Кіріспе

Британдық тарихшы және археолог (1860–1919)

Фрэнсис Джон Хаверфилд (8 қараша 1860, Шепстон-он-Стур – 1 қазан 1919) – ағылшын ежелгі тарихшысы, археолог және ғалым. 1907 жылдан 1919 жылға дейін Оксфорд университетінде ежелгі тарих бойынша Кэмден профессоры қызметін атқарды.

Білім

Винчестер колледжінде және Оксфорд университетінің Нью-колледжінде білім алған. Оксфордта 1880 жылы классикалық пәндер бойынша бірінші дәрежеге және 1883 жылы «Literae Humaniores» (философия мен ежелгі тарихтың үйлесімі, «Ұлылар») бойынша екінші дәрежеге ие болды. Бір кезде Теодор Моммсеннің жетекшілігінде жұмыс істеді. 1891 жылы Оксфордта Конингтон сыйлығын жеңіп алды, ал келесі жылы Христос колледжінің стипендиаты (феллосы) болып тағайындалды. 1907 жылы Брэсеноз колледжіне көшіп, ежелгі тарихтан Камден профессоры болды.

Жұмыс

Хаверфилд Рим Британиясын ғылыми тұрғысынан зерттеуді алғаш рет жүргізді және кейбір ғалымдар оны Рим империясының романдану мәселесін қарастырған тұңғыш теоретик деп санайды. Оны Рим-Британия археологиясының іргесін қалаушы деп есептейтіндер де бар. Оның еңбектеріне "Рим Британиясының романдануы" (1905) (Британ академиясында оқыған дәрісінен туындаған және оның ең танымал еңбегі), "Ежелгі қала құрылысын жоспарлау" (1913) және "Британияның римдік оккупациясы" (1924) кіреді, сондай-ақ көптеген монографиялар мен Англия графтықтарының Виктория тарихына жазған құнды тараулары бар. Ол Камбриядағы ежелгі Медиобогдум орнындағы Хардкнотт римдік бекінісін қазды. Британиядағы белгілі латын жазуларын жинап, жариялады. 1905 және 1907 жылдары Рим Британиясы тақырыбында Ринд лекцияларын оқыды. Хаверфилд Рим зерттеулерін насихаттау қоғамын және Римдегі британ мектебін құруда елеулі рөл атқарды. 1907 жылдан 1919 жылға дейін Абингдон мектебінің басқарушы органында болды және мектепке көмек қолын созды.

Мұра

Білім беру саласына оның жасаған көптеген маңызды үлестерінің ішінде Хаверфилд университетке өзінің құжаттары мен құнды кітапханасын мұра етіп қалдырды, олар кейін Ашмолеан мұражайында сақталды. 2001 жылы Хаверфилдтің материалдары жаңа салынған Саклер кітапханасына көшірілді және қазір бірінші қабаттағы кітапхананың оң жағындағы Хаверфилд мұрағаты бөлімінде орналасқан. Бұл мұрағат хаттар, түрлі-түсті гравюралар, мозаикалық едендерді бейнелейтін суреттер, учаске жоспарлары және жарияланым үзінділерінен тұрады, алайда бұл Хаверфилдтің құжаттарының шағын бөлігін ғана құрайды екені хабарланады. Одан әрі, мұрағатта «Романобарбарика» сияқты Еуропалық журналдардан алынған құнды материалдар бар, соның ішінде Хаверфилд таныс болған және өз жұмысында пайдаланған тарихи деректер де кездеседі.

Студенттер

Оның студенттерінің арасында археолог және топограф Томас Эшби (1874–1931), Римдегі британ мектебінің алғашқы ғалымы және үшінші директоры, Оксфорд тарихшысы, археолог және философ Р. Г. Коллингвуд (1889–1943) және археолог және антрополог Джон Гарстанг (1876–1956) болды.