Кіріспе

Roto Hydramatic (кейде Roto Hydra Matic немесе Roto Hydramatic деп те жазылады) – General Motors компаниясы жасаған және 1961 мен 1965 жылдар аралығында Oldsmobile, Pontiac және Holden модельдерінің кейбіреулерінде қолданылған автомат беріліс. Ол бұрынғы, төрт жылдамдықты Hydramatic негізінде құрылған, бірақ ықшамдатылған, тек үш алға жылдамдық және 8 дюймдік статорлы сұйықтық байланысы (қосқышқа айналдырушының бір түрі, тәуелсіз бөлік емес, беріліспен біріктірілген) бар. Oldsmobile, осы берілісті өз машиналарын бірінде қолданған компания, сұйықтық байланысының статорын "Accel A Rotor" деп атады. Жеңіл, алюминий корпусты беріліс кейде "Slim Jim" деп аталды. HydraMatic бөлімі Roto-ны төрт диапазонды, үш жылдамдықты Hydramatic деп сипаттайды. Ол статордың 3.50:1 көбейткішін бірінші жылдамдық деп есептейді, ал жол жылдамдығы мен екі жарты байланыстың жылдамдықтары тең келгенде, сұйықтық статор арқылы тікелей өтетіндей 2.93 қатынастағы екінші жылдамдық деп санайды. Екінші жылдамдықтың (немесе үшінші диапазонның) қатынасы 1.56, ал бұл жылдамдыққа сұйықтық ағызылады, алдыңғы муфтаны қосу оны екінші жылдамдықта толық механикалық құлыптауға (ағызу кезінде) айналдырады, бұл сирек кездесетін автоматты беріліс. Төртінші диапазонды байланыс толтырады, алдыңғы муфтаны босату 1:1 қатынасын қамтамасыз етеді. Бұл беріліс, бір және екі диапазонды, сондай-ақ қос байланысты Hydramatic сияқты, берілісте айналым моментін бөлу мүмкіндігіне ие, яғни төртінші (немесе жоғары) жылдамдықта 40%-дан 50%-ға дейін (беріліске байланысты – Roto үшін 40%) айналым моменті беріледі, бірақ конструкциясының арқасында байланыс қозғалтқыштың айналым моментінің 40%-ын ғана қабылдауға тиіс. Қалған 60%-ы толық механикалық байланыста болады, бұл Hydramatic-ті құлыптағыш айналым моментінің түрлендіргіші кеңінен қолданылғанға дейін ең тиімді автоматты беріліс етті. Roto-ның кемшілігі 2-3 диапазон немесе 1-2 жылдамдық ауысымы болды, себебі бұл 2-3 диапазоннан немесе 1-2 жылдамдықтан 2.93-тен 1.56-ға дейінгі үлкен қатынас секірісі ғана емес, сонымен қатар байланыста сұйықтық ағызылады (секундтың оннан төрт бөлігі), алдыңғы муфтаны қосу үшін, сондықтан беріліс толық механикалық байланысқа өтеді. Roto HydraMatic-тің тағы бір кемшілігі – кішкентай 8 дюймдік сұйықтық байланысындағы жоғары май қысымы, ол берілісте ағып кетуге себеп болды. Барлық Hydramatic берілістері қазіргі ATF сұйықтығымен ауысу сапасының нашарлауына ұшырайды. Бұл берілістерге арналған түпнұсқа "Type A" сұйықтығы тек O'Reilly Auto Parts дүкендерінде қолжетімді. Roto Hydramatic-тің екі моделі болды: 3.03, 1.58 және 1.00 қатынастары бар жеңіл Model 5, салмағы және 3.50, 2.93, 1.56 және 1.00 қатынастары бар үлкен Model 10.

Шолу

1961-62 жылдары "Model 5" Opel Kapitan, Vauxhall Velox, Vauxhall Cresta және EK Holden машиналарында қолданылды. Roto Hydramatic бұрынғы Hydramatic-ке қарағанда арзан болғанмен, оның баяу және жұмсақ ауысулары өнімділіктің төмендеуіне әкелді, бірақ жақсартуға баса назар берді. Иелері оның Hydramatic-ке қарағанда нашаррақ екенін және түрлі механикалық ақауларға бейім екенін анықтады. 1964 модельдік жылынан бастап Roto Hydramatic өндірістен алынып, оның орнына екі жылдамдықты Super Turbine 300 және үш жылдамдықты Turbo Hydramatic берілістері қолданыла бастады. Алдыңғы Hydramatic берілістері сияқты, автокөлік қауіпсіздігі сарапшылары GM-ді Hydramatic дизайны үшін сынады, онда Park Neutral Drive Second Low Reverse (P N D S L R) ауысу схемасы болды. Бұл схемада кері жылдамдық алға жылдамдықпен қатар орналасқан, ал көптеген басқа автомат берілістердегі P R N D S L схемасында кері жылдамдық "парк" және "нейтрал" арасында орналасқан. Сол сияқты, 1964 жылы Buick және Cadillac машиналарында, ал 1965 жылы GM-нің басқа бөлімдерінде пайда болған жаңа Turbo Hydramatic дизайнында да кері жылдамдық "парк" пен "нейтрал" арасында орналастырылды.

Қолданбалар

Roto Hydramatic 1961-1964 жылдар аралығында Dynamic 88, Super 88, Ninety Eight және Starfire сияқты барлық толық өлшемді Oldsmobile модельдерінде, сондай-ақ 1961-1963 жылдар аралығындағы шағын Oldsmobile F 85 модельдерінде қолданылды. Pontiac 1961-1964 жылдары өзінің қысқа дөңгелек базасы бар толық көлемді автомобильдерінде, оның ішінде Catalina, Ventura және Grand Prix модельдерінде Roto Hydramatic-ті пайдаланды, бірақ Star Chief және Bonneville модельдерінде ескірген төрт жылдамдықты Super Hydramatic дизайнын сақтап қалды. Корпорация Pontiac-ты қысқа дөңгелек базасы бар модельдерде (Catalina, Ventura, Grand Prix) Roto-ны қолдануға мәжбүрлеген деп саналады. Бұған себеп Oldsmobile-дің сату көлемінің өзі Roto-ны жеке пайдалану үшін жеткілікті пайда әкелмегендіктен, Pontiac қолданылды, себебі сол кезде Pontiac өте жоғары сату көрсеткіштеріне ие болды және 1961 жылдан онжылдықтың соңына дейін сату көлемі бойынша Chevy және Ford-тан кейін үшінші орында тұрды.

Техникалық мәліметтер

Oldsmobile және Pontiac ауысу квадрантында P R N D S L немесе P N D S L R, "S" квадранты "Super" белгілеген, екінші беріліс емес. Бұл "S" әрпі бар ауысу схемасы тек едендегі дүрсілдеткішті Pontiac модельдеріне және 1964 жылғы барлық Pontiac модельдеріне қатысты. Алдыңғы Pontiac модельдерінде, соның ішінде 1963 жылғы үлгілерде руль колоннасындағы дүрсілдеткіште "DR" деп жазылған, бұл ескі екі диапазонды номенклатураға сілтеме жасайды, яғни солға бұрса – төртінші диапазон, оңға бұрса – үшінші диапазон. Төрт жылдамдықты Hydra Matic берілісіндегі "S" немесе "Super" квадранты (тек Oldsmobile, едендегі дүрсілдеткішті Pontiac және 1964 жылғы барлық Pontiac модельдерінде қолданылған) шын мәнінде үшінші беріліс болып табылады, ол 1-2-3 реттілігімен ауысуға мүмкіндік берді. Бұл номенклатураны Mercedes Benz де төрт жылдамдықты 3-типті автоматты берілісті енгізген кезде қолданды. Hydra Matic сияқты, "L" позициясы да бірінші және екінші берілістерді білдірді, берілістің екінші берілістен жоғары ауыспауын қамтамасыз етті. Roto берілісінде "L" позициясы бірінші диапазон ретінде 3.50 көрсеткен, кейін 2.93-ке өзгертілді. Roto инженерлері мұны екі жүргізу диапазоны деп есептеді. 1964 жылғы модельдерді және барлық едендегі дүрсілдеткішті автоматты берілістерді қоспағанда, Pontiac модельдеріндегі ауысу индикаторы Roto немесе Super HydraMatic (қос байланыс) үшін бірдей болады: "DR" – солға және оңға, немесе төртінші диапазон солға, үшінші диапазон оңға. Есте сақтаңыз, Roto HydraMatic, HydraMatic бөлімі тарапынан үш жылдамдықты төрт диапазонды автоматты беріліс ретінде қарастырылады, сондықтан 4 жылдамдықты Super HydraMatic және төрт диапазонды Roto HydraMatic арасындағы ауысу квадранты бірдей. Roto Hydramatic дәстүрлі сұйық байланыс немесе айналу моментін өзгертуге ие болған жоқ, бірақ ішкі сұйық байланыс және айналу моментін көбейтуге арналған құрылғысы (сыртқы құрылғыға қарағанда интегралды, ішкі айналу моментін өзгертуге арналған құрылғысы) болды. Нақты қоңырау корпусы болған жоқ; оның орнына Roto Hydramatic берілісті қозғалтқышқа жалғайтын фланцқа ие болды. Қозғалтқыш коленвалынан беріліс кіріс білігіне қуат ағыны серпімді пластинадағы бұралу тербелісін жұтатын серпімділіктер жиынтығын қамтитын серпімді дөңгелек арқылы жүзеге асырылды.

Өнер көрсету

Бұл ауысу тізбегі алдыңғы Hydra Matics-тен мүлдем өзгеше және әлдеқайда қатаң болды, сондай-ақ кейінгі Super Turbines және Turbo Hydramatics-тен де. Біріншіден екіншіге немесе екіншіден үшіншіге ауысу ұзаққа созылып, күшті соққымен аяқталды. Мұның себебі үш факторға байланысты болды. Трансмиссия өте жоғары диапазонға (2.93-тен 1.56-ға) ауысып қана қоймай, бір мезгілде сұйықтық байланысын босатып, механикалық құлыптау жасады. Бірінші және екінші берілістер арасындағы азайту коэффициентінің үлкен айырмасы, қозғалтқышпен тікелей механикалық байланысқа түскенде, қозғалтқыштың жұмысын қиындататын күшті ауысуға себеп болды. Механикалық құлыпталудың нәтижесінде, сұйықтық байланысын қайта толтыру кезінде үшінші беріліске (төртінші диапазонға) ауысқанда діріл сезілуі мүмкін еді. Тікелей жетектің (1:1 коэффициенті) қамтамасыз етілуі қозғалтқыш қуатының бірінші беріліс үшін қолданылатын сұйықтық байланысы және екінші беріліс үшін қолданылатын алдыңғы құлыптағыш арасында бөлінуі арқасында жүзеге асырылды. Екеуі де үшінші берілісті қамтамасыз ету үшін бірге жұмыс істейді, планеталық берілістерді құлыптап, оларды қозғалтқыш жылдамдығымен айналуға мәжбүр етеді. Бұл конструкцияның ерекшелігі – үшінші берілісті қамтамасыз ету үшін бірінші және екінші берілістерді бір уақытта қолдану. Pontiac бөлімшесінің Roto-ны пайдалануы, Oldsmobile бөлімшесі өзінің өмір сүруін ақтауға жеткілікті бірліктер өндірмегендіктен, Roto ақшасына лайық болуын қамтамасыз ету үшін жасалған болуы мүмкін. Pontiac 1961-1964 жылдары Roto-ны тек Catalina, Ventura және Grand Prix модельдерінде қолданды. Bonneville және StarChief 1964 жылғы модель қатарының соңына дейін Super HydraMatic деп аталатын 4 жылдамдықты қос байланысты қолдануды жалғастырды.

Салыстырулар

Салыстыру үшін тарихи контекст ескерілгенде, '50 жылғы Packard Ultramatic моделінде айналым моментін түрлендіргіш және төрт алға жылдамдыққа ие болу үшін жоғары және төмен диапазондармен екі жылдамдықты құлыптау жүйесі қолданылған, ал '50 жылғы Studebaker/Detroit Gear үш алға жылдамдықпен құлыптау айналым моментін түрлендіргішпен жабдықталған. Packard Ultramatic және Studebaker DG 250 құлыптау мүмкіндігі қазіргі заманғы 4 және одан көп жылдамдықты, overdrive автоматты берілістердің көптеген түрлерінде қолданылады.

5-үлгі

Кіші модель 5 Roto Hydramatic 10-шы модельмен бірдей жұмыс принциптерін қолданады. Ол жеңіл және ұзындығы әлдеқайда қысқа – бұл кішігірім автомобильдерге орналастыруды ескере отырып, қажетті дизайн параметрі. 5-ші модель 1961-1963 жылдардағы Buick Special және Skylark модельдерінде қолданылған "Dual Path Dynaflow" берілісімен байланысты емес. Buick-тың Dual Path – бұл ауамен салқындатылатын 2 жылдамдықты агрегат, планетарлық беріліс механизмі бар, ол серпіліс дөңгелегіне орнатылған айналым моментін түрлендіргішпен жұмыс істейді. Алғашқы Pontiac Tempests Chevrolet Corvair-мен ортақ Powerglide трансаксалының өзгертілген нұсқасын пайдаланды. Бірақ Corvair-лерден айырмашылығы, TempesTorque икемді жетек осі арқылы дәстүрлі емес көлбеу 4 (389 V 8-дің жартысы) немесе алюминий 215 c. i. V 8-ге қосылды, ол кейінірек Rover Group-қа сатылып, 3500 V 8 деп аталды. Vauxhall Cresta-ға орнатылған кішірек 61 05, 1961 жылғы ақпан айындағы Cars Illustrated журналында "Лютоннан шыққан тегіс жүріс" деп аталды, сынақ машинасының жалпы жетілдірілуіне ерекше назар аударылды, сондай-ақ, лайлы жолдарда толық газбен жүруге болады, бұл бірінші берілістің өте жоғары және айналым моментін азайтуға байланысты болуы мүмкін. Олар сондай-ақ, беріліс ауысымдарының өте тегіс екенін, тіпті байқау қиын екенін айтты. 1960 жылғы желтоқсанда шыққан The Motor журналы да өте сергектікпен жоғары сапалы тегіс жүрісті мақтады. Оның өнімділігі синхроматтық берілістермен шамалас жылдамдыққа ие екені айтылды, ал 2-3 беріліске ауысуы тыныш жүргенде соншалықты біртіндеп болады, жүргізуші оны әрқашан байқамайды. Әрине, автор сынаған мысалдар осыған сай келді және 61 05 моделі 1965 жылы Powerglide пайдасына тоқтатылған кезде бұл өкінішті болды.

Операция

Roto Hydramatic 3 жылдамдықтан, төрт диапазонды беріліс болды, және 5 және 10 модельдерінің жұмыс принципі ұқсас болды.