Кіріспе

Ақ дуа (Quercus alba) Батыс Вирджинияда, АҚШ.

Минго дуасы (сондай-ақ, Минго ақ дуасы деп те аталады) – АҚШ-тың Батыс Вирджиния штатында өсетін ақ дуа (Quercus alba). 1931 жылы жасы мен өлшемі бойынша алғаш рет танылған Минго дуасы 1938 жылы өлгенге дейін әлемдегі ең көне және ең ірі ақ дуа ағашы болды. Минго дуасы Батыс Вирджиния штатының Минго округінде, Трейс тауының етегіндегі, Пиджен ағынының саласы – Трейс бұрқасының бастауындағы қуыста орналасқан. Ағаштың биіктігі 61 метрден асып, діңгегінің биіктігі 44 метрге жетеді. Оның қалың жапырақты бөлігінің диаметрі 40 метр, ал биіктігі 18 метрді құрайды. Діңгегінің диаметрі 3 метр, ал түбінің шеңбері 9 метрге жетеді. Оның ықтимал кеспелік ағаштарының мөлшері 4572 м (15000 фут) дейін 12192 м (40000 фут) аралығында бағаланды. Әртүрлі есептеулер бойынша, Минго дуасының тұқымы 1354 және 1361 жылдар аралығында себілген. Ағаштан алынған сынамалар бойынша Смитсондар институты Минго дуасының өз түріндегі ең көне ағаш екенін анықтады. Island Creek Coal Company, North East Lumber Company және Cole and Crane Real Estate Trust ағашқа жататын жерді Батыс Вирджинияның ойын, балық және орман шаруашылығы комиссиясына ағаш тірі болған кезде мемлекеттік саябақ ретінде басқару үшін жалға берді. Комиссия айналасындағы жерді тазартып, келушілерге арналған орындықтар мен демалыс алаңдары сияқты жақсартулар жасады. 1938 жылдың көктемінде Минго дуасы жапырақ шығармады, ал сол жылдың мамыр айында Батыс Вирджиния штатының орманшысы Д. Б. Гриффин ағаштың өлгенін хабарлады. Басым теория бойынша, ағаш жақын жердегі Трасс-Гаптағы өртеніп жатқан үйіндіден шыққан улы газдар мен күкірт түтінінен өлген. Ағаш 1938 жылдың 23 қыркүйегінде салтанатты түрде кесілді, ал кесінділері Смитсондар институтына және Батыс Вирджиния мемлекеттік мұражайына жіберілді. Island Creek Coal Company-ның Батыс Вирджинияның ойын, балық және орман шаруашылығы комиссиясымен жасасқан келісімшарты бойынша, ағаш кесілгеннен кейін бұрынғы ағашқа жататын жердің жалға алу құқығы компанияға қайтарылды.

Географиясы мен орны

Еуропалық америкалықтардың қоныстанушылары мен зерттеушілері келгенге дейін, Батыс Вирджинияның Аллегей платосы аймағы, Аппалач тауларының Аллегей және Камберленд тау тізбектерінің батысында жатқан, ескі өсімдіктермен жабылған еді, олар негізінен жапырақты емен мен каштан ағаштарынан тұрды. Аппалач тауларының шатқал ормандары шамамен 300 миллион жыл бойы бұзылмаған, ал шатқал топографиясының мол ылғалдылығы мен терең топырағы қоңыржай кең жапырақты және аралас орман түрлерінің өркендеуіне мүмкіндік берді. Бұл жердегі ең ірі ағаш түрі – ақ емен (Quercus alba) болды, оның биіктігі көбінесе 30 метрден (100 фут) және диаметрі 2 метрден (6 фут) асып түсетін. Ботаник Эрл Лемли Кордың айтуынша, бұл түр солтүстік тау беткейлерінде және екі қырдың арасындағы, бір немесе екі жағынан жабық шағын аңғарлар немесе тіршіктерде гүлдейді. Ағаш, халық санағы бойынша белгіленген Холден елді мекеніне жақын, Логаннан 16 шақырым және Минго округінің Логан округінің шекарасынан 2 шақырым қашықтықта орналасқан. Округ өз кезегінде Минго ирокездерінің атымен аталып, олардың соғыс басшысы Логанмен байланысты болған. Холден сол кезде Арал крек көмір компаниясының операциялық базасы болған, ол ағаш орналасқан жерді жалға алған. Оның диаметрі 40 метр, биіктігі 18 метр болатын. Айналасындағы ескі орман кесілгендіктен, ағаш қоршаған екіншілік орманнан биікке көтерілді. 1932 жылдың ақпан айында АҚШ Орман шаруашылығы департаментінің Сильвика бөлімінің Перкинс Ковилл ағаштың көлемінің 6096 метрлік (20000 фут) кеспе ағаштан тұратынын бағалады. Әртүрлі есептеулер бойынша, ағаш 1354 және 1361 жылдар аралығында себілген. 1932 жылдың қыркүйегінде Батыс Вирджиния штатының орманшысы Д. Б. Гриффин және Уильямсон қаласындағы Минго округінің балық және аң аулау қоғамынның президенті Эммет Кидл ағаштың өсуін шамамен 1356 жылы басталғанын анықтау үшін өсімдік бұрғысын қолданды, қателік маржасы 25-30 жылды құрады. Ағаш сызбалары мен үлгілері Чарльстондағы Батыс Вирджиния штатының мұражайына және Вашингтондағы Смитсонов институтына тапсырылды. Логан мен Уильямсонды байланыстыратын тас жол, Минго еменің қарсы жағындағы Пиджон-Крик өзенінің Трейс-Форк саласына параллель салынды. Ағаш өте үлкендігімен көптен бері танымал болғанымен, 1931 жылға дейін, Джон Кидл мен Уильямсон қаласының Леонард Брэдшоу ағаштың өлшемдерін алғанда ғана, оның әлемдегі ең ірі ақ емен екендігі анықталғанға дейін, Минго еменің ерекше мәртебесі мойындалмады.

Өлім

1937 жылдың жазында Миңго еменінің тек бірнеше бұтағында ғана жапырақтар шықты. 1938 жылдың ақпан айында биолог Эрл М. Ванской Castanea журналында Трейс Гэпке жақын орналасқан Айленд Крик көмір компаниясының көмір қалдықтарынан шыққан улы газдар мен күкірт түтіндері салдарынан ағаш "денесі құлап, өліп бара жатыр" деп жазды. 1938 жылдың көктемінде ағашта жапырақтар ашылмады. Крисс Келли балта және құралдар компаниясының өкілдері ретінде ағаш кесушілер мен аралап кесушілер тобын әкелді. Штаттың қорапша жидесінен (Gaylussacia brachycera) басқа, ол Батыс Вирджиниядағы ең ескі тірі флора үлгісі болды. Батыс Вирджинияның ойын, балық және орман шаруашылығы комиссиясының Коул және Кран жылжымайтын мүлік трастынан, Солтүстік-Шығыс ағаш компаниясынан және Айленд Крик көмір компаниясынан алған жалдау шартының талаптарына сәйкес, ағаш өлгеннен және кесілгеннен кейін ағаш тұрған жерге жалдау құқығы Айленд Крик көмір компаниясына қайтарылды. Батыс Вирджинияның Мәдениет және тарих бөлімі Миңго еменінің орнына жақын Батыс Вирджиния тас жолы тарихи маркерлер бағдарламасы аясында тарихи маркер орнатты; ол кейіннен жоғалып кетті. Маркерде жазылған мәтін: