Кіріспе
Үнді жазушысы және археологы (1921–2022), мемлекеттік қызметкер Брадж Баси Лал (2 мамыр 1921 – 10 қыркүйек 2022) – үнді жазушысы және археологы. 1968–1972 жылдары Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасының бас директоры болды, сондай-ақ Шимала қаласындағы Үндістанның жоғары білім институтының директоры қызметін атқарды. Лал түрлі ЮНЕСКО комитеттерінде де жұмыс істеді. Оның кейінгі жариялымдары тарихи ревизионизмге байланысты белгілі болды және сынға ұшырады, Айодхья дауындағы пікір келіспеушіліктерінде даулы ұстанымды қабылдады, бұрын қиратылған Бабри мешітінің астынан бағаналы индуист ғибадатханасының қалдықтарын тапқанын мәлімдеді. 2000 жылы Үндістан Президенті оған «Падма Бхушан» сыйлығын табыс етті.
the civil servant
Braj Basi Lal (2 May 1921 – 10 September 2022) was an Indian writer and archaeologist. He was the Director General of the Archaeological Survey of India (ASI) from 1968 to 1972 and has served as Director of the Indian Institute of Advanced Studies, Shimla. Lal also served on various UNESCO committees. His later publications have been noted and criticised for their historical revisionism, taking a controversial stance in the Ayodhya dispute, claiming to have found the remains of a columned Hindu temple beneath the subsequently destroyed Babri Masjid mosque. He received the Padma Bhushan Award by the President of India in 2000,
Ерте өмір және білім
Лал 1921 жылдың 2 мамырында Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Джанси қаласында дүниеге келді. Лал Үндістанның Аллахабад университетінен санскрит тілі бойынша магистр дәрежесін алған.
Аёдхьядағы дау
Лалл Айодхья дауында даулы ұстаным білдірді. 1975 және 1980 жылдар аралығында Айодхьяда қазба жұмыстары жүргізілді, Лалл 1977 жылы ресми ASI журналында табылған заттардың “ешқандай ерекше қызығушылық тудырмайтындығын” жазды. 1989 жылы Үндістанның археологиялық зерттеулер агенттігіне (ASI) ұсынылған жеті беттік алдын ала есепте Лалл өзінің тобы Айодхьядағы Бабри мешітінің оңтүстігінде “баған негіздерін” тапқанын “жай ғана атап көрсетті”. 1990 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол RSS журналында мешіттің астында бағаналы ғибадатхананың қалдықтарын тапқанын және “Айодхьядан алынған бұл дәлелдерді бүкіл елде дәрістер арқылы таратуды бастағанын” жазды. Лаллдың 2008 жылғы “Рама, оның тарихилығы, Мандир және Сету: Әдебиет, археология және басқа ғылымдардың куәлігі” атты кітабында ол былай деп жазады:
Lal's conclusions have been contested by multiple scholars, questioning both the stratigraphic information and the kind of structure envisioned by Lal. According to Hole,
Hole concludes that "the structural elements he had previously thought insignificant suddenly became temple foundations only in order to manufacture support for the nationalists' cause." This accusation has been countered by KK Mohammed, who was a student archaeologist accompanying BB Lal. KK Mohammed claims that BB Lal didn't highlight his findings related to the issue because temple was not a big issue back then and he didn't want to provoke people. He claims, that after a decade, leftist historians, suo moto gave a statement that BB Lal hadn't found any evidence of temple. This, as per KK Mohammed, forced BB Lal to highlight his earlier findings from excavations. KK Mohammed claims that the criticism of Lal's work in Ayodhya was an attempt by leftist historians in connivance with extremist Muslim groups with a view to mislead Muslims.
Лаллдың қорытындыларына бірнеше ғалымдар қарсылық білдіріп, стратиграфиялық мәліметтерге және Лаллдың көзқарасы бойынша құрылымның түріне күдік тудырды. Хоулдың сөзіне сүйенсек, Хоул “оның бұрын маңызсыз деп есептеген құрылыс элементтері кенеттен ұлтшылдардың ұстанымын қолдау үшін ғибадатхананың негізіне айналды” деген қорытындыға келді. Бұл айыптаманы Б.Б.Лаллдың студент археологы К.К.Мохаммед жоққа шығарды. К.К.Мохаммедтің айтуынша, Б.Б.Лалл сол кезде ғибадатхана мәселесі аса маңызды болмағандықтан және адамдарды қоздырмау үшін осы мәселеге қатысты өз табалдарын жарияламады. Оның сөзіне қарағанда, он жыл өткен соң солшыл тарихшылар өздерінен бастап Б.Б.Лалл ғибадатхананың қалдықтарын таппағанын мәлімдеді. К.К.Мохаммедтің пікірінше, осы жағдай Б.Б.Лаллді оның бұрынғы қазба жұмыстарынан алынған деректерді жариялауға мәжбүр етті. К.К.Мохаммед Лаллдың Айодхьядағы еңбегіне жасалған сынды солшыл тарихшылардың экстремистік мұсылман топтарымен бірігіп мұсылмандарды адастыруға жасаған әрекет деп санайды.
Lal's conclusions have been contested by multiple scholars, questioning both the stratigraphic information and the kind of structure envisioned by Lal. According to Hole,
Hole concludes that "the structural elements he had previously thought insignificant suddenly became temple foundations only in order to manufacture support for the nationalists' cause." This accusation has been countered by KK Mohammed, who was a student archaeologist accompanying BB Lal. KK Mohammed claims that BB Lal didn't highlight his findings related to the issue because temple was not a big issue back then and he didn't want to provoke people. He claims, that after a decade, leftist historians, suo moto gave a statement that BB Lal hadn't found any evidence of temple. This, as per KK Mohammed, forced BB Lal to highlight his earlier findings from excavations. KK Mohammed claims that the criticism of Lal's work in Ayodhya was an attempt by leftist historians in connivance with extremist Muslim groups with a view to mislead Muslims.
Жергілікті арийлік
2002 жылы жазған «Сарасвати ағып жатыр» атты кітабында Лал кеңінен қабылданған индо-арийлер көшіп келгендігі туралы теорияны жобады. Ол, Ригведада Сарасвати өзенінің «артық суға толы» деп сипатталуы, арийлердің шамамен 1500 ж.б.э. Сарасвати өзені құрғағаннан кейін басталган көшіп келуі туралы бағытталған қалыпты көзқарасқа қайшы келеді деп санайды. «Ригведалық халық: басқыншылар ма, көшпелілер ме, әлде жергілікті ме?» атты кітабында Лал Ригведалық халық пен Хараппа өркениетінің авторлары бір және со aynı адамдар екенін айтады. Гириш Шахан (14 қыркүйек 2019 ж.), Нарасимхан және басқаларға (2019 ж.) жауап ретінде: «Дегенмен, хиндутва жақтастары арийлердің басқындығы туралы теорияны тірі ұстап келеді, себебі ол оларға өте қолайлы «сабаншыны» ұсынады, яғни қарсыластың нақты аргументін жеңуге қарағанда оңай жеңілетін қасақана бұрмаланған ұсыныс. Үндістаннан шыққан гипотеза – тіл білімі, археология және генетикалық дәлелдерді хиндутва сезімімен және ұлтшылдық мақтанышпен келістіруге жасалған әрекет, бірақ ол уақыттың бағытын өзгерте алмайды. Дәлелдер хиндутваның тарихқа қатысты идеяларын жоққа шығаруда». Коенрад Элст (10 мамыр 2016 ж.): «Әрине, бұл маргиналды теория, кем дегенде халықаралық деңгейде, онда арийлердің басқындығы туралы теория (AIT) әлі де ресми парадигма болып табылады. Бірақ Үндістанда бұл теорияны көптеген археологтар қолдайды, олар арийлердің келгенінің ізіне таппайды, оның орнына мәдени байланыстылықты табады». Майкл Витцельдің айтуынша, «түпкілікті арийлер» позициясы – бұл әдеттегі ғылыми еңбек емес, «өте мақтауға толы, тіпті діни сипаттағы іс».
Girish Shahane (14 September 2019), in response to Narasimhan et al. (2019): "Hindutva activists, however, have kept the Aryan Invasion Theory alive, because it offers them the perfect strawman, 'an intentionally misrepresented proposition that is set up because it is easier to defeat than an opponent's real argument' The Out of India hypothesis is a desperate attempt to reconcile linguistic, archaeological and genetic evidence with Hindutva sentiment and nationalistic pride, but it cannot reverse time's arrow The evidence keeps crushing Hindutva ideas of history." Koenraad Elst (10 May 2016): "Of course, it is a fringe theory, at least internationally, where the Aryan Invasion Theory (AIT) is still the official paradigm. In India, though, it has the support of most archaeologists, who fail to find a trace of this Aryan influx and instead find cultural continuity." Michael Witzel, the "indigenous Aryans" position is not scholarship in the usual sense, but an "apologetic, ultimately religious undertaking."
Жарияланымдар тізімі
Брадж Баси Лал. (1956). Беас және Банганга аңғарларындағы палеолиттер. Ежелгі Үндістан. №12. 58–92 беттер. Брадж Баси Лал. (1958). Бірбанпур: Дамодар аңғарындағы микролит ескерткіші, Батыс Бенгал. Ежелгі Үндістан. № 14. 4–40 беттер. Брадж Баси Лал. (1960). Мегалиттен Хараппаға дейін: Сыртқы жазудың керамикадағы іздері. Ежелгі Үндістан. № 16. 4–24 беттер.
Брадж Баси Лал. (1962). Үндістанның Каср Ибраимге (Нубия) археологиялық экспедициясы (1961–1962 жж.). Брадж Баси Лал. (2003). Адам өз теориясын ілгерілету үшін барлық этикадан бас тарту керек пе? Шығыс және Батыс. Том 53. №№ 1–4. 285–88 беттер. Брадж Баси Лал. (2013). Махабхаратаның тарихилығы: өнер, әдебиет және археологиялық дәлелдер. Aryan Books International. (Қатты мұқаба), 978 81 7305 459 4 (Жұмсақ мұқаба).
Braj Basi Lal. (1962) Indian Archaeological Expedition to Qasr Ibrim (Nubia) 1961–62. Braj Basi Lal. (2003). Should One Give up All Ethics for Promoting One's Theory? East and West. Vol. 53. Nos. 1–4. pp285–88. Braj Basi Lal. (2013) Historicity of the Mahabharata: Evidence of Art, Literature and Archaeology. Aryan Books International. (HB), 978 81 7305 459 4 (PB)
Брадж Баси Лал. (2015). Калибанғандағы қазба жұмыстары (1961–1969): Хараппа мәдениеті. Үндістанның археологиялық зерттеулер департаменті. Брадж Баси Лал. (2017a). Каушамбиге қайта оралу. Aryan Books International.
Брадж Баси Лал. (2017b). Археологияның сынақ тасымен ежелгі дәстүрлерді тексеру. Aryan Books International.
Брадж Баси Лал. (2019). Археологтың қайғысы. Aryan Books International. Б.Р. Мани; Раджеш Лал; Нира Мисра; Винай Кумар (2019). Легендарлық археолог, профессор Б. Б. Лалды құттықтау. Томдар. III. BR Publishing Corporation. (3 томдық жинақ). Брадж Баси Лал. (2019). Мезолиттен Махаджанападаға дейін: Ганг аңғарындағы өркениеттің қалыптасуы. Aryan Books International.
Braj Basi Lal. (2017b) Testing Ancient Traditions on the Touchstone of Archaeology. Aryan Books International
Braj Basi Lal. (2019) Agony of an Archaeologist. Aryan Books International. BR Mani; Rajesh Lal; Neera Misra; Vinay Kumar (2019) Felicitating a Legendary Archaeology Prof B. B. Lal. Vols. III. BR Publishing Corporation. (Set of 3 Vols.) Braj Basi Lal. (2019). From the Mesolithic to the Mahājanapadas: The Rise of Civilisation in the Ganga Valley. Aryan Books International.