Ағаштарды күшті қырқу (поллард) – биіктігін реттеу, малдан қорғау немесе шөп жинау үшін қолданылатын ежелгі техника. Қырқу, күтім, тарихы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаштарды қатты қырқу техникасы
Technique of severe pruning of trees
Полярдтау – ағаштың жоғарғы бұтақтарын алып тастау арқылы жүзеге асырылатын қырқу жүйесі, ол тығыз жапырақ және бұтақтардың өсуін ынталандырады. Ежелгі Римде Пропертий б.з.б. I ғасырында полярдтауды атаған. Бұл тәжірибе орта ғасырдан бері Еуропада кең таралған және бүгінде әлемнің барлық қалалық аймақтарында, негізінен ағаштарды белгілі бір биіктікте ұстау үшін немесе жаңа өркендерді малдың жете алмайтын жеріне орналастыру үшін қолданылады. Дәстүр бойынша, адамдар ағаштарды екі себептің бірі үшін полярдтаған: малға азық беру үшін немесе ағаш алу үшін. Мал азығы үшін "полярд шөбі" өндірілген; олар екі жылдан алты жылға дейінгі аралықта қырқылып, жапырақты материалдарының көп болуын қамтамасыз еткен. Ағаш үшін қырқылған бұтақтар сегіз жылдан он бес жылға дейінгі аралықта қырқылып, қоршау және қайық жасауға қолайлы тік бағаналар берген. Иілгіш жас тал немесе қарағаштар себеттер, қоршаулар және бау-бақша құрылыстарын тоқуға қолданылатын материал ретінде жиналады. Қазіргі кезде бұл тәжірибе кейде АҚШ-тың оңтүстік штаттарындағы крап мирттері сияқты әшекей ағаштар үшін қолданылады. Полярдтау ағаштарды жартылай жас күйде ұстау арқылы және ағаштың жоғарғы бөлігінің салмағы мен желге қарсы тұруын азайту арқылы олардың ұзақ өмір сүруіне көмектеседі. Ескі полярдтар көбінесе қуыс болып кетеді, сондықтан олардың жасын дәл анықтау қиын. Полярдтар кесілгеннен кейінгі жылдары өсу сақиналары тығыз және баяу өседі.
Pollarding is a pruning system involving the removal of the upper branches of a tree, which promotes the growth of a dense head of foliage and branches. In ancient Rome, Propertius mentioned pollarding during the 1st century BCE. The practice has occurred commonly in Europe since medieval times, and takes place today in urban areas worldwide, primarily to maintain trees at a determined height or to place new shoots out of the reach of grazing animals. Traditionally, people pollarded trees for one of two reasons: for fodder to feed livestock or for wood. Fodder pollards produced "pollard hay" for livestock feed; they were pruned at intervals of two to six years so their leafy material would be most abundant. Wood pollards were pruned at longer intervals of eight to fifteen years, a pruning cycle tending to produce upright poles favored for fencing and boat construction. Supple young willow or hazel branches may be harvested as material for weaving baskets, fences, and garden constructions such as bowers. Nowadays, the practice is sometimes used for ornamental trees, such as crape myrtles in southern states of the US. Pollarding tends to make trees live longer by maintaining them in a partially juvenile state and by reducing the weight and windage of the top part of the tree. Older pollards often become hollow, so it can be difficult to determine age accurately. Pollards tend to grow slowly, with denser growth rings in the years immediately after cutting.
Практика
Көшелеу сияқты, ағаштарды әр түрлі мақсаттарда, әсіресе отын үшін жаңа өсімдіктер өндіруге ынталандыру үшін ағаштарды үнемі жаңа өскіндерге түрту – осы шаруашылықтың мәні. Кейбір аймақтарда құрғақ жапырақты бұтақтар қыста малға жем ретінде сақталады. Кесілген материалдың қолданылуына қарай, кесу аралығы бір жылдан (ағаш шөбі немесе бидай үшін) бастап, ірі ағаштар үшін бес жылға немесе одан да көпке дейін өзгереді. Кейде маусым ішінде тек бір бөлігі ғана кесіледі – бұл ұзақ уақытқа дейін қалған ағаштарды қайта кесу кезінде олардың құлау қаупін азайтады деп саналады. Ағаш жайылымдары мен басқа да мал жайылатын жерлерде, көшелеуге қарағанда осы әдіс артықшылыққа ие болды, себебі малдар көшелеуден өскен өскіндерді жеп қоятын. Тарихи түрде Англияда, жергілікті халыққа ортақ жерлерде немесе патшалық орманшаларда отын үшін ағаштарды кесуге ("лоп" деп те аталады) рұқсат берілетін – бұл эстовер құқығының бір бөлігі еді. Орманды жерлерде ағаштарды кесудің қосымша салдары – орман төңірегіне көбірек күн сәулесі түсуіне байланысты бұталардың өсуіне жағдай жасау. Бұл түрлердің әртүрлілігін арттырады. Дегенмен, бұрын кең таралған, бірақ қазір тоқтатылған ағаштарды кесу орманды жерлерде кері нәтиже береді, өйткені бүйірлік және жоғарғы бұтақтар ағаш тәрізді қалың бұтақтарға айналады. Мысалы, Ұлыбританияның Лондон және Эссекс округтерінде орналасқан Эппинг ормансының көп бөлігі 19 ғасырдың соңына дейін осылай кесілген. Нәтижесінде, орман төңірегіне жететін күн сәулесі қалың өскен ағаштардың салдарынан шектеулі. Жерден шамамен бір метр биіктікте кесілген ағаштар "шөптесін" (немесе "тұмсық") деп аталады. Олар көбінесе көшелеу және басқа да орманды жерлерде белгілер ретінде қолданылған. Ағаштарды мал жейтін жерлерде тұмсықтарды пайдалануға болмайды, өйткені жаңа өскен өскіндер мал жейтін биіктіктен төмен орналасқан.
As in coppicing, pollarding is to encourage the tree to produce new growth on a regular basis to maintain a supply of new wood for various purposes, particularly for fuel. In some areas, dried leafy branches are stored as winter fodder for stock. Depending on the use of the cut material, the length of time between cutting will vary from one year for tree hay or withies, to five years or more for larger timber. Sometimes, only some of the regrown stems may be cut in a seasonthis is thought to reduce the chances of death of the tree when recutting long neglected pollards. Pollarding was preferred over coppicing in wood pastures and other grazed areas, because animals would browse the regrowth from coppice stools. Historically in England, the right to pollard or "lop" was often granted to local people for fuel on common land or in royal forests; this was part of the right of estover. An incidental effect of pollarding in woodland is the encouragement of underbrush growth due to increased light reaching the woodland floor. This can increase species diversity. However, in woodland where pollarding was once common but has now ceased, the opposite effect occurs, as the side and top shoots develop into trunk sized branches. An example of this can be seen in Epping Forest, which is within both London and Essex, UK, the majority of which was pollarded until the late 19th century. Here, the light that reaches the woodland floor is limited owing to the thick growth of the pollarded trees. Pollards cut at about a metre above the ground are called stubs (or stubbs). These were often used as markers in coppice or other woodland. Stubs cannot be used where the trees are browsed by animals, as the regrowing shoots are below the browse line.
Түрлер
Коппицингке ұқсас, эпикормдық өсімі күшті түрлер ғана полирленуі мүмкін. Бұл түрлерде (оларға көптеген жапырақты ағаштар, бірақ аздаған қылқан жапырақтылар кіреді) негізгі апикалды сабақтарды алып тастау ағаштың төменгі бөлігіндегі қабықтың астындағы көптеген ұйықтап жатқан бүршіктердің өсуін ынталандырады. Мұндай өсімділіктері жоқ ағаштар жапырақтары мен бұтақтарынсыз қурап қалады. Кейбір кішкентай ағаш түрлері полиардтарды оңай құрамайды, себебі негізгі сабақты кесу тамырдан өсуді күшейтеді, нәтижесінде шөптесін сабанға айналады. Полярлар ретінде жақсы өсетін ағаштардың мысалдары: бук (Fagus), емен (Quercus), клен (Acer), қара шегіртке немесе жалған акация (Robinia pseudoacacia), мүйізді бұта (Carpinus), липа (Tilia), платан (Platanus), жылқы қаштаны (Aesculus), тутар (Morus), шығыс қызыл бұта (Cercis canadensis), аспан ағашы (Ailanthus altissima), жалбыз (Salix) және кейбір қылқан жапырақтылар, мысалы, қауқас шыршысы (Taxus). Бұл әдіс Африкада моринга ағаштарының қоректі жапырақтарын орақпен жинау үшін жеңілдетеді. Ағаш өлшемін басқару, қауіпсіздік және денсаулық сақтау мақсатымен кейбір аймақтардағы қалалық ормандарда да полирлеу қолданылады. Ол ағаштың жалпы денсаулығын жақсарту үшін шіріген немесе ауру бұтақтарды жояды, сондай-ақ мүлікке және адамдарға зиян келтіруі мүмкін тірі және құрғақ бұтақтарды алып тастайды, көктемде жапырақ массасын арттыру арқылы эстетикалық көрініс, көлеңке және ауа сапасын жақсартады. Кейбір ағаштарды полирлеу арқылы жаңартуға болады, мысалы, Брэдфорд алмұрты (Pyrus calleryana 'Bradford') – гүлдейтін, бірақ есейген сайын нашарлап, салмақты болатын түр. Ескі емендер полиард бұтақтарының өсуінен жаңа сабақтарды жасай алады, яғни негізгі бұтақтан табиғи түрде бөлінген, тірі қалған бұтақтардан. Жапонияда криптомерияда Дайсуги тәсілі қолданылады.
As with coppicing, only species with vigorous epicormic growth may be pollarded. In these species (which include many broadleaved trees but few conifers), removal of the main apical stems releases the growth of many dormant buds under the bark on the lower part of the tree. Trees without this growth will die without their leaves and branches. Some smaller tree species do not readily form pollards, because cutting the main stem stimulates growth from the base, effectively forming a coppice stool instead. Examples of trees that do well as pollards include broadleaves such as beeches (Fagus), oaks (Quercus), maples (Acer), black locust or false acacia (Robinia pseudoacacia), hornbeams (Carpinus), lindens and limes (Tilia), planes (Platanus), horse chestnuts (Aesculus), mulberries (Morus), Eastern redbud (Cercis canadensis), tree of heaven (Ailanthus altissima), willows (Salix), and a few conifers, such as yews (Taxus). The technique is used in Africa for moringa trees to bring the nutritious leaves into easier reach for harvesting. Pollarding is also used in urban forestry in certain areas for reasons such as tree size management, safety, and health concerns. It removes rotting or diseased branches to support the overall health of the tree and removes living and dead branches that could harm property and people, as well as increasing the amount of foliage in spring for aesthetic, shade and air quality reasons. Some trees may be rejuvenated by pollardingfor example, Bradford pear (Pyrus calleryana 'Bradford'), a flowering species that becomes brittle and top heavy when older. Oaks, when very old, can form new trunks from the growth of pollard branches; that is, surviving branches which have split away from the main branch naturally. In Japan, Daisugi is practiced on Cryptomeria.
Терминнің пайда болуы және қолданылуы
"Poll" бастапқыда бастың ең жоғарғы бөлігін атау үшін қолданылған, ал "to poll" етістігі "шашты қырқу" мағынасын білдірген. Бұл қолданыс ағаш бұтақтары мен жануарлардың мүйіздерін ұқсас түрде өңдеуге дейін кеңейді. "Pollard" сөзі, "poll" әрекеті жасалған нәрсені немесе жандікті білдірген (мысалы, мүйізсіз өгіз немесе мүйізі алынған мал). Бұл "ауру" және "жалқау" сияқты сөздердің қалыптасуына ұқсас. Кейіннен "pollard" есімдік етістік ретінде қолданыла бастады: "pollarding". Қазіргі кезде орман шаруашылығында "pollarding" етістігі "polling" етістігін ығыстырып шықты. "Pollard" сөзі сын есім ретінде де қолданылады: "pollard ағашы".
"Poll" was originally a name for the top of the head, and "to poll" was a verb meaning 'to crop the hair'. This use was extended to similar treatment of the branches of trees and the horns of animals. A pollard simply meant someone or something that had been polled (similar to the formation of "drunkard" and "sluggard"); for example, a hornless ox or polled livestock. Later, the noun "pollard" came to be used as a verb: "pollarding". Pollarding has now largely replaced polling as the verb in the forestry sense. Pollard can also be used as an adjective: "pollard tree".