Кіріспе

Tydd St Giles – Англияның Кембриджшир графтығындағы Фенланд ауданындағы ауыл. Бұл Кембриджширдегі (Линкольнширмен шектес) Элли аралының ең солтүстік ауылы, Лофборо және Шрусбери сияқты Мидленд қалаларымен бірдей ендікте жатыр.

Шығу тегі

"Тидд" атауының шығу тегі саксон тіліндегі "Тид" немесе "Тайд" сөзінен туындаған деп есептеледі, себебі ауылда Фендерді кептіруге арналған маңызды шлюз орналасқан. Фенланд атауларының көптегені аңглосаксон сөздерінен шыққан болса да, Уисбектің төңірегіндегі кейбіреулерінде бұл жерде тұрған ежелгі британдықтарға қатысты аңглосаксон сөздері кездеседі. Ауыл көне болғанымен, ол "Domesday Book" кітабында тіркелмеген, себебі ауыл Эли епископының билігінде болған. Тидд Сент-Джайлз 11 ғасырдың соңында, 1084 жылы Фендердің табиғи жотасында Сент-Джайлз шіркеуі салынған кезде пайда болды. Шіркеу Барнак тасынан тұрғызылған, ол Питерборо аббатының сыйы деп саналады.

Гильдиялар

Ауылда үш гильдия болды: Біздің Анамыздың гильдиясы (1350), Киелі Крест гильдиясы (1385) және Әулие Гилз гильдиясы (1386).

Біздің ханым

"Біздің ханым" гильдиясының мүшелері он екі бауырмен шектелген. Оны Уильям Эверсвелл, капеллан және Николас Клерк негіздеді. Гильдияның негізі қаланғанда, капелландық та құрылды. 1535 жылға қарай гильдияның құны 4 фунт 13 шиллинг 1 пенниге бағаланды. Гилдия шіркеудегі Біздің ханымның иконасына шам мен тұғыр шамдары ұсынды.

Қасиетті Крест

Киелі Крест гильдиясының Теңіз қақпасында, Солтүстік деңгейдің бас дренажының (кейін Шаир дренажы деп аталған) құйылатын жеріне жақын жерде ғибадатханасы болған.

Сент-Джайлз

Сент-Джайлз гильдиясы шіркеудегі миссаға шамдармен қамтамасыз етті. Мүшелік жарна арпаның бушельдерімен төленді. Мүшелер Сент-Джайлз күнінен бұрын кешкі құлшылыққа (Весперге) және мейрам күнінің өзінде (1 қыркүйек) миссаға қатысуға міндетті болды. Гилдия сонымен қатар, приходтағы қайырымдылық істерге қатысып, Сент-Джайлз миссасынан кейін кедейлерге 1 шиллинг 8 пеннилік нан беруге міндетті болды.

География

Ауыл толығымен жазық жерде орналасқан, орташа биіктігі нөл метрді құрайды. Ауыл шамамен төртбұрышты пішіндес (Church Lane, Hockland Road, High Broadgate және Newgate Road – төрт негізгі көшесімен құралған). Ауылдың шығыс жағын Норман шіркеуі басып жатыр. Батыс жағында үлкен, көк шатырлы, қораға ұқсас ғимарат – Қоғамдық орталық орналасқан. Тидд Сент-Джайлз азаматтық приходына Фол Анкор шағын ауылы және Тидд Готтың бір бөлігі кіреді, ол ішінара Тидд Сент-Джайлзде, ал қалған бөлігі Линкольнширдегі Тидд Сент-Мэриде жатыр. Ауылға тікелей "А" класты жолмен қатынау жоқ, бірақ B1165 жолы арқылы A1101 жолына қосылады. Тидд Сент-Джайлз (ескі) Висбех пошта аймағында орналасқан және Кембриджширдегі ең солтүстік елді мекен болып табылады. Сонымен қатар, ол Эли епархиясының ең солтүстік және соңғы приходының бірі. Бұл фактіні дәстүрлі графтық және епархиялық шекара – ауылдың солтүстігінде орналасқан Эу Дайк құрайды. Эу Дайк – ауылдағы жалғыз табиғи су арнасы, себебі ол ежелгі Кэт өзенінің бағытын жалғастырады. Ауылдың оңтүстік шекарасы арқылы Солтүстік деңгейлі бас дренаж каналының бір бөлігі өтеді. Бұл канал Фендерді кептіру және олардың мәңгілікке сақталуы үшін өте маңызды. Канал Фол Анкордағы Нене өзеніне қосылады, бұрын су қабылдағыш стансасынан өткеннен кейін, ол суды өзен деңгейіне дейін көтереді. Ауыл ресми түрде нөл метр биіктікте тіркелгенімен, елді мекеннің жасы және ауыл атындағы "i" және "y" дауыстылары оның төменгі қыратқа орналасқанын көрсетеді, ол бұрын Фен бетінен жоғары болған. Шіркеудің жасына байланысты, 16-шы және 17-шы ғасырларда Фен кептірілгенге дейін ауылда адамдар тұрғандығы сөзсіз. 1868 жылғы зерттеуде ол былай сипатталған: "ТИДД СЕНТ-ДЖАЙЛЗ, Висбех жүзіндегі приход, Эли аралы, Кембридж графтығы, Висбехтен солтүстік-батысқа қарай 5 миль, оның пошталық қаласы және Сент-Мэри Саттоннан 6 миль қашықтықта. Мақта талшығын бояуға дайындау жұмыстары жүргізіледі. Бедфорд деңгейі каналының құрылысы, ені 100 фут және тереңдігі 30 фут, жердің сапасын жақсартты. Пасторлық қызмет Эли епархиясындағы ректорлық болып табылады, құны 653 фунт стерлинг, оған епископ басшылық етеді. Шіркеу киелі Джайлске арналған. Приходтық қайырымдылықтар жылына шамамен 80 фунт стерлинг көлемінде кіріс әкеледі. Мұнда жабдықталған мектеп бар, ал тәуелсіздердің шіркеуі бар."

Басқару

Ауылдағы жергілікті басқарудың бірінші деңгейі – Тидд Сент-Джайлс приходтық кеңесі. Ауыл (2022 жылының мәліметі бойынша) Фенланд аудандық кеңесінің Роман Банк бөлігінде орналасқан. Ауыл Солтүстік-Шығыс Кембриджшир парламенттік округіне кіреді. Жергілікті дауыс беру пункты ауылдың батысындағы қоғамдық орталықта орналасқан.

Шіркеу

Сент-Джайлсқа арналған норман шіркеуі ауылдың шығыс жағына үстемдік етеді. Шіркеу, 19 ғасырда кеңінен қайта жаңартылған болса да (төменде қараңыз), өзінің нормандық сәулеті мен ерекшелігін сақтап қалған. Батыс терезесін Эли соборындағы «сегізбұрышты» шамшырақтың авторы Уолсингэмнің Аланы жобалаған, бұл сирек кездесетін мөлдір шыныдан жасалған ортағасырлық терезе (Оливер Кромвельдің қиратуынан аман қалған) ғимараттың батыс жағын толығымен жабады. Шіркеудегі барлық ағаш бұйымдары мен орындықтары – кейінгі Виктория дәуірінде қосылған. Леди Чапелде шіркеудің түпнұсқа ортағасырлық боялған шынысының қалдықтары сақталған, ал шіркеудің қалған боялған шынылары Виктория дәуірінде жасалған. Шығыс терезесінде Иса Мәсіхтің өмірі мен құрбаны бейнеленген, ал солтүстік-батыс терезесінде шіркеудің (және ауылдың) қасиетті покровительдері – Сент-Джайлс және Сент-Пол суреттелген. Шіркеудің сыртқы оңтүстік қабырғасында ортағасырлық күн сағатының қалдықтары бар, ол шіркеу Висбехтегі монастырьдың бөлімшесі болған кезде пайдаланылған.

Қабырға

Бұл шіркеу аймақтағы жеке мұнарасы бар сирек ғимараттардың бірі. 18 ғасырда мұнара ғимараттың шығыс жағынан құлап кеткен (нашар іргетас пен күшті желдің салдарынан), ал 1880 жылдары ғимарат кеңінен жөнделген кезде сэр Джордж Гилберт Скотт оны қайта тұрғызды. Жергілікті аңыз бойынша, шайтан шіркеу қоңырауларының дыбысына шыдамағандықтан мұнараны итеріп құлатқан. Мұнарада А нотасына келтірілген 8 2 8 центнерлік (cwt) тенорлық салмағы бар алты қоңырау ілгісі бар. Виктория патшайымның алтын юбилейіне орай, бұрынғы бес қоңыраудан қайта құйылып, алты қоңырау жасалды. Қоңыраулар ағаштан жасалған каркасқа ілінген және дәстүрлі ағылшын толық айналым қоңырау салу жүйесімен соғылады.

Скотттың қайта жаңартуы

1868 жылдан бастап шіркеуді сэр Джордж Гилберт Скотт атты сәулетші жаңартудан өткізді. Мұнараның құлауы бастапқы ғибадатхананы қиратқандықтан, шіркеу қысқартылды (ғимараттың шығыс қабырғасында әлі де бастапқы бос аркасы сақталған). Кеме шатыры қазіргі биіктігіне дейін көтерілді және жаңа люкарна орнатылды – ескі люкарнаны Норман терезелерін толтырған жерде іштен көруге болады. Бүйірлік дәліздер де кеңейтіліп, шатыры қайта жабылды. Скотт салған бастапқы жоспарлар шіркеудің арт жағында қойылған, олар шіркеу киім бөлмесіндегі жәшіктен табылғаннан кейін көрсетілуде.

Шатыр жөндеу

Шіркеудің шатыры 2001–2002 жылдары жөнделді, себебі бастапқы Виктория дәуіріндегі қыштар мен конструкциясы тозығы жетіп, бүкіл кеме мен бүйірлік дәліздерге жаңбыр суы кіріп жатты. Англия табиғаты (қазіргі Табиғи Англия) ұсынғандай, жаңа шатырлардағы ағаш конструкциясындағы тесіктер, осы ғимаратта қоныстанған кіші құлақшалы жартас құмырскаларының ішке кіруіне және шығуына мүмкіндік береді. Кеменің шатыры Ели епископы және рухани лорд Энтони Расселл, сондай-ақ приходтың дін қызметкері Найджел Уайтхауспен баталандырылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Сидни Обин, Корольдік мылтық әскерінен (A/200552 мылтықшы), 1918 жылғы 25 наурызда жараларынан қайтыс болды. Оның мәйіті Франциядағы Соммадағы Рой жаңа британдық зиратында жатыр. Хью Кларк, Бедфордшир полкінің 1-ші батальонынан (26310 жеке), 1917 жылғы 25 қазанда қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ және ол Тайн-Коттағы естелік қабырғасында еске алынған. Ричард Герберт Кларк, 6-шы батальон, Корольдік Беркшир полкі (Уэльс принцессасы Шарлотта) (36544 жеке), 1917 жылғы 11 наурызда жараларынан қайтыс болды. Оның мәйіті Сомма, Франциядағы Позьер британдық зиратында, Позьер естелік орнында жатыр. Гарри Крэгг, Линкольншир полкінің 6-шы батальоны (15760 жеке), 1915 жылғы 28 қарашада Галлиполи шайқасында Сувла секторындағы Киртех Тепе Сиртте қаза тапты. Оның мәйіті Түркиядағы Галлиполидегі Сувладағы Азмак зиратында жатыр. Джон Уильям Финчам, Суффолк полкінің 11-ші батальоны (20755 сержант), 1916 жылғы 1 шілдеде қаза тапты. Оның мәйіті Франциядағы Овилер әскери зиратында жатыр. Артур Годфри, Бедфордшир полкінің 7-ші батальоны (15325 жеке), 1916 жылғы 1 шілдеде қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ және ол Типваль естелік орнында еске алынған. Фредерик Годфри, Саффолк полкінің 8-ші батальоны (25064 жеке), 1916 жылғы 12 қарашада қаза тапты. Оның мәйіті Сомма, Франциядағы Регина Тренч зиратында жатыр. Вильям Гарри Годфри, 5-ші батальон, Пулемет корпусы (148824 жеке), 1918 жылғы 29 мамырда қаза тапты, оған Әскери медаль табысталды. Оның мәйіті Тьенндегі Танней британдық зиратында жатыр. Артур Джордж Гроувз, Саффолк полкінің 7-ші батальоны (26746 жеке), 1918 жылғы 9 тамызда қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ, ол Типваль естелік орнында еске алынған. Амос Хилл, Канадалықтардың 10-шы батальоны (886424 жеке), 1917 жылғы 11 қарашада Пасшендейл шайқасында қаза тапты. Оның мәйіті Бельгиядағы Пашендейл жаңа британдық зиратында жатыр. Альфред Уильям Монктон, Корольдік Кент полкінің 1-ші батальоны (L/7158 жеке), 1915 жылғы 22 наурызда қайтыс болды. Оның мәйіті табылған жоқ, ол Ипр, Бельгиядағы Еске алу естелік қақпасында еске алынған. Гарри Смит, Бедфордшир полкінің 7-ші батальоны (15272 жеке), 1916 жылғы 1 шілдеде қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ және ол Типваль естелік орнында еске алынған. Артур Бисс, Норфолк полкінің 9-шы батальонының D ротасы (14568 жеке), 1915 жылғы 26 қыркүйекте қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ және ол Францияның Па-де-Каледегі Лоос естелік орнында еске алынған. Герберт Ф. Браун, 4-ші Саффолк полкі (жеке), уланды. Уолтер Джеймс Грин, Линкольншир полкінің 1-ші батальоны (9452 жеке), 1914 жылғы 14 қыркүйекте қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ, ол Ла Ферте-су-Жуарре естелік орнында еске алынған. Джесси Т. Холмс, Саффолк полкінің 11-ші батальоны (24068 жеке), 1916 жылғы 30 қарашада жараларынан қайтыс болды. Оның мәйіті Бельгияның Стенверктегі Трой Арбрес зиратында жатыр. Рубен Чарльз Кетл, Корольдік флоттың SS (MPS) Вестергейт (LZ5581 пулеметші), 1918 жылғы 21 сәуірде торпедаланған кемеде қаза тапты. Оның мәйіті Гефоссен шіркеуінің зиратында жатыр. Гарри Роуэлл, Норфолк полкінің 9-шы батальоны (15272 жеке), 1916 жылғы 15 қыркүйекте қаза тапты. Оның мәйіті табылған жоқ және ол Типваль естелік орнында еске алынған. Фред Уэллс, Корольдік инженерлердің 21-ші Жеңіл теміржол операциялық компаниясы (256806 сапер), 1917 жылғы 20 қазанда қаза тапты. Оның мәйіті Бельгиядағы Реннингхелст жаңа әскери зиратында жатыр.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Чарльз Т. Клфтон Деректері нақты емес, 1942 жылы қайтыс болды. Бернард Раймонд Пентелоу 287-ші далалық ротаның Корольдік инженерлер құрамында (2090367 Саппер), 1943 жылғы 9 қазанда тұтқын ретінде қайтыс болды. Оның денесі Мьянмадағы (Бірма) Тханбюзаят соғыс зиратында жатыр. Ол сондай-ақ шіркеудегі шығыс қабырғасындағы тақтада еске алынған. 2022 жылы Висбек және Фенланд мұражайында Сингапурдың түсуіне арналған көрме ұйымдастырылды. Бұл көрмеге және Пол Макгрегордың ілеспе кітабына Пентелоуға тиесілі хаттар мен заттар енгізілді. Р. Генри Райт Деректері нақты емес, 1943 жылы қайтыс болды.

Солтүстік Ирландия

Майкл Джон Гей 18/20 эскадрильясының, Корольдік көлік корпусының (Жүргізуші) 1973 жылғы 17 наурызда ИРА бомбасы салдарынан қаза тапты.

Бригсток және Рен қайырымдылық ұйымы

Ауылда жергілікті Brigstock & Wren (B&W) қайырымдылық қоры орналасқан. B&W 1910 жылы ауыл тұрғындарына көмектесу мақсатында қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелді. Қор құрылған кезде Тидд Сент-Джайлстегі жерлер мен үш коттеджді басқарды, сонымен қатар Саттон Сент-Эдмундтағы жерлерге де қадағалау жасады. B&W-дан көмек көбінесе ақшалай түрінде келеді, бірақ кейде мұқтаж деп танылған үміткерлерге қажетті заттар сатып алынады. B&W комитетінің құрамына негізінен жергілікті жер иелері кіреді, олардың барлығы кең мүшелер жиналысында сайланады. Ауылдың дін қызметкері комитет мүшесі болып табылады. B&W 1672 жылы Соле Бэй шайқасында голландтарға қарсы британдық шабуыл кезінде пайда болды. Оған қатысқан офицерлердің бірі – Мэтью Рен, Ели епископы болған Мэтью Реннің ұлы. Ол өсиетімен (шабуылға дейін жазылған) Лоу-Марш жерін ауылдың кедей халқына сыйлады. 1837 жылы қайырымдылық комиссарлары Джон Бригсток 1667 жылы кедейлерге жер қалдырғанын растады, бірақ Бригсток ешқашан жердің иесі болған емес. Ол бұрынғы қайырымдылық қорға тиесілі жерді басқарды (оның аты қазір белгісіз), ал оның аты құжаттарда тіркелген. 2018 жылы Tydd Steam өзінің бір сырасы үшін Real Ale науқанының күміс жүлдесін жеңіп алды.

Жеті мұражай

Ауылдың "тарихи орталығында" (Черч Лейн және Киркгейт маңында) тізілген жеті ғимарат бар. Олардың екеуі – шіркеу мен мұнара. Сондай-ақ, "Ескі мектеп" – Виктория дәуіріндегі бастауыш мектеп ғимараты және шіркеу жолындағы мектеп директорының үйі де бар, ол уақыт өте келе тозығы жеткен. Ескі ондық үй (сонымен қатар Черч Лейнде орналасқан) – I санаттағы ғимарат, ол приходтың мүлігіне кірген (және приход залы ретінде пайдаланылған). Ғасырлар бойы пайдаланылмаған, бірақ жергілікті SPAB мүшесі сатып алып, қайта жаңартып берді. Басқа бір ерекше ғимарат – I санаттағы Елизавета дәуіріндегі үй (Тидд үйі). Wisbech Chronicle (8 тамыз 1868) газеті оны былай сипаттады: "Жаңа пасторлық үй бұрынғы қарапайым және қираған тұрғын үйдің орнына салынды; және егер оны мистер Гилберт Скотт жобалағанын айтсақ, ол бұл жердің көркіне айналады, сонымен қатар пастор үшін ыңғайлы және кең жайлы тұрақ болады. Биік жерде, ағаштар мен бұталардың арасында орналасқан, ол әдемі әрі таңғажайып көрініс береді, ал айналасына өмір мен маңыздылық сыйлайды".

Білім

Ауылда Киндерли округінің бастауыш мектебі бар. Ол 1987 жылы Ньютон аралындағы Колвилл мектебі мен Тидд Сент-Джайлс мектебі бірігіп құрылғаннан кейін ашылды. 1990 жылы мектепте 84 оқушы оқыды, мектептің сыйымдылығы 90 орынды құрады.