Кіріспе

Марша Стерн Талмуд академиясы, сондай-ақ Ешива университетінің ұлдарға арналған жоғары мектебі (YUHSB), МТА (Манхэттен Талмуд академиясы) немесе TMSTA деп белгілі, – бұл қазіргі православиелік еврей күндізгі мектебі (немесе ешива) және Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Вашингтон Хайтс ауданындағы Ешива университетінің (YU) ұлдарға арналған дайындық мектебі. Ол Самюэль Х. Ванг Ешива университетінің қыздарға арналған жоғары мектебімен бауырлас мектеп болып табылады.

Тарих

Талмуд академиясы (ТА), бастапқыда осылай аталған, 1916 жылы раввин доктор Бернард Ревел құрды. Ол бір жыл бұрын, 1915 жылы, «Американың раввиндік колледжі» (қысқа мерзімді атау) екі ескі мектептің – 1886 жылы құрылған бастауыш мектеп пен 1896 жылы құрылған раввиндік семинарияның бірігуінен құрылған болатын. TA Америкадағы алғашқы академиялық еврей орта мектебі болды және қазір еврей мектептерінде стандартты саналатын яһуди және әлемдік білімдерді қамтитын екі салалық оқу бағдарламасын енгізген алғашқы мектеп болды. Ол бастапқыда Төменгі Шығыс жағында орналасқан, ал 1920 жылдардың соңында Ешиваның қалған бөлігімен бірге Вашингтон Хайтсқа көшірілді. Бастапқыда тек орта мектеп үшін жоспарланған ғимарат университет кампусы кеңейгенге дейін көп жылдар бойы университеттің басқа мектептерімен бірге пайдаланылды; бүгінде бұл ғимаратты орта мектеп толығымен иеленсе, университеттің негізгі кампусының басқа ғимараттары (колледж студенттері үшін жатақхананы қоса алғанда) оны қоршап тұр. Кейіннен ТА-ға 1940 жылдары құрылған Бруклин Талмуд академиясы («БТА») қосылды. Сонымен қатар, екі қыздар орта мектебі құрылды: Бруклиндегі Орталық Ешива орта мектебі 1950 жылдары, ал Манхэттендегі мектеп 1960 жылдары. 1967 жылы Бруклиндегі мектеп Бруклиндегі Мидвуд ауданындағы тарихи Витаграф студиясын қайта жаңарту арқылы құрылған бірлескен кампусқа көшірілді. 1970 жылдары олар жабылып, Манхэттендегі әріптестерімен біріктірілді. 1980 жылдары қыздар мектебі Куинс мектебімен біріктірілді. Қазіргі таңда ол «Самуил Х. Ван Ешива университетінің қыздар орта мектебі» (немесе жай ғана «Ванг») деп аталады, бірақ оны әлі де «Орталық» деп атайды, ал ұлдар мектебі 1970 жылдан бері «Марша Стерн Талмуд академиясы Ешива университетінің ұлдар орта мектебі» (немесе жай ғана «ТМСТА» немесе соңғы кезде «МСТА» және қазір «МТА») деп аталады, бірақ оны әлі де «МТА» деп атайды. Мектеп директорларының арасында негізін қалаушы директор Шелли Сафайр, раввин Дэвид Вайнбах (1973–1987), Мордехай Шпигельман (1987–1991), Джордж Финкельштейн (1991–1995), Майкл Таубес (1995–1999 және 2011–2016), Майкл Хехт (1999–2005), Марк Готтлиб және Яков Склар (2005–2011) және Джош Кан (2016–2023) болды. Мектептің бұрынғы басшысы раввин Джошуа Кан отставкаға кеткеннен кейін раввин Шимон Шенкер ешиваның (мектептің) Менахелі болып тағайындалды. Мектептің оқушылар саны 1960 және 1970 жылдары, салыстырмалы түрде аз бәсекелес мектептер болған кезде, ең жоғары деңгейге жетті. Алайда, бәсекелестік институттардың өсуімен оқуға түсу азайды, ал 1999 жылы Йешива университетінің президенті, раввин доктор Норман Ламм орта мектепті жабуды қалады. Жабылу туралы ақпарат тараған кезде, МТА-ның сол кездегі директоры раввин Майкл Таубес және аға оқытушы раввин Ицчок Коэн студенттердің наразылығын ұйымдастырып, сол кездегі YU-ның негізгі ғимараты Фурст Холл алдында Забурларды оқыды. Бұл наразылық раввин Таубестің жұмыстан босатылуына әкелсе де, ақырында Коэннің де жұмыстан босатылуына соқтырды (екеуі де Ешива университетінің басқа бөлімдерінде оқытушы болды, ал раввин Таубес 2008 жылы орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеді және 2011 жылы қайтадан директор болды), олардың әрекеті раввин Ламмды мектепті ашық ұстауға ықпал етті деп есептеледі. Көп жылдар бойы мектепте сабақ берген және Ешива колледжінің деканы болған раввин Майкл Хехт МТА-ның деканы болды. 2005 жылдың қыркүйегінде раввин Марк Готтлиб мектеп меңгерушісі лауазымына тағайындалды. 2011 жылдың ақпан айында раввин Марк Готтлиб 2010–2011 оқу жылының соңында мектеп / Менахелдің басшысы лауазымынан кететінін мәлімдеді. Оның орнын бұрынғы директор раввин Майкл Таубес басты, ол 2011–2012 оқу жылының басында мектеп басшысы (қазір еврейше Рош ХаЕшива деп аталады) болды. 2016 жылдың наурыз айында мектептің келесі басшысы раввин Джошуа Кан болатыны туралы хабарланды. Раввин Кан 2016 жылдың шілдесінде қызметке кірісті. 2022/2023 оқу жылында раввин Кан мектеп меңгерушісі лауазымынан кететінін мәлімдеді. Раввин Шимон Шенкер мектеп директоры, ал раввин Даниэль Кенигсберг директор болып тағайындалды.

Жыныстық қатынаспен айналысқан деген айып

2012 жылдың желтоқсан айында екі жоғары лауазымды оқытушының бірнеше еркек студенттерге қатысты жыныстық зәбірлеу жасады деген мәлімдемелерге байланысты дау пайда болды. 1970-ші және 1980-ші жылдарда орын алған бұл құқық бұзушылық туралы жоғары мектеп және Йешива университетінің жоғары басшылығы білген, бірақ назардан тыс қалдырған деген айыптамалар таралды. Йешива университетінің бұрынғы президенті университет бұл мәлімдемелерді тексеріп қарастыратынын мәлімдеді. "The Jewish Week" басылымы университет басшылығының бұл жайтты білгені туралы қосымша ақпарат жариялады. Хабарламада зәбірлеушінің кеңсесінен есік алынып тасталғаны, мүмкін, осылайша одан әрі зәбірлеуге мүмкіндік бермейтін жеке ортаның алдын алуға тырысқандары айтылады. 2014 жылдың қаңтар айында федералды судья Ешива университетіне қарсы сот ісін сотқа дейін қараусыз қалдырды, өйткені іс бойынша шешім қабылдау мерзімі өткен. Алайда, 2019 жылы Нью-Йорк штаты жаңа "Балаларға қатысты құқық бұзушылықтар" заңын қабылдағаннан кейін, 38 бұрынғы студент арызды қайтадан жаңартты.

Бейт-Мидраш Катан

2006-2007 оқу жылында МТА (Месивта Д'Ешива Раббину Ицхак Елхана) Юлиус Врубельді еске алуға арналған «Бейс Медраш Катан» деп аталатын ең үздік 12-сынып оқушылары үшін жоғары деңгейдегі Талмуд сабағын бастады. «Бейс Медраш Катан», көбінесе «BMK» деп аталады, Тораны оқуға арналған уақытты көбейтті. Бағдарламаның мақсаты – мектептің үздік Талмуд оқушыларына нағыз бейт-мидраш атмосферасын сезіндіру, келесі жылы көптеген оқушылар, және мүмкін одан да көп студенттер оған қатысатын болады. «Бейс Медраш Катан» студенттерін «жас ғалымдар» (Талмидей Хахамим) мінез-қалпын дамытуға да ынталандырады. «Бейс Медраш Катан» сабағын оқытатын және басқаратын раввин – рабби Танхум Коэн. 2011-2012 жылдары раввин Майкл Хехт BMK құрамына қосылды және 2014 жылдың маусым айында зейнетке шықты.

Студенттік іс-шаралар

Мектептен тыс іс-шаралар мен клубтар көптеген. Спорттық іс-шараларға Varsity және Junior Varsity баскетбол, хоккей, күрес, бейсбол, софтбол және футбол командалары кіреді. Басқа салаларда Колледж Боулингі, Тора Боулингі, Модельдік сот процесі, БҰҰ Моделі, Модельдік Конгресс, Шахмат, SABR, Дебат клубы, MTAhackers (орта мектеп командасы 2022 жылғы университет хакатонын жеңіп алды), 3D-басып шығару клубы, Математика командасы, сондай-ақ Бизнес және Қаржы клубы бар. Шахмат командасы 2017 және 2018 жылдары да Yeshiva Лигасының Шахмат Чемпионатында жеңіске жетті. Мектепте FIRST Tech Challenge жарысына қатысатын 2 робототехника командасы бар (5361 және 13475 командалары). Студенттер көптеген басылымдар шығарады, олардың ішінде The Polis (көп салалы академиялық журнал), The Academy News (мектеп газеті), Shema Koleinu (апталық Dvar Torah хабарламасы), Yagdil Torah (Тора эссе журналы), HaTzioni (сионистік басылым), Pearls of Wisdom (оқушылардың әдеби және 2011 жылдан бастап көркем туындыларының кітабы) және Elchanite (жылдық кітап) кіреді. Мектеп студенттер үшін халықаралық саяхаттар ұйымдастырады. 2004 жылы студенттер тобы Беларусьте Шавуот мерекесін өткізді. 2005 жылы HaTzioni клубы Палаудың Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы миссиясымен бірлесіп, еврей қауымының Палаудың Израильді қолдауына деген алғысын білдіру үшін мүшелеріне Палауға сапар ұйымдастырды.