Еврей білім ошағы: Йешива туралы мәліметтер

Кіріспе

Тораны зерттеуге арналған еврей білім беру мекемесі, еврей білім беру жүйесі.

Ешива, ешиба (/j//ə/'/ʃ//iː//v//ə/; ישיבה; көпше түрі – ישיבות, yeshivot немесе yeshivos) – раббилік әдебиеттерді, негізінен Талмудты және халаханы (еврей заңы) зерттеуге бағытталған дәстүрлі еврей білім беру мекемесі. Тора мен еврей философиясы да бірге оқытылады. Оқу көбінесе күнделікті шиурим (дәрістер немесе сабақтар) және «шавруса» (арамей тілінде «достық» немесе «әріптестік») деп аталатын жұптық оқу арқылы жүзеге асырылады. Шавруса стиліндегі оқыту – ешиваның ерекше ерекшеліктерінің бірі. АҚШ және Израильде ешива білімінің әртүрлі деңгейлері әртүрлі атаулармен аталады. АҚШ-та бастауыш сынып оқушылары хедерге қабылданады, бар мицва жасына жеткен оқушылар месифта оқиды, ал бакалавриат деңгейіндегі студенттер бейт мидраш немесе ешива гедолаға (ישיבה גדולה) қабылданады. Израильде бастауыш сынып оқушылары Талмуд Торасына немесе хедерге жазылады, бар мицва жасына жеткен оқушылар ешива кетанаға (ישיבה קטנה) оқиды, ал жоғары сынып оқушылары ешива гедолаға қабылданады. Коллель – үйленген ерлерге арналған ешива, онда студенттерге шағын стипендия төлеу жиі кездеседі. Литвалық және хасидтік ешивот гедола (yeshiva gedola көпше түрі) студенттері әдетте үйленгенге дейін ешивада оқиды. Тарихи тұрғыдан алғанда, ешивалар тек ерлерге арналған. Бүгінде православие емес ешивалардың барлығы әйелдерге ашық. Православ әйелдер мен қыздарына арналған жеке мектептер (мидраша немесе «семинария») болғанымен, олар дәстүрлі ешива сияқты құрылымды немесе оқу бағдарламасын ұстанбайды.

Этимология

Басқаша жазылулары мен атаулары: ешива (/j//ə/'/ʃ//iː//v//ɑː/; , отыру (зат есім); метивта және месивта (methivta); бет-мидраш; Талмуд академиясы, раввин академиясы және раввиндік мектеп. "Ешива" сөзі сабақта білім алу қызметіне, сонымен қатар білім алу "сессиясына" қолданылады. Бұл терминнің мағынасы оқу сессиясынан мекемеге ауысуы Вавилониядағы Талмуд академиялары, Сура және Пумбедита заманында болған сияқты, олар "екі колледж" (shte ha yeshivot) деп белгілі болды.

Шығу тегі

Мишнаның Мегилла трактатында, қала деп аталу үшін он ер адамның (баттаним) болуы және қауымдық дұғалар үшін қажетті кворумды құру талабы заң ретінде белгіленген. Сол сияқты, әр бет-динге ('сот үйіне') сот мүшелерінен үш есе көп оқушылар қатысқан (Мишна, Санхедрин трактаты). Талмудқа сәйкес, ересектер жыл сайын екі ай оқуға арнаған. Бұл айлар – Суккот және Песах мерекелеріне дейін келетін Елул және Адар, олар "Ярхей Калла" (арамейше "Калла айлары") деп аталған. Жылдың қалған уақытында олар жұмыс істеген.

Геоникалық кезең

Геон дәуірі атауын Гаоннан алды, бұл атақ үшінші ғасырдан он үшінші ғасырға дейін болған үш ешиваның басшыларына берілді. Геонимдер өз ешиваларының басшылары болды, сондай-ақ оларға байланысты қауымдардың рухани көшбасшылары және жоғары сот судьялары ретінде танылды. Ешива барлық ресми істерді Гаон атынан жүргізді, ал ешиваға немесе одан келген барлық хат-хабарлар тікелей Гаонға жолданатын. Геон дәуірінде үш ешива болды, олардың әрқайсысы орналасқан қалаларының атымен аталады: Иерусалим, Сура және Пумбедита. Иерусалим ешивасы кейін Каирге, ал Сура мен Пумбедита ешивалары Бағдадқа көшірілді, бірақ бастапқы аттарын сақтап қалды. Әрбір яһуди қауымы үш ешиваның бірімен байланыс орнатуға құқылы болды; Жерорта теңізі маңында тұратындар көбінесе Иерусалим ешивасын, ал Арабия түбегінде және қазіргі Ирак пен Иранда тұратындар Бағдадтағы екі ешиваның біреуін таңдайтын. Бұл міндетті емес еді, әр қауым кез келген ешивамен байланыс орнатуға болады. Ешива осы дәуірдегі раввиндер үшін ең жоғары білім беру орталығы болды. Бұдан өзге, ешива яһуди заңын түсіндірудегі басты орган ретінде үлкен билікке ие болды. Қауым ешиваның Гаонын яһуди заңының барлық мәселелері бойынша жоғары сот судьясы деп есептеді. Әр ешива діни ғұрыптар мен заң мәселелерінде әртүрлі шешімдер қабылдады, бірақ басқа ешивалар осы айырмашылықтарды қабылдады және үшеуі де теңдей ортодоксалды саналды. Ешива жергілікті қауымдармен бірлесіп, жергілікті қауымдардың басшыларын тағайындау арқылы әкімшілік билікке де ие болды. Бұл қауым басшылары қауым мен үлкен ешива арасындағы байланыс ретінде қызмет етті. Олар сондай-ақ дін, ғұрып немесе заң мәселелері бойынша түпкілікті шешімдер алу үшін ешиваға сұрақтар жіберді. Қауымдар әртүрлі ешивалардың шығарған әртүрлі шешімдерінен туындаған қайшылықтарды болдырмау үшін тек бір ешивамен байланыс орнатуға тиіс болды. Ешивалар жылдық, ерікті жарналар және басқа да түрлі көмектер арқылы қаржылық қолдау алды, осы жарналарды ешива тағайындаған жергілікті басшылар жинап, басқарды. Жеке тұлғалардан, әсіресе мерекелерде ақшалай немесе заттай сыйлықтар да жиі түсетін. Иерусалим ешивасы 1127 жылы Каирге жер аударылып, ақырында толығымен таратылды. Сол сияқты, Сура мен Пумбедита ешивалары 13 ғасырдағы моңғол шапқыншылығынан кейін таратылды. Осыдан кейін яһуди дінін оқыту жеке синагогтардың жауапкершілігіне көшті. Иерусалим, Сура және Пумбедитаның үш үлкен ешивасын алмастыратын ешқандай ұйым құрылған жоқ.

The Geonic period takes its name from Gaon, the title given to the heads of the three yeshivas which existed from the third to the thirteenth century. The Geonim acted as the principals of their individual yeshivot, and as spiritual leaders and high judges for the wider communities tied to them. The yeshiva conducted all official business in the name of its Gaon, and all correspondence to or from the yeshiva was addressed directly to the Gaon. Throughout the Geonic Period there were three yeshivot, each named for the cities in which they were located: Jerusalem, Sura, and Pumbedita; the yeshiva of Jerusalem would later relocate to Cairo, and the yeshivot of Sura and Pumbedita to Baghdad, but retain their original names. Each Jewish community would associate itself with one of the three yeshivot; Jews living around the Mediterranean typically followed the yeshiva in Jerusalem, while those living in the Arabian Peninsula and modern day Iraq and Iran typically followed one of the two yeshivot in Baghdad. There was no requirement for this, and each community could choose to associate with any of the yeshivot. The yeshiva served as the highest educational institution for the Rabbis of this period. In addition to this, the yeshiva wielded great power as the principal body for interpreting Jewish law. The community regarded the Gaon of a yeshiva as the highest judge on all matters of Jewish law. Each yeshiva ruled differently on matters of ritual and law; the other yeshivot accepted these divisions, and all three ranked as equally orthodox. The yeshiva also served as an administrative authority, in conjunction with local communities, by appointing members to serve as the head of local congregations. These heads of a congregation served as a link between the congregation and the larger yeshiva it was attached to. These leaders would also submit questions to the yeshiva to obtain final rulings on issues of dogma, ritual, or law. Each congregation was expected to follow only one yeshiva to prevent conflict with different rulings issued by different yeshivot. The yeshivot were financially supported by a number of means, including fixed voluntary, annual contributions; these contributions being collected and handled by local leaders appointed by the yeshiva. Private gifts and donations from individuals were also common, especially during holidays, consisting of money or goods. The yeshiva of Jerusalem was finally forced into exile in Cairo in 1127, and eventually dispersed entirely. Likewise, the yeshivot of Sura and Pumbedita were dispersed following the Mongol invasions of the 13th century. After this education in Jewish religious studies became the responsibility of individual synagogues. No organization ever came to replace the three great yeshivot of Jerusalem, Sura and Pumbedita.

19 ғасырға

Геон дәуірінен кейін еврейлер Еуропа мен Солтүстік Африкада көптеген ешива академияларын ашты, оның ішінде 974 жылы Тунис қаласында Хушиель Бен Елханан (ивритше: חושיאל בן אלחנן) құрған Кайруан ешивасы (ивритше: ישיבת קאירואן) болды. Дәстүр бойынша, әрбір қала раввині қаланың бейт-мидрашында (оқу залы) бірнеше толық немесе жартылай уақытты оқушыларды ұстауға құқылы болды, ол әдетте синагогқа жақын орналасқан. Олардың күнделікті шығындары қауымдық салықтан төленді. Бірнеше жылдан кейін, семиха (раббилік сана) алған студенттер бос раввиндік лауазымды іздеп басқа қалаға кетіп, немесе жұмыс істей бастады.

Литва тілі

Хаим Воложин, XVIII ғасырдағы литвалық еврей дінінің ықпалды басшысы және Вильна Гаонының шәкірті, Тораны ұйымдастырылған түрде оқуды революция жасады. Оның пікірінше, дәстүрлі тәсіл тереңірек оқуға ұмтылатындарға жарамайды. Мұғалімінің қолдауымен Воложин қызығушылық танытқан студенттерді жинап, қазіргі Белоруссиядағы Воложин қаласында ешива ашты. Воложин ешивасы 60 жылдан кейін, 1892 жылы Ресей үкіметінің белгілі бір пәндерді енгізу талабынан кейін жабылды. Содан кейін Слабодка, Паневежис, Мир, Бриск және Телц сияқты басқа қалаларда бірнеше ешива ашылды. АҚШ және Израильдегі көптеген көрнекті заманауи ешивалар осы мекемелердің жалғасы болып табылады және көбінесе бірдей атауды сақтайды. 19 ғасырда Израиль Салантер Хасидтік емес литвалық еврейлер арасында Муссар қозғалысын бастады, ол ешива студенттерін және жалпы қоғамды еврей этикалық еңбектерін оқуға белсенді түрде тартуға бағытталған. Хаскаланың (еврейлердің рухани жаңаруы) және дәстүрлі иудаизмге көбінесе қарсы тұратын басқа да жаңа саяси идеологиялардың (мысалы, сионизмнің) әсерінен туған жаңа әлеуметтік және діни өзгерістерге алаңдаған Муссар шеберлері Талмудты оқуға жеке еңбектерді қосу қажеттігін түсінді. Бұл ертедегі классикалық еврей этикалық мәтіндерінен (муссар әдебиеті) және қозғалыстың өзінің жаңа әдебиетінен тұрды. Еуропалық үлгідегі алғашқы білім беру ошақтары – 1870 жылдары Иракта құрылған Мидраш Бет Зилха және 1914 жылы Иерусалимде құрылған Порат Йосеф ешивасы болды. 1737 жылы Иерусалимде құрылған және жоғары деңгейдегі Каббала зерттеулеріне арналған Бет-Эл ешивасы да ерекше аталады. Кейінгі сефард ешивалары көбінесе Порат Йосеф немесе ашкеназдық институттардың үлгісімен құрылған. Сефард әлемі дәстүрлі түрде Каббаланың (эзотерикалық еврей мистикасы) зерттеуін еуропалық ашкеназдық әлемге қарағанда маңыздырақ орынға қояды. Бұл айырмашылық 17 ғасырдағы Саббатшылық ағымының нәтижесінде туды, ол Еуропадағы Каббаланың кең таралған зерттеуін Раббилік Талмудты оқуға басымдық беру арқылы шектеді. Шығыс Еуропалық литвалық өмірде Каббала зиялы элитаға арналған, ал Хасидизмнің мистикалық қайта жандануы Хасидтік ой арқылы Каббалалық теологияны білдірді. Бұл факторлар сефардтық еврей әлеміне әсер етпеді, ол дәстүрлі түрде сақталған қауымдастықтарында Каббаламен байланысын сақтап қалды. Араб еврей қауымдастықтарының Израильге көшіп келгеннен кейін сефард ешивалары құрылды, соның нәтижесінде кейбір сефард ешивалары өздерінің оқу бағдарламасына қолжетімді Каббалалық мәтіндерді қосты. Еуропалық талаптар, Каббалалық зерттеулерді жетілген және элиталық студенттермен шектеу, сондай-ақ мұндай ешивалардағы мәтіндерді таңдауға да әсер етеді.

Organised Torah study was revolutionised by Chaim Volozhin, an influential 18th century Lithuanian leader of Judaism and disciple of the Vilna Gaon. In his view, the traditional arrangement did not cater to those looking for more intensive study. With the support of his teacher, Volozhin gathered interested students and started a yeshiva in the town of Valozhyn, located in modern day Belarus. The Volozhin yeshiva was closed some 60 years later in 1892 following the Russian government's demands for the introduction of certain secular studies. Thereafter, a number of yeshivot opened in other towns and cities, most notably Slabodka, Panevėžys, Mir, Brisk, and Telz. Many prominent contemporary yeshivot in the United States and Israel are continuations of these institutions, and often bear the same name. In the 19th century, Israel Salanter initiated the Mussar movement in non Hasidic Lithuanian Jewry, which sought to encourage yeshiva students and the wider community to spend regular times devoted to the study of Jewish ethical works. Concerned by the new social and religious changes of the Haskalah (the Jewish Enlightenment), and other emerging political ideologies (such as Zionism) that often opposed traditional Judaism, the masters of Mussar saw a need to augment Talmudic study with more personal works. These comprised earlier classic Jewish ethical texts (mussar literature), as well as a new literature for the movement. Early educational institutions on the European model were Midrash Bet Zilkha founded in 1870s Iraq and Porat Yosef Yeshiva founded in Jerusalem in 1914. Also notable is the Bet El yeshiva founded in 1737 in Jerusalem for advanced Kabbalistic studies. Later Sephardic yeshivot are usually on the model either of Porat Yosef or of the Ashkenazi institutions. The Sephardic world has traditionally placed the study of Kabbalah (esoteric Jewish mysticism) in a more mainstream position than in the European Ashkenazi world. This difference of emphasis arose as a result of the Sabbatean heresy in the 17th century, that suppressed widespread study of Kabbalah in Europe in favour of Rabbinic Talmudic study. In Eastern European Lithuanian life, Kabbalah was reserved for an intellectual elite, while the mystical revival of Hasidism articulated Kabbalistic theology through Hasidic thought. These factors did not affect the Sephardi Jewish world, which retained a wider connection to Kabbalah in its traditionally observant communities. With the establishment of Sephardi yeshivas in Israel after the immigration of the Arabic Jewish communities there, some Sephardi yeshivas incorporated study of more accessible Kabbalistic texts into their curriculum. The European prescriptions to restrict advanced Kabbalistic study to mature and elite students also influence the choice of texts in such yeshivas.

Консервативті қозғалыс

1854 жылы Бреслаудағы еврей теологиялық семинариясы құрылды. Оның басшысы Захария Франкель болды, және ол консервативті иудаизмнің алдындағы "позитивті тарихи иудаизммен" байланысты алғашқы білім беру мекемесі саналды. Келесі жылдары консервативті иудаизм дәстүрлі ешивалардың үлгісін маңызды жайттар бойынша қайталайтын бірқатар жоғары білім беру орындарын (мысалы, Нью-Йорктегі Америка еврей теологиялық семинариясы) құрды. Көптегендер өзін ресми түрде "ешива" деп атамайды (бірақ Иерусалимдегі консервативті ешива – бір ерекшелік), және барлығы әйелдер мен ерлерге ашық, олар бір сыныпта оқиды және бірдей оқу жоспарымен оқуды жалғастырады. Студенттер уақыттың бір бөлігін немесе толық уақытын оқуға жұмсауы мүмкін, олар лишма (оқудың өзі үшін) немесе раввин қызметіне дайындалу үшін оқи алады.

Бөлшектік емес немесе аралас

Консервативті иудаизммен байланысы бар конфессиялық емес ешивалар мен коллельдерге Нью-Йорктегі Ешиват Хадар кіреді, оның басшылары Рабиндер ассамблеясының мүшелері Эли Каунфер мен Шай Хелд. Калифорниядағы еврей діні академиясының раввиндік мектебін консервативті раввин Мел Готтлиб басқарады. Нью-Йорктегі еврей діні академиясының және Массачусетс штаты, Ньютон-центрдегі еврей колледжінің раввиндік мектебінің профессорлық құрамында да көптеген консервативті раввиндер бар. Жақында бірнеше дәстүрлі емес және конфессиялық емес (сондай-ақ "трансденминациялық" немесе "постденминациялық") семинариялар ашылды. Олар қысқа мерзімде және өзгертілген оқу бағдарламасымен, көбінесе көшбасшылық және пасторлық міндеттерге бағытталған семіха береді. Бұл JSLI, RSI, PRS және Ateret Tzvi. Wolkowisk Mesifta – маңызды білім мен тәжірибесі бар қауымдастық мамандарына арналған, әрбір үміткерге жеке бағдарлама ұсынатын оқу орны.

Реформа және қайта құру семинариялары

Еврей одағы колледжі (ЕОК), реформалық иудаизммен байланысты, 1875 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласында Исаак Майер Уайз басшылығымен құрылды. Кейіннен ЕОК Нью-Йорк, Лос-Анджелес және Иерусалимде қосымша орталықтар ашты. Бұл, негізінен раббилер мен дін қызметкерлерін даярлауға бағытталған раббинат семинариясы немесе колледжі. Сол сияқты, 1968 жылы Пенсильванияда құрылған Реконструкциялық иудаизмнің Реконструкциялық раввиндік колледжі де болашақ дін қызметкерлерін даярлау үшін жұмыс істейді. Кейбір реформа және реконструкциялық оқытушылар жоғарыда аталған конфессиялық емес семинарияларда да дәріс оқиды. Еуропада реформалық иудаизм Лондондағы Лео Бэк колледжінде және Германиядағы Потсдамдағы Абрахам Гейгер колледжінде раббилерді даярлайды. Бұл институттардың ешқайсысы өзін "иешива" деп сипаттамайды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тағы алғашқы православие иешивасы Нью-Йорктегі Эц Хаим (1886 ж.) болды, ол Воложиннің үлгісі бойынша құрылды. Ол Рабби Исаак Эльханан теологиялық семинариясына (1896; "РИЭТС") және 1945 жылы Йешива университетіне айналды. Ол Орталық және Шығыс Еуропалық яһудилердің көшіп келуінен кейін құрылды (1880-ші жылдар – 1924). 1907 жылы құрылған Месивта Тиферет Иерусалимді 1940 жылдан 1986 жылға дейін раввин Моше Файнштейн басқарды; Ешива раввин Хаим Берлин, 1904 жылдан бастап 1943 жылдан 1980 жылға дейін раввин Ицшок Хутнер басқарды. Көптеген хасидтік династиялардың Америкадағы негізгі ешивоттары бар, олар әдетте 1940 жылдары құрылған; Орталық Любавицтер ешивасында 1000-нан астам студент бар. Соғыстан кейінгі ашкенази ешивот пен коллелимнің құрылуы Израильдегімен қатар келеді; Американың хареди қауымдастығындағы білім беру үлгісі сияқты, бірақ көбірек адам колледж деңгейінде зайырлы білім алады. Нью-Джерси штатының Лейквуд қаласындағы Бет-Медраш Говоха 2000 жылдардың басында 3000 студентімен 1943 жылы Р. Аарон Котлер толық уақытты оқуды талап ететін «қатаң литвалық модель» бойынша құрылған; Рабби Хайм Бенуалиел. (1988 жылы ешива ағылшын тілді сефардтық студенттерге қызмет көрсету үшін Израильде Микдаш Мелех Иерусалим бөлімшесін ашты.) Бүгінгі таңда 600-дан астам кіші және жоғары мектептер бар, әдетте олар Мезивта немесе Байс Яков; Тора Умесораны қараңыз. Қазіргі православиелік діндер әдетте бір жыл, көбінесе екі жыл, жоғары мектептен кейін ешивада (кейде Хесдер) немесе Израильдегі Мидрашада оқиды. Көптеген адамдар одан кейін немесе оның орнына Йешива университетіне барып, академиялық білімді Тора зерттеумен біріктіретін екі түрлі оқу бағдарламасын жүргізеді; Тора Умадда және С. Даниэль Абрахам Израиль бағдарламасын қараңыз. (Кейбіреуі Израильде қалады, «алия жасайды»; көбісі басқа американдық колледждерде жоғары білім алады.) Семиха әдетте RIETS арқылы өтеді, бірақ көптеген қазіргі православие раввиндары Хесдер немесе басқа да Йешивот арқылы оқиды. RIETS-те бірнеше пост-семиха колледжі бар, оның ішінде Даянутқа арналған. Даянимдер сондай-ақ Коллель Эрец Хемда және Махон Ариэль арқылы жаттығады; Мизрачидің пост-семиха Манигут Торанит бағдарламасы «Рав Ир» жоғары деңгейдегі семихасымен басшылыққа және ғылымға назар аударады. Қоғамдар жиі Тора МиЦион коллельін өткізеді, онда Хесдер түлектері әдетте бір жыл бойы білім алады және үйретеді. Қазіргі кезде көптеген православиелік еврей күндізгі мектептері бар, олар әдетте стандартты оқу бағдарламасымен қатар бейт-мидраш / метивта бағдарламасын ұсынады, (көбінесе) студенттер Израильдің ешивасындағы бірінші шиурға қатыса алады. АҚШ-тың білім беру үлгісі еврей әлемінде кездеседі, аймақтық айырмашылықтар бар; қараңыз: Категория:Еуропадағы православиелік ешивалар және Категория:Елі бойынша православиелік ешивалар.

The first Orthodox yeshiva in the U. S. was Etz Chaim of New York (1886), modeled after Volozhin. It developed into the Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary (1896; "RIETS") and eventually Yeshiva University in 1945. It was established in the wake of the immigration of Central and Eastern European Jews (1880s – 1924). Mesivtha Tifereth Jerusalem, founded in 1907, was led by Rabbi Moshe Feinstein from the 1940s through 1986; Yeshiva Rabbi Chaim Berlin, est 1904, was headed by Rabbi Yitzchok Hutner from 1943 to 1980. Many Hasidic dynasties have their main Yeshivot in America, typically established in the 1940s; the Central Lubavitcher Yeshiva has over 1000 students. The postwar establishment of Ashkenazi yeshivot and kollelim parallels that in Israel; as does the educational pattern in the American Haredi community, although more obtain a secular education at the college level. Beth Medrash Govoha in Lakewood, New Jersey with 3,000 students in the early 2000s was founded in 1943 by R. Aaron Kotler on the "rigid Lithuanian model" that demanded full time study; by Rabbi Haim Benoliel. (In 1988, the yeshiva opened a branch in Israel, Mikdash Melech Jerusalem, to serve English speaking Sephardic students.) There are over today 600 junior and high schools, typically a Mesivta or Bais Yaakov;
see Torah Umesorah. Modern Orthodox typically spend a year, often two, post high school in a yeshiva (sometimes Hesder) or Midrasha in Israel. Many thereafter, or instead, attend Yeshiva University, undertaking a dual curriculum, combining academic education with Torah study; see Torah Umadda, and S. Daniel Abraham Israel Program. (A percentage stay in Israel, "making Aliyah"; many also go on to higher education in other American colleges.) Semikha is usually through RIETS, although many Modern Orthodox Rabbis study through Hesder, or other Yeshivot in Israel such as Yeshivat HaMivtar, Mizrachi's Musmachim program, and Machon Ariel. RIETS also houses several post semikha kollelim, including one focused on Dayanut. Dayanim also train through Kollel Eretz Hemda and Machon Ariel; while Mizrachi's post semikha Manhigut Toranit program focuses on leadership and scholarship, with the advanced semikha of "Rav Ir". Communities will often host a Torah MiTzion kollel, where Hesder graduates learn and teach, generally for one year. There are numerous Modern Orthodox Jewish day schools, typically offering a beit midrash / metivta program in parallel with the standard curriculum, (often) structured such that students are able to join the first shiur in an Israeli yeshiva. The US educational pattern is to be found around the Jewish world, with regional differences; see :Category:Orthodox yeshivas in Europe and :Category:Orthodox yeshivas by country.

Академиялық жыл

Ешивоттардың көпшілігінде жыл үш кезеңге (мерзім) бөлінеді, олар зманим (және дара түрі – зман) деп аталады. Елул зманы еврей календарының Елул айының басынан басталып, Йом Кипурдың соңына дейін жалғасады. Алты апталық семестр ең қысқа, бірақ ең қарқынды оқу кезеңі болып табылады, себебі ол Рош Хашана мен Йом Кипурдың қасиетті мерекелеріне дейін келеді. Қысқы зман Суккоттан кейін басталып, Пасха мерекесіне шамамен екі апта қалғанға дейін созылады, бұл мерзім бес айға (көбінесе алты айға, иудейлердің жыл санауы бойынша) дейін жалғасады. Жазғы зман Пасхадан кейін басталып, Рош Ходеш Ав немесе Тиша Б'Авға дейін созылады, бұл шамамен үш айды құрайды.

Шаврута үлгісіндегі оқыту

Ешива оқушылары седер деп аталатын оқу сессиясы кезінде шаврутамен шурды (дәрісті) дайындап, қайталайды. Шаврута оқушыға ой-санасын үйренуге, ойлау қабілетін дамытуға, ойларын сөзге түсіруге, ойларын логикалық аргументтерге ұйымдастыруға және басқа адамның көзқарасын түсінуге көмектесуге арналған. Шиур негізіндегі жүйе бес деңгейлі Тельше иешивасында жаңартылған. Чаврута стиліндегі оқыту көтеріңкі болады, себебі оқу серіктестері Талмуд мәтіні мен түсіндірмелерді бір-біріне оқып, содан кейін мәтінді түсіну үшін өз пікірлерін талдап, сұрақтар қойып, пікірталас жүргізеді және дәлелдейді. Талқылаудың қызуында олар қолдарымен көрсетіп, үстелге соғып немесе бір-біріне айқайлауы мүмкін. Иешиваның мөлшеріне қарай ондаған, тіпті жүздеген шаврута жұптарының бір-бірінің көзқарастарын талқылап, пікір алысқанын естуге болады. Оқушылар өздеріне шоғырлану үшін басқа пікірталастарды іркітуді үйренуі керек. – еврей дінінің терең білімін берумен қатар, орта мектеп білімін де үйлестіреді. Бұл екі бағдарламаны 1916 жылы Йешива университетінің Манхэттен Талмуд академиясы (қазір Марша Стерн Талмуд академиясы) алға бастады; АЛМА 1936 жылы Иерусалимде, ал "Ха Ишув" 1937 жылы Тель-Авивте құрылды. Мехина – Израильдің орта мектебін бітірген және әскерге түсуге дейін бір жыл оқуға ниеттенген студенттерге арналған. Тельше иешиваларында және Балтимордағы Нер Исраэльде мезивта/иешива кетаналары Мехина деп аталады. Бет-мидраш – орта мектепті бітіргендерге арналған, студенттің мансаптық жоспарлары мен бағытына қарай бір жылдан бірнеше жылға дейін қатысады. Ешиват Хесдер – Израиль қорғаныс күштерімен келісім шартты жасасқан иешива, онда студенттер бірге бір бөлімге шақырылып, әскери қызметте де мүмкіндігінше бірге қызмет етеді. Шамамен 5 жыл ішінде екінші жылдан бастап 16 айға созылатын қызмет мерзімі болады. Оның түрлі нұсқалары бар. Қалған уақыт иешивада міндетті оқумен өтеді. Хесдер иешивасының идеясы Рав Иуда Амиталға тиесілі. Біріншісі 1954 жылы құрылған Керем Б'Явне иешивасы болды; ең ірісі – 800-ден астам студенті бар Сдероттың Хесдер иешивасы. Коллель – үйленген ерлерге арналған иешива. Коллель идеясының тамыры Торада жатыр; Мишнаның Мегилла трактатында қала он адамды (батланимді) қамтамасыз ете алса ғана "қала" деп аталатыны айтылған, олар қоғамдық оқу үшін қажетті кворумды құрайды. Бұл көбінесе 19 ғасыр Еуропасының заманауи жаңалығы. Коллель көбінесе иешивамен бір жерде орналасады. Баал Тешува иешивалары жаңадан православиеге келгендердің қажеттіліктерін қанағаттандырады. Әйелдерге арналған орта мектептен кейінгі білім беру орны, әдетте, "семинария" немесе Израильде мидраша (көпше түрі – мидрашот) деп аталады, ешива емес. (Дегенмен, Prospect Park Yeshiva сияқты ерекшеліктер бар.) Хареди Байс Яков жүйесі 1918 жылы Сара Шенирдің басшылығымен құрылды. Бұл оқу орындарында қыздарға Таурат білімі беріледі, оқу бағдарламасында Талмудты емес, практикалық халаханы (иудей заңын) және Танахты зерттеуге көбірек назар аударылады. Діни сионист және қазіргі православие мидрашоттарының оқу бағдарламасы Талмудты зерттеуді қамтиды: көбінесе Мишна, кейде Гемара; одан әрі айырмашылығы, оқу бағдарламалары еврей философиясының мәтіндерін шаврута негізінде зерттеуді қамтиды, сондай-ақ Танах түсіндірмелермен бірге зерттеледі. Толық ақпарат алу үшін қараңыз.

Yeshiva students prepare for and review the shiur (lecture) with their chavruta during a study session known as a seder. A chavruta is intended to help a student keep their mind focused on the learning, sharpen their reasoning powers, develop their thoughts into words, organize their thoughts into logical arguments, and understand another person's viewpoint. The shiur based system was innovated at the Telshe yeshiva, where there were five levels. Chavruta style learning tends to be animated, as study partners read the Talmudic text and the commentaries aloud to each other, and then analyze, question, debate, and argue their points of view to arrive at an understanding of the text. In the heat of discussion, they may wave their hands, pound the table, or shout at each other. Depending on the size of the yeshiva, dozens or even hundreds of pairs of chavrutas can be heard discussing and debating each other's viewpoints. Students need to learn the ability to block out other discussions in order to focus on theirs. – combines the intensive Jewish religious education with a secular high school education. The dual curriculum was pioneered by the Manhattan Talmudical Academy of Yeshiva University (now known as Marsha Stern Talmudical Academy) in 1916; ALMA was established in Jerusalem in 1936, and "ha Yishuv" in Tel Aviv in 1937. Mechina – For Israeli high school graduates who wish to study for one year before entering the army. In Telshe yeshivas and in Ner Yisroel of Baltimore, the Mesivtas/Yeshiva ketanas are known as Mechinas. Beth midrash – For high school graduates, and is attended from one year to many years, dependent on the career plans and affiliation of the student. Yeshivat Hesder – Yeshiva that has an arrangement with the Israel Defense Forces by which the students enlist together in the same unit and, as much as is possible serve in the same unit in the army. Over a period of about 5 years there will be a period of service starting in the second year of about 16 months. There are different variations. The rest of the time will be spent in compulsory study in the yeshiva. The Hesder Yeshiva concept is attributed to Rav Yehuda Amital. The first was Yeshivat Kerem B'Yavneh, established in 1954; the largest is the Hesder Yeshiva of Sderot with over 800 students. Kollel – Yeshiva for married men. The kollel idea has its intellectual roots in the Torah; Mishnah tractate Megillah mentions the law that a town can only be called a "city" if it supports ten men (batlanim) to make up the required quorum for communal learning. It is mostly a modern innovation of 19th century Europe. A kollel will often be in the same location as the yeshiva. Baal Teshuva yeshivot catering to the needs of the newly Orthodox. A post high school for women is generally called a "seminary", or midrasha (plural midrashot) in Israel, and not a yeshiva. (Although there are exceptions such as Prospect Park Yeshiva.) The Haredi Bais Yaakov system was started in 1918 under the guidance of Sarah Schenirer. These institutions provide girls with a Torah education, using a curriculum that skews more toward practical halakha (Jewish law) and the study of Tanakh, rather than Talmud. The curriculum at Religious Zionist and Modern Orthodox midrashot includes some study of Talmud: often Mishnah, sometimes Gemara; in further distinction, curricula generally entail chavruta based study of the texts of Jewish philosophy, and likewise Tanakh is studied with commentaries. See for further discussion.

Тілдер

Литва мен хасид иешиваларының көпшілігінде (әлем бойынша) сабақтар идиш тілінде оқытылады; 1939 жылы Иерусалимде құрылған және 40 жылдан астам уақыт бойы Шломо Зальман Ауербах басқарған Кол Тора ивритте оқытатын алғашқы негізгі хареди иешивасы болды, идиш тілінен өзгеше. Сефард, қазіргі православие, сионист және баал тешува иешивалары қазіргі иврит немесе жергілікті тілді пайдаланады. Американың көптеген хасид емес иешиваларында ағылшын тілі қолданылады. Студенттер бір-бірімен ең жақсы меңгерген тілінде оқиды, хасид студенттері көбінесе идиш тілінде, израильдік литва студенттері ивритте, ал американдық литва студенттері ағылшын тілінде оқиды.

Тора мен Киелі кітапты зерттеу

Барлық бастауыш сыныптарда Рашидің түсіндірмесімен бірге Хумаш (Тораны) терең зерттеуге баса назар аударылады және оқытылады. Бұл әдетте Махшава сабақтарын толықтырады. (Осы тәсіл туралы толық ақпаратты қараңыз .) Жақында зерттелген түсіндірмелердің ішінде "Нетзив" және "Мальбим" еңбектері, сондай-ақ Мордехай Брюердің "Даат Микра" және басқа да анықтамалық еңбектер бар. Рамбан, Абарбанел, "Раббину Бехае" және "Рав Хирш" түсіндірмелері мол философиялық мазмұн береді. Махшавадағыдай, Танахты терең зерттеу көптеген мидрашоттардың да маңызды ерекшелігі болып табылады.