Кіріспе

Бет-мидраш (, "Оқу үйі"; : batei midrash), сондай-ақ бейс-мидраш немесе бейт-мидраш, – Тораны оқуға арналған зал, көбінесе "оқу залы" деп аударылады. Ол синагогадан (бет кнессет) ерекшеленеді, бірақ олар көбінесе бір ғимаратта орналасады. Идиш тілінде бет-мидраш "зал" деп аталуы мүмкін. Бейс мидраш сонымен қатар 12-сыныптан асқан ұлдарға арналған, ортодоксалдық діндегі жоғары сынып деңгейіндегі білім беру бағдарламасын білдіруі мүмкін. Араб тіліндегі "медресе" сөзі де осы семит түбірінен шыққан және кез келген білім беру мекемесін білдіреді. "Дерш" түбірі "білім іздеу" мағынасын білдіреді, содан кейін "түсіндіру" мағынасына қарай кеңейеді.

Тарих

Раввиндердің ертедегі әдебиеттерінде, соның ішінде Мишнада, бет-мидраш бет-дин мен Синедриодан ерекшеленетін мекеме ретінде айтылған. Ол Тораны оқу және түсіндіру, сондай-ақ халаханы (иудей заңын практикалық қолдану) дамыту үшін арналған орын болды. Бет-мидраш, яки оқу үйінің пайда болуын Иерусалимнің қоршауынан (70 ж.) және ғибадатхананың қирауынан кейінгі ерте раввиндік кезеңнен іздеуге болады. Рабби Йоханан бен Заккай Явнеде ең алғашқы раввиндік мектепті құрды. Көп ұзамай басқа раббилер де әртүрлі мектептер ашты. Бұл адамдар өздерінің идеологиялық тамырларын Екінші ғибадатхана кезеңінің соңындағы, атап айтқанда Хиллель мен Шаммай үйлеріне, екі түрлі ой мектебіне дейін жегізді. Ежелгі дәуірдің соңына қарай бет-мидраш синагогпен бірге, бірақ одан ерекшеленетін институтқа айналды. Бет-мидраш пен Бет-ха-Кенесет (синагог) арасындағы басты айырмашылық – Бет-ха-Кенесет тек қана дұға ету үшін қасиетті саналады, тіпті Тораны оқу оның қасиеттілігін бұзуы мүмкін, ал бет-мидрашта Тораны оқу мен дұға етуге рұқсат беріледі. Сондықтан көптеген синагогтар өздерінің ғибадатханаларын бет-мидраш деп белгілейді, осылайша дұғадан басқа Тораны оқуға да мүмкіндік туады.

Құрылымы

Отыру үшін әдетте орындықтар немесе скамьялар, ал кітаптар қоюға арналған үстелдер болады. Литва ешиваларында бет-мидрашта штендер (лекторнға ұқсас тік үстелдер; идиш сөзі неміс тіліндегі Ständer сөзінен шыққан) кездеседі. Типикалық бет-мидрашта жүздеген кітаптар болады, оның ішінде кем дегенде бірнеше Талмуд данасы, Тора, сиддурим (дұға кітаптары), Шулхан Арух, Мишне Тора, Арбаа Турим және жиі пайдаланылатын басқа да еңбектер бар. Қазіргі заманда батей-мидраштар көбінесе ешивалардың немесе тәуелсіз коллельдердің орталық оқу залдары ретінде табылады, екеуі де Тораны оқу орындары. Оқу орны мен мекемесі көбінесе алмастырылады, сондықтан көп қолданылатын тілде ешивалар кейде батей-мидраш деп аталады. Бет-мидраш синагогта немесе керісінше орналасуы мүмкін. Көне заманда бұл мәселе пікірталас тудырған (төменде қараңыз). Көптеген батей-мидраштар бастапқыда қауымға қызмет етеді, бірақ өмір бойында ешиваны өздеріне тартады.

Виртуалды

Виртуалды – жеке оқуға арналған мақалалар мен тікелей онлайн-сабақтар ұсынатын онлайн-платформа. Дегенмен, ол әдетте бейт-мидраш оқу залындағы дәстүрлі шавруза әдісімен оқытуды қамтамасыз етпейді.