Кіріспе
Брахмабандав Упадхяяй (туған Бхавани Чаран Бандиопадхяй) (11 ақпан 1861 – 27 қазан 1907) – үнді бенгал теологы, журналист және азаттық күрескері. Ол Кешуб Чандра Сенмен тығыз байланыста болды, Свами Вивеканандамен бірге оқыды және Рабиндранат Тагормен жақын таныс болды.
Ерте өмір
Брахмабандаб Упадхяяй Кулин брахман отбасында Бхавани Чаран Бандиопадхяй болып дүниеге келген. Оның әкесі Деби Чаран Бандиопадхяй британдық үкіметтің полиция қызметкері болған. Дебихаранның үш ұлы болды. Ең үлкені – Гарри Чаран, ол Калькуттада дәрігер болды, екіншісі – Парбати Чаран, ол адвокат болып жұмыс істеді, ал үшіншісі – Бхавани Чаран. Ол бөлінбеген Бенгалияның (қазіргі Батыс Бенгалия) Хугли ауданындағы Ханнян ауылында туған. Бхавани Чаран бір жасқа толғанда анасы Рада Кумаридан айырылып, әжесінің бірі тәрбиеледі. Бхавани Чаран Шотландиялық миссия мектебі, Хугли колледждік мектебі, Метрополитен институты (қазіргі Видьясагар колледжі) және Бас Ассамблея институты (қазіргі Шотландия шіркеу колледжі) сияқты оқу орындарында білім алды. 1880 жылдары Бас Ассамблея институтында ол Нарендранатх Даттамен бір сыныпта оқыды, кейін ол Свами Вивекананда атанды. Ол Рабиндранат Тагордың досы болған.
Брахмоизмді қабылдау
Колледжде оқып жүрген кезінде Кешуб Чандра Сен мен Рабиндранат Тагордың әкесі Дебендранат Тагордың ықпалымен брахмоизмге ұмтылды. 1881 жылы ол брахмоизмді қабылдап, уағызшы болды. Ол Синд провинциясының (қазіргі Пәкістан) Хайдарабад қаласына брахмо мектебінің мұғалімі болып жұмысқа орналасты.
Шын мәнінде мәсіхші
1884 жылы Кешуб Чандра Сен қайтыс болғаннан кейін Бхавани Чаран қайта оралып, христиан дініне біртіндеп бейімделді. 1891 жылдың ақпанында ол Англикан шіркеуінің Бишоп колледжінің пасторы Хитонның баптізмінен өтті, ал алты айдан соң Карачидегі католик шіркеуінде шартты түрде баптізміз болды. Оның өміріндегі ерекше саяхат – теологиялық сенімдер мен идеологияларды зерттеу болды, бірақ ол католицизмге өткенмен аяқталмады. Алайда, осы кезеңде ол көптеген білімді бенгалдық индус жастарын христиан дініне өткізуде сәттілікке жетті. 1894 жылы Бхавани Чаран өзін христиан саньяси (монах) деп жариялап, Брахмабандаб Упадхьяяй деген есімді қабылдады. Бұл есім Бхавани Чаранның баптізмінде алған Теофилус есімінің латыншаланған түрі, ол "Құдайдың досы" деген мағынаны білдіреді. Грек сөздері θεος (theos) – "Құдай" және φιλος (philos) – "дос" сөздерінен алынған. "Упадхьяяй" сөзі "ұстаз" деген мағынаға жақын. 1894 жылдың қаңтарында Брахмабандаб Карачиде "София" журналын шығаруды бастады. Кейін ол өзінің базасын Орталық провинцияға (қазіргі Мадхья-Прадеш) Джабалпурға көшірді. Ол онда жаңа мүсілімдерге арналған Канталик Махат ашрамын құрды. Сонымен қатар, ол "Конкорд" клубын ұйымдастырды және "Конкорд" атты діни журналды жариялады. 1900 жылы Калькуттаға көшіп келгеннен кейін Брахмабандаб Калькуттаның Бедон көшесіндегі жалға алынған үйге қоныстанды. Жақын жерде Бетюн Роу орналасқан, ол онда апталық "София" журналын шығару үшін кеңсесін ашты. Ол католик шіркеуін және оның принциптерін қорғайтын бірқатар мақалалар жариялады. Брахмабандаб өзін "индус-католик" деп атады, шафран түсті киім киіп, жалаң аяқ жүріп, мойнына эбеннен жасалған крест тақты. 1898 жылы "Біз индустерміз бе?" атты мақаласында ол былай деді: "Біз туғаннан индустерміз және өмір бойы индустер болып қаламыз. Дене және ой-сезімімізбен біз индустерміз, бірақ мәңгілік жанымызбен католиктерміз. Біз индус-католиктерміз". Брахмабандаб Үндістандағы жергілікті шіркеудің қалыптасуын көздеді, ол үнді тіршілігінің негізгі ерекшеліктерін қамтитын болды. Ол ашрамда саньяси өмір салтын таратушы алғашқы христиандардың бірі ретінде танылады. Брахмабандаб 1902-1903 жылдары Англия мен Еуропаны аралады. Калькутта архиепископы оған ұсыныс жасады: "Осы мәлімдеме арқылы біз Калькуттаның брахманы Брахмабандабты (Теофилусты) Упадхьяяйды, өз отандастарын дінге көшіруге құлшыныспен толы, адал моральды католик деп жариялаймыз".
conditionally, in the Catholic Church of Karachi. It was a remarkable journey in his life exploring the theological beliefs and ideologies which did not end there being converted to Catholicism, though, during this phase, he was successful in attracting a large number of educated Bengali Hindu youth to be converted to Christianity. In 1894, Bhavani Charan adopted this name, Brahmabandhab Upadhyay, declaring himself as a Christian Sanyasi (Monk). Latinized form of the Greek name Θεοφιλος (Theophilos), taken from Bhabani Charan's baptised name Theophilus, which meant "friend of god", derived from θεος (theos) "god" and φιλος (philos) "friend". "Upadhyay" is close to mean a Teacher. In January 1894, Brahmabandhav started editing "Sophia", an apologetical journal, in Karachi. At one time, he shifted his base to Jabalpur in Central Province (now Madhya Pradesh). There he established Kanthalik Math, a hermitage for the converts. He also initiated the Concord Club and initiated a religious journal titled "Concord." When he shifted his base to Calcutta in 1900, Brahmabandhab lived in a rented house at Beadon Street, Calcutta. Within a short distance was Bethune Row, where he had established his office to run his weekly magazine "Sophia". He published a series of articles through which he defended the Catholic Church and its manifestations. Brahmabandhab claimed himself to be called a Hindu Catholic, and wore saffron clothes, walked barefoot and used to wear an ebony cross around his neck. In 1898 he argued in an article titled "Are we Hindus? ", "By birth, we are Hindu and shall remain Hindu till death. We are Hindus so far as our physical and mental constitution is concerned, but in regard to our immortal souls we are Catholic. We are Hindu Catholic." Brahmabandhab envisioned an indigenous church in India embracing the fundamental manifestation of Indian living. He is identified as one of the first Christians propagating Sannyasi lifestyle in Ashram. Brahmabandhab toured England and Europe during 1902 3. The Archbishop of Calcutta gave him a recommendation: "By means of this statement we declare Brahmabandhav (Theophilus) Upadhyay, a Calcutta Brahmin, to be a Catholic of sound morals, burning with zeal for the conversion of his compatriots."
Индус болып қалу
Уақыт өте келе, Брахмабандхабтың индуизмге деген байланысы анық байқалды. 1907 жылдың тамыз айында, қаза болғанға екі ай қалғанда, ол индустар қоғамына (Самадж) қайта қабылдану үшін, жалпыға жарияланған рәсім арқылы праяшчитта (һинд дәстүріндегі тәуба ету рәсімі) өтетінін мәлімдеді, өміріндегі діни ізденісін толық аяқтап, бастапқы нүктесіне оралды.
Әлеуметтік қызмет
Брамбандхаб Брахмосамаджда болған кезде 1888 жылы Синдте ұлдар мектебін ашты. Ол сондай-ақ 1887 жылы Шимлада сэр Нрипендра Натх Сиркар төрағалығымен құрылған "Бенгалия ұлдар жоғары мектебі" ретінде танымал болған Одақ академиясында да біраз уақыт сабақ берді. Нагендранатх Гуптамен (1861-1940) бірлесіп "The Twentieth Century" атты ай сайынғы журнал шығарды. Брахмабандаб пен оның шәкірті Анимананда 1901 жылы Калькуттада мектеп ашты. Мектептің мақсаты – қоғамның жоғарғы топтарына заманауи біліммен қатар Ведалық және Веданттық өмір салтын үйрету және тарату болды. Рабиндранат Тагор бұл ескі үнді педагогикалық идеалды жаңғырту идеясына қатты қызығып, оларға мектебін әкесінің иелігіндегі Сантиникетанға көшіруді ұсынды. Осылайша Тагордың Шантиникетандағы мектебінің идеясы туды, ол кейін Висва-Бхарати деп белгілі болды. Равиндраннат пен Брахмабандабтан басқа үш мұғалім – Реба Чанд, Жағаданнанда Рой және Шибдан Видьярнаб болды, ал бес оқушы – Ратиндраннат Тагор, Гургобинда Гупта, Премкумар Гупта, Ашок Кумар Гупта және Судир Чандра Нун болды. Бұл ынтымақтастық ұзаққа созылмады, 1902 жылы Брахмабандаб пен Анимананда Шантиникетанды тастап кетті. 1902-1903 жылдары Брахмабандаб Еуропаны аралады. Ол Оксфорд пен Кембридж университеттерінде лекция оқып, Ведантизмді уағыздады. Отанына оралғаннан кейін Бенгалияны саяси қозғалыстың орталығы деп танып, саяси дау-дамаға белсенді түрде араласты. Ол бірте-бірте Үндістан католиктік дінге енбес бұрын саяси тәуелсіздікке қол жеткізуі керек деген қорытындыға келді. Оның "София" журналы көп ұзамай британ империализмін қатаң сынады.
Патриотикалық іс-шаралар
Бавани Чаран орта мектепте оқып жүрген кезінде Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына ұмтылыс танытты, ал жоғары білім алған кезінде толыққанды осы қозғалысқа белсенді қатысты. Оның өмірбаяуын жазған Джулиус Липнер Брахмабандабтың "тоғызыншы ғасырдың бірінші жартысынан бастап қалыптаса бастаған жаңа Үндістанның қалыптасуына маңызды үлес қосқанын" айтады. Ол ақын Рабиндранат Тагор және Вивекананданың замандасы және досы болды. Липнердің сөзіне сүйенсек, "Вивекананда құрбандық отын немесе революцияны тұтандырды, ал Брахмабандаб оны күтіп, нығайтып, құрбандықтың жалғасуын қамтамасыз етті". Брахмабандаб Упадхьяй өмірінің соңғы күніне дейін "Сандья" газетінің редакторы қызметін атқарды. 1905 жылы Бенгалияның бөлінуіне қарсы қозғалыстан кейін ұлтшылдық идеялар күшейді және "Сандья" газеті сияқты көптеген басылымдар оларды белсенді түрде насихаттауда үлкен рөл атқарды. 1907 жылғы наурыз айында "Сандья" газеті өз ұранын: "Егер күрес барысында өлім келсе, ол өлім мәңгілікке айналады" деп түсіндірді. 1907 жылғы мамыр айында "Сандья" газеті былай деп хабарлады: "Адамдар феррингіні кездестіргенде жақсылап сабап жатыр. Ал осында феррингі көрінсе, жігіттер оған кірпіш лақтырады. Еуропалық әскерлерді ұрып-сату әлі де жалғасуда". Содан әрі былай деді: "Тыңдаңыз, ананың дауысы естіліп тұр, дабыл қағылып жатыр. Ананың ұлдары кешікпеңдер, дайындыққа кірісіңдер, ауылдан ауылға барып, үндістерді өлімге дайындаңдар". 1907 жылғы қыркүйекте "Сандья" газеті былай деп жазды: "Құдай барлық ұлттарға өздерін ұйқыдан оятуға және қажетті бастаманы жасауға күш-қуат сыйлайды". Брамбандхаб 1907 жылғы 26 қазанда, қайтыс болудан бір күн бұрын "Сандья" газетінде былай деп жазды: "Мен феррингінің түрмесіне тұтқын ретінде жұмыс істеуге бармаймын. Мен ешкімнің бұйрығымен өмір сүрген емеспін, ешкімге бағынбадым. Қартайған шағымда заң үшін түрмеге қамап, тегін жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Мүмкін емес! Мен түрмеге бармаймын, мені шақырды".
Тұтқындау, сот және өлім
1907 жылдың 10 қыркүйегінде Брамхабандхаб тұтқындалып, бүлік қоздыру айыбымен сотқа берілді. Оның мақалалары қоздырғыш деп танылды. Брамхабандхаб сотта өзін қорғаудан бас тартты, ал 1907 жылдың 23 қыркүйегінде оның адвокаты, баристер Читтаранжан Дас арқылы сотқа мәлімдеме ұсынылды:
Сот барысында Брамхабандхаб ішінде ауыру сезімі болғанын хабарлады және Калькуттадағы Кемпбелл ауруханасына жатқызылды. Ол жамбас жолының ісігіне операция жасаған, бірақ күйзелісін жеңе алмады және 1907 жылдың 27 қазанында, небәрі 46 жасында қиын жағдайда қайтыс болды. Брахмабандхаб Упадхьяйдың соңғы сәттері мен кремацияға дейінгі жол туралы толық мәліметтерді Аниманда, The Blade (173-178 бб.) кітабынан табуға болады:
Бастапқы библиография (жазбалар)
Бенгал және ағылшын тілдеріндегі жүздеген мақалалар «София», «Джоте», «Сандя», «The Twentieth Century», «Swaraj» сияқты Бенгалда қысқа ғұмырлы журналдар мен басылымдарда жарияланды. Брахмабандаб Упадхайяның еңбектері (Ж. Липнер және Г. Гисперт Сауч редакциясымен), 2 томдық, Бангалор, 1991 және 2001 жылдар.
Екіншілік библиография
Де Смет, Ричард. "Упадхайдың Шанкараны түсіндіруі". Санкараны түсіну: Ричард Де Сметтің мақалалары. Ред. Иво Коэльо. Дели: Мотилал Банарсидас, 2013. 454–462. Наяк, Бирен Кумар. "Брахмабандаб Упадхайяның адвайталық аяқтағы Христологиясы". Азия теология журналы 22/1 (сәуір, 2008) 107–125. Липнер, Юлиус. "«Һинду католицизміндегі» жағдайды зерттеу: Брахмабандаб Упадхьяй (1861–1907)". Миссиялық ғылым және дінтану журналы 72 (1988) 33–54. [Амаладасс және Янг 374.] Пуликкан, Джиби. "Брахмабандаб Упадхайя: барлық уақытта және маусымда өмір сүретін үндістандық христиан". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 71/10 (2007) 777–786. "Редакциялық мақала: Свами Брахмабандаб Упадхьяй". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 71/10 (2007) 721–724. Гисперт Саух, Г. "Ескертпе: Брахмабандаб Упадхайяның төрт кішкентай өлеңі". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 71/9 (2007) 689–695. Гисперт Саух, Г. "Ескертпе: Брахмабандаб Упадхьяй Нотович туралы". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 71 (2007) 624–625. Липнер, Джулиус Дж. "Брахмабандаб Упадхьяй (1861–1907) және оның қазіргі заман үшін маңызы". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 71/3 (2007) 165–184. Фернандо, Леонард. "Брахмабандаб Упадхьяй және Синд католик қауымы". Үндістандағы шіркеу тарихы бойынша зерттеулер: Доктор Джозеф Теккедатуға арналған құрметтама. Ред. Джой Каипан. Бангалор: Kristu Jyoti Publications, 2011. 184–202. Радж, Феликс. "Брахмабандаб Упадхьяй (1861–1907): Барлық маусымдардағы пайғамбар". Видьяжёти теологиялық ой-пікір журналы 82 (2018) 888–892. Багал, Жогскандра. Брахмабандаб Упадхьяй. Калькутта: Bangiya Sahitya Parisat, 1964. Дебсарма, Болай. Брахмабандаб Упадхьяй. Калькутта: Prabartak Publishers, 1961. Гуха, Маноранжан. Брахмабандав Упадхьяй. Siksa Niketan, Бардхаман, 1976. Лаваранне, С. "Свами Брахмабандаб Упадхьяй (1861–1907): Христиандық теология және Веданта ойлауы". PhD диссертациясы. Universite de Provence, 1992. Мухопадьяй, Ума. Үндістанның азаттық күресі немесе Свадеши қозғалысы (1905–1906). Калькутта, 1958. Пайнадат, Себастьян және Якоб Парапалли, ред. "Хинду католик: Брахмабандаб Упадхьяйдың үндістандық христиан теологиясы үшін маңызы". Бангалор: Asia Trading Corporation, 2008. Джозеф, П. В. "Миссио Деи" үнділік Тринитарлық теологиясы: Сент-Августин және Брахмабандаб Упадхьяйдан алынған түсініктер. Юджин, Орегон, 2019. Спендлов, Грегори Блейк. Брахмабандаб Упадхьяйдың өмірі мен ой-пікірін сын тұрғысынан зерттеу. Дирфилд: Trinity International University, 2005. Теннент, Тимоти С. Үндістан негізінде христиандықты құру: Брахмабандха Упадхьяйдың мұрасы. Дели: ISPCK, 2000.