Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кения үкіметінің басшысы
Head of government of Kenya
Кения премьер-министрі Кения үкіметіндегі лауазым болды. Кенияның алғашқы премьер-министрі 1963 жылы премьер-министр болған Джомо Кениатта болды. 1964 жылы Кения республикаға айналды, премьер-министр лауазымы жойылды және Джомо Кениатта президент болды. 2008 жылдың ақпан айындағы билікті бөлісу келісімінен кейін, ол лауазым сәуір айында қайта жаңартылып, Раила Одинга атқарды. 2013 жылғы сайлаудан кейін 2010 жылғы Конституциямен бұл лауазым қайтадан жойылды. 2021 жылғы конституциялық референдумда осы лауазымды қайта құру мәселесі қарастырылуы тиіс еді. Конституцияға ұсынылған түзетулер процесі Кенияның Жоғарғы соты 2022 жылдың 31 наурызында конституцияға қайшы деп жариялады. Сот Тәуелсіз сайлау комиссиясына референдум өткізуге тыйым салды. 2022 жылдың 27 қыркүйегіндегі атқарушы бұйрықпен Премьер-кабинет хатшысы деген ұқсас лауазым құрылды.
The prime minister of Kenya was a post in the Kenyan government. The first prime minister of Kenya was Jomo Kenyatta, who became prime minister in 1963. In 1964, Kenya became a republic, the post of prime minister was abolished and Jomo Kenyatta became president. Following a power sharing agreement in February 2008, the role was recreated that April and held by Raila Odinga. The position was again abolished by the 2010 Constitution after the 2013 elections. The proposed 2021 constitutional referendum would have decided whether to constitutionally reestablish the office. The process of the proposed amendments to the constitution, was declared unconstitutional by the Supreme Court of Kenya On 31 March 2022. The court also barred the Independent Electoral and Boundaries Commission from proceeding with the referendum. A similar office, that of Prime Cabinet Secretary, was established by executive order on 27 September 2022.
Тарих
1963 жылдың 1 маусымында Кения Доминионы өзінің алғашқы премьер-министріне ие болды. Мемлекет басшысы болып королева Елизавета II қала берді, ол Кенияда генерал-губернатор арқылы өкілдік етті. Генерал-губернатор Өкілдер палатасында көпшілік дауысқа ие болған саяси партиядан премьер-министрді таңдауға құқылы болды; премьер-министр үкімет басшысы болып табылды; Джомо Кениата 1963 жылдың 27 мамырында Кенияның бірінші премьер-министрі болып сайланды. Премьер-министр лауазымы Кения республикаға айналғанға дейін, яғни 1964 жылдың 12 желтоқсанына дейін ғана қолданылды. 2007-2008 жылдардағы Кения дағдарысынан кейін президент Мвай Кибаки мен Райла Одинга 2008 жылдың 28 ақпанында коалициялық үкімет құру туралы келісімге келді. Кибаки мемлекет басшысы қызметін сақтап қалды, ал Одинга премьер-министр болып тағайындалды. Екеуі де министрлер кабинетінің жартысын тағайындауға құқылы болды. Екі жетекші коалициядан ODM үшін Мусали Мудавади және PNU үшін Ухуру Кениата вице-премьер-министрлер тағайындалды. Премьер-министр лауазымы 2008 жылғы Ұлттық келісім және қайта құру заңы арқылы қайта жаңартылды. Бұл лауазым 2013 жылы Кенияның қазіргі Конституциясы күшіне енгеннен кейін жойылды, себебі Конституцияда премьер-министр лауазымы көзделмеген, бұл Кенияны толығымен президенттік жүйеге айналдырды. Конституциялық түзетулер арқылы лауазымды қайта енгізуге бағытталған күш-жігер жұмсалды. 2022 жылдың 31 наурызында Кенияның Жоғарғы соты төменгі соттардың шешімдерін бекітіп, "2020 жылғы Конституцияға түзетулер енгізу туралы заң жобасы конституцияға қайшы" деген үкім шығарды, өйткені президент Кениятта [Ухуру] Бірлікке жетуді зерттеу жөніндегі Президенттік топты құру арқылы түзетулерді бастады және олардың қорытындылары негізінде жасалған заңнаманы жақтап сөйледі.
In 1 June 1963, Dominion of Kenya had her first prime minister. The head of state remained Queen Elizabeth II who was represented through a governor general in Kenya. The governor general could then select a prime minister from whichever political party that had the majority in the House of Representatives; the prime minister would be head of government; Jomo Kenyatta was elected as the first prime minister of Kenya in 27 May 1963. The prime minister office was only effective up to 12 December 1964, before Kenya became a republic; Kenyatta became president. Following the 2007–2008 Kenyan crisis, President Mwai Kibaki and Raila Odinga reached an agreement to form a coalition government in 28 February 2008. Kibaki was to remain the head of state, while Odinga would have a new role of prime minister. Both would appoint half the cabinet. Both leading coalitions produced a deputy prime minister—Musalia Mudavadi for ODM, and Uhuru Kenyatta for PNU. The prime minister office was reestablished through the National Accord and Reconciliation Act 2008. The post was abolished in 2013 after the current Constitution of Kenya was effected, which did not provide for the office of prime minister, making Kenya a purely presidential system. Efforts have been initiated to reintroduced the office through constitutional amendment through the Building Bridges Initiative constitutional referendum attempt. On 31 March 2022, the Supreme Court of Kenya upheld the rulings of the lower courts, ruling that, "The Constitution Amendment Bill of 2020 is unconstitutional," because President Kenyatta [Uhuru] initiated the amendments through his creation of the Presidential Taskforce on Building Bridges to Unity Advisory, and vocal endorsement of the legislation crafted based on their findings.