рейстердің көптігіне байланысты апта соңының таңғы сағаттары толып жатқандықтан, назар апта күндері түнгі және таңғы сағаттарға ауыстырылуда. 2013–2014 жылдары Ұлыбританиядан Гоаға әуемен келген туристердің саны шамамен 300 000-ға жетті, ал Ресейден келгендердің саны шамамен 49 000-ға жетті (280 чартерлік рейспен).

Даболимдегі әскери-теңіз станциясы

"Ханса" кемесі – Үндістанның ең ірі теңіз әскери-әуе базасы. 1961 жылғы желтоқсанда Гоа португалдық колониялық үстемдіктен азат етілгеннен кейін, Үндістан теңіз күштерінің Даболимдегі әуе станциясы Коимбатурдағы Сулур әуе базасынан осы жерге көшірілді. 1983 жылы Үндістан теңіз күштері "BAE Sea Harrier" ұшақтарын қабылдай бастады және оқу қызметтерін Даболимде орналастырды. 2016 жылы "Harrier" ұшақтары "МиГ-29КУБ" ұшақтарымен алмастырылды. "INS Hansa" сонымен қатар 2014 жылы салынған, "INS Vikramaditya" әуе кемесі үшін "МиГ-29К" ұшқыштарын дайындауға арналған Азиядағы алғашқы жағалаудағы сынақ орталығына (SBTF) ие. "INS Hansa" Үндістан теңіз күштерінің бірнеше эскадрильяларына үйірмек, олар "Микоян МиГ-29К", "Камов Ка-28", "Ильюшин Ил-38", "Дорнье-228" сияқты ұшақтарды пайдаланады. Теңіз күштерінің "Sagar Pawan" әуежайлық акробатикалық тобы да Даболимде орналасқан. Теңіз әскери-әуе базасы болудан басқа, "INS Hansa" Гоадағы Жағалау күзетінің әуе анклавын (CGAE) қонаққа шақырады және Үндістан әуе күштерінің ұшақтарымен үнемі жаттығулар өткізіледі. Теңіз күштері Даболим әуежайының жанында теңіз авиация мұражайын да басқарады.

Әскери ұшуға дайындық

Даболимдегі әскери ұшу жаттығулары аптаның бес күні сағат 08:30-дан 13:00-ге дейін жүргізіледі, осы уақыт аралығында азаматтық рейстер тоқтатылады. Әскери-теңіз әуе диспетчері, көбінесе шетелдік әуе компаниялары үшін, сирек жағдайларда кейбір ерекшеліктер жасады. Маусым кезінде халықаралық туристерді тасымалдайтын чартерлік рейстер сенбі және жексенбі күндері, сондай-ақ таңертеңгі сағаттарда еркін азаматтық авиация ережелерін пайдаланады. Апталық тоқтатылған уақыттың үлесі жалпы көлемнің шамамен 15% құрайды, бірақ бұл азаматтық рейстердің ең көп жүзеге асырылатын таңғы сағаттарына келеді.

Азаматтық мәртебеге қайтару науқаны

Жергілікті саяси ортада Даболимнің азаматтық статусын қалпына келтіру туралы талаптар айтылды. Осы мақсатта, Үндістан Әскери-теңіз күштерінің әуе стансасын, жаңа INS Kadamba әскери-теңіз базасы орналасқан Карвардағы жоспарланған аэродромға көшіру ұсынылды, ол Даболимнің оңтүстігінде, көршілес Карнатака штатында орналасқан. Дегенмен, Гоадағы Әскери-теңіз күштерінің жоғары лауазымды өкілдері Даболим әскери-теңіз әуе стансасына жасалған инвестициялардың зор екенін және осыны Карварда қайта жасаудың мүмкін емес екенін мәлімдеді. 2007 жылдың басында Әскери-теңіз күштері, ААИ және Карнатака штаты Карвардағы әскери-теңіз базасындағы жоспарланған ұшу-қону жолағын 2500 метрге (8200 фут) дейін ұзарту және осы мақсат үшін қосымша 75 гектар жерді қоса беру туралы келісімдер жасады, бұл Airbus A320 ұшақтарын қабылдауға мүмкіндік берер еді. 2011 жылы Әскери-теңіз күштері INS Kadamba іске қосылғанмен, Ханса өзінің активтерін сақтап, Үндістан Әскери-теңіз күштері үшін маңызды станция болып қалатынын растады.

Жер үсті тасымалы

Жолаушылар әуежайға такси, автобус, пойыз немесе жеке көлікпен жете алады. Қалалық автобустар жақын орналасқан Васко-да-Гам қаласына, шамамен алысқа, сондай-ақ әуежайға жақын орналасқан Чикалим аялдамасына тоқтайды. Жергілікті шағын автобустар Васко-да-Гам және Чикалимді әуежаймен байланыстырады. Әуежайдан алдын ала төленген таксилер бар. Жаңа көпір салу жобасымен қатар, бірнеше жаңа көлік жоспарлары қарастырылуда. Ал Гоада 6 қатарлы, солтүстіктен оңтүстікке қарай созылатын тас жол құрылысы тоқтап тұр. Монорельстік жүйе де қарастырылып жатыр. Бұл жоспарлардың барлығы Мопа әуежайының Даболиммен және Гоаның халқы көп шоғырланған аймақтарымен байланысына әсер етеді. Ең жақын теміржол станциясы – Даболим теміржол станциясы. Мормугао порты шамамен қашықтықта орналасқан. Конкан темір жолы Оңтүстік Гоадағы Маргао, Солтүстік Гоадағы Тивим, Карамболим және Понда қалаларына қызмет көрсетеді.

Авариялар мен оқиғалар

2002 жылдың 1 қазанында екі Ілюшин Ил-38 ұшағы Даболим әуежайының жанында соқтығысып құлады, нәтижесінде ұшақтағы 12 теңізші және жердегі үш азамат қаза тапты. 2012 жылдың 15 қазанында Үндістан Әскери-теңіз күштеріне қарасты HAL Chetak тікұшағының экипажындағы екі ұшқыш пен техникалық маман ұшу-қону жолағының шығыс жағына қонғанда апатқа ұшырап қаза болды. 2016 жылдың 27 желтоқсанында Jet Airways 9W 2374 рейсі, Boeing 737 800 ұшағы ұшу-қону жолағынан жаңқаланып, 360 градусқа айналып, қону шассисіне зақым келтірді. Ұшақтағы жеті экипаж мүшесі мен 154 жолаушының 15-і жеңіл жарақат алды. 2018 жылдың 3 қаңтарында Әскери-теңіз күштеріне қарасты МиГ-29К истребителі, оқушы ұшқышпен бірге, Даболим әуежайынан ұшып көтерілу кезінде ұшу-қону жолағынан тысқа шығып құлады. Зардап шеккендер болған жоқ. 2019 жылдың 17 желтоқсанында SpiceJet SG 3568 рейсі, De Havilland Canada Dash 8 ұшағы қонуға дайындалып келе жатқанда, ұшу-қону жолағын бақылаушы мұрындық қону шассисінің ашылмағанын байқады. Ол дереу АТҚ мұнарасына хабарласып, ұшаққа қонуды тоқтатуды және қайта айналып келіп, екінші рет әрекет етуді бұйырды. Екінші әрекет сәтсіз аяқталды. Үшінші әрекетте қону шассисі ішінара ашылып, ұшақ Даболим әуежайына қауіпсіз қонды. Қаза тапқандар жоқ.